Katarzyna Kretkowska popiera odrębną ustawę o kasach

Pani Marszałek, Wysoka Izbo, w imieniu Klubu Parlamentarnego Lewica mam przyjemność przedstawić opinię na temat rządowego projektu ustawy o kasach zapomogowo-pożyczkowych. Prawoną podstawą działania kas do tej pory, jak już było wspomniane, były przepisy ustawy o związkach zawodowych z pkt 1991 roku oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 1992 roku w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy. Dwa i pół roku temu weszła w życie zmiana ustawy o związkach zawodowych, której nowe zapisy wymagałyby odpowiedniej nowelizacji rozporządzenia z 1992 roku dotyczącego kas zapomogowo-pożyczkowych. Zamiast tego zdecydowano się na ujęcie przepisów dotyczących kas zapomogowo-pożyczkowych w oddzielnym akcie ustawowym, niezależnym od ustawy o związkach zawodowych. W opinii klubu parlamentarnego Lewica jest to słuszne, gdyż przepisy dotyczące kas zapomogowo-pożyczkowych są przepisami regulującymi prawa i obowiązki obywateli i jako takie są materią ustawową szerszą niż materia samych związków zawodowych. Stąd zasadny jest oddzielny akt ustawowy. Należy zapytać jedynie dlaczego dopiero po trzech latach, dokładnie po trzech latach od uchwalenia zmian w ustawie o związkach zawodowych zdecydowano się na przedstawienie pod obrady Sejmu i Senatu projekt ustawy obejmujący zasady tworzenia, organizowania, działania i likwidacji kas zapomogowo-pożyczkowych. Odrębna ustawa regulująca te kasy może upowszechnić ich instytucje, co w opinii klubu parlamentarnego Lewica jest pożądane. Szczególnie w czasie obecnym, trudnym, gdy wiele Polek i Polaków doświadcza niedostatku utraty pracy, skutków rosnących cen, inflacji, sytuacji braku środków na przeżycie, na związanie końca z końcem do kolejnego pierwszego. Kasy zapomogowo-pożyczkowe są formą samopomocy pracowniczej, oferując bezwzwrotne zapomogi i nisko oprocentowane pożyczki osobom świadczącym pracy, emerytom także i rencistom. Niekiedy pożyczka z kasy to jedyna możliwość uzyskania potrzebnych środków finansowych, nieobciążonych dodatkowymi kosztami w postaci prowizji czy odsetek. Co jest szczególnie ważne w czasach trudnych, takich jak pandemia, stanowiąc zdrową przeciwwagę dla patologii czyhających zewsząd na zdesperowanych ludzi chwilówek i szybkich pożyczek, pułapek, które jedynie potęgują istniejącą już pętlę zadłużeń. Ważne w tym kontekście jest upowszechnienie wiedzy o istnieniu i możliwości zakładania kas zapomogowo-pożyczkowych w każdym zakładzie pracy. A niekoniecznie jest to wiedzą powszechną, że te kasy działają nie tylko w sektorze publicznym, nie tylko w dużych zakładach, ale także mogą działać w całkiem małych firmach. I że nie jest do nich potrzebne zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, bo nowelizacja wspomnianej ustawy o związkach zawodowych, o co zabiegał klub parlamentarny Lewica, obejmuje także osoby, które świadczą pracę nie z tytułu umowy o pracę, ale z tytułu umowy o dzieło czy umów zleceń. Także do tych kas mogą należeć emeryci i renciści. Wystarczy 10 osób, by taka kasa powstała. Ona działa całkowicie społecznie, nie dla zysku, jest inicjatywą całkowicie oddolną i samorządną. W czasach rozbuchanej neoliberalnej wiary w potrzeby komercjalizacji usług publicznych, kasy te czasem kojarzone są jako relikt czasów minionych. Nic bardziej mylnego. Ideą powstania tych kas było i jest udzielanie koleżeńskiej pomocy finansowej. Kasy w swoich początkach były zakładane 60 lat temu jako struktura socjalna ZNP, następnie rozpowszechniły się na inne branże i są pewną polską specyfiką. Społeczne, nie dla zysku, oparte o zasadę solidaryzmu społecznego, pomocy koleżeńskiej, które to solidaryzm i koleżeńskość, oby nigdy w Polsce reliktem przeszłości się nie stały. Oczywiście chodzi mi o koleżeńskość bezinteresowną i szlachetną, a nie jej nepotyczną, wynaturzoną wersję, która obecnie w Polsce się rozpanoszyła. Przechodząc do samych regulacji, to nowością jest to, że mimo iż te kasy są oparte o przepisy ustawy o związkach zawodowych i uzupełnione, uaktualnione, powtórzone w rozporządzeniu wspominanym, zakładają, iż obecnie te kasy są jednostkami samimi, młodzielnymi, niezależnymi. Przynorośność związkowa nie ma znaczenia. Nie ma też znaczenia, czy na terenie zakładu pracy jest związek zawodowy. Może być kasa międzyzakładowa i żeby ją utworzyć wystarczy 10 osób, które chcą taką kasę prowadzić. Zapewniona jest kontrola społeczna nad kasami, co już też było wspominane. Żyjemy w czasach, gdy o solidaryzmu społecznym jest coraz trudniej. Trzeba o niego toczyć często nierówną walkę. Kasy przechowały do tych czasów zasadę dobrze rozumianej koleżeńskości, oby ją dalej rozwijały. Klub Parlamentarny Lewicy pozytywnie opiniuje. Dziękuję bardzo, pani poseł.