Andrzej Grzyb: bilans Polski po prezydencji francuskiej

Pani Marszałek, Wysoka Ipsbo, Panie Ministrze, zajmując głos w imieniu Klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego Koalicji Polskiej, chciałbym powiedzieć, że to jest informacja o pracach Polski w okresie prezydencji Unii Europejskiej, prowadzonej przez Francję. I oczywiście nie sposób uciec od tego, jakie były założenia tej prezydencji. I pewnie od tego należałoby zacząć to moje wystąpienie, dlatego chcę zwrócić uwagę może najpierw na to, co powiedziało się na koniec tej prezydencji, a co powiedział prezydent Macron. Dzisiejsza Europa bardzo różni się od tej ze stycznia 2022 roku. To było na kończącym prezydencję szczycie, kiedy to powiedział, odnosząc się do sankcji energetycznych nałożonych na Rosję, innych sankcji, wsparcia dla Ukrainy, przyjęcia kandydatury, i to jednomyślnego przyjęcia kandydatury Ukrainy i Mołdowy do Unii Europejskiej. I rzeczywiście trzeba przyznać, że ten okres prezydencji francuskiej dzieli się na dwa okresy. Ten do 24 lutego i ten po 24 lutego. Właściwie priorytety francuskie zostały zdemolowane głównie przez wojnę. Jakkolwiek część z nich bardzo trafnie odnosiła się do tego, co się wydarzyło po 24 lutego bieżącego roku. Przede wszystkim odpowiedzialność instytucjonalna, na co wskazywała Francja podejmując prezydencję. Prezydencja ma przeprezentować stanisko Rady i bronić interesów wobec innych instytucji. I po drugie, że to ma być odpowiedzialność polityczna, która wiąże się z tym, że prezydencja ma odpowiedzialność za kontynuację i postęp w agendzie strategicznej Unii Europejskiej. W tym odbudowie po epidemii. Na tą odbudowę po epidemii nałożyła się wojna. Te priorytety, które zostały wyrażone w kluczowych pojęciach odbudowa, siła, przynależność w sposób znakomity odnoszą się do tego czasu po 24 lutego, kiedy to wojna wybuchła. Oczywiście w międzyczasie toczy się też cały dyskurs związany z konferencją o przyszłości Europy, choć trzeba tutaj powiedzieć, że dynamika tej konferencji była nienadzwyczajna. A to wynikało przede wszystkim też z okresu epidemicznego. Zaś odwietrając prezydencję, Macron powiedział tak, gdybym miał jednym słowem podsumować cel prezydencji, powiedziałbym przekształcenie się z Europy opartej na współpracy wewnątrz naszych granic w Europie, o silnej pozycji w świecie. I wydaje mi się, że to też było bardzo celne stwierdzenie, jakie staną wtedy nieuświadomione jeszcze problemy przed samą Unią Europejską. Co było najistotniejsze w okresie prezydencji? To Ukraina, co było wielokrotnie tu wymienione. Była priorytetem w celach prezydencji, bo konsekwencje wojny są dotkliwe. Nie tylko dla Ukrainy, ale konsekwencje są dotkliwe również dla państw członkowskich i dla całej Unii, również dla świata. I również dla obywateli. Obserwowaliśmy tą zróżnicowaną postawę państw członkowskich wobec tych wyzwań, jakim jest wojna na Ukrainie, wobec uchodźców, wobec pomocy, pomocy wojskowej, pomocy również gospodarczej. Po drugie pomoc makroekonomiczna dla Ukrainy. Zgodność nadzwyczajna, w szczególności przy pierwszym pakiecie sankcji wobec Rosji. Po trzecie bezprecedensowe tempo przystania statusu kandydackiego dla Ukrainy, o czym też mówiłam. Ważna była również debata o suwerenności gospodarczej Unii Europejskiej. Debata z Wersalu, z marca 2020 roku, odnosząca się w szczególności do technologicznej, energetycznej i żywnościowej suwerenności Unii jako całości. To są też nauki i z epidemii, i z tej wojny. I przyjęcie kompasu strategicznego z partnerskim podejściem do NATO. W tym czasie deklaracje do członkostwa składają Szwecja i Finlandia, które de facto wzmacniają ten filar europejski, jeżeli chodzi o ten filar obronny w ramach NATO. To wszystko działo się w warunkach wyborów prezydenckich. Zatem można powiedzieć, że Francja w tych warunkach sprostała wymogom, które zostały przed nią postanowione. A jak uplasowała się Polska w okresie prezydencji francuskiej? Tu mam pięć punktów. Po pierwsze, Polska w zdeterminowany sposób była zaangażowana w sprawę pomocy humanitarnej, makroekonomicznej, wojskowej dla Ukrainy. Sama przeznaczając wiele pieniędzy na to. Po drugie, włączyła się w proces kształtowania sankcji wobec Rosji. Czy też kształtowania tej polityki państw, które mają stać się donorami wobec przyszłego procesu odbudowy. Czy też było z naszej strony pełne otwarcie na status kandydacki. Jeżeli pani marszałek pozwoli, tylko te punkty wymienię. Pozytywnie toczy się również praca nad umową partnerstwa. Pozytywny jest bilans przepływów finansowych między Unią a Polską. Natomiast nie załatwiona jest sprawa z Komisją Europejską wszystkich sporów, które się toczą. To jest wszystko niestety przed nami. I potrzeba dobrej woli. Ja życzyłbym panu ministrowi, który przejął schedę po panie ministrze Szymańskim, że być może ta zmiana dokonała również tutaj pewnego przełomu. Bo nam jest potrzebne to porozumienie. I nie doprowadzono do końca uruchomienia funduszy z KPO. A dzisiaj usłyszeliśmy, że złożenie pierwszego wniosku do Komisji Europejskiej o wypłatę środków w ramach KPO może nastąpić przez Polskę i Komisję Europejską po zakończeniu negocjacji tzw. ustaleń operacyjnych. Pierwszy wniosek dopiero będzie mógł wpłynąć, czy wyjść z Polski dopiero w listopadzie. Następne na początku przyszłego roku. I to nie jest niestety pozytywny bilans naszego członkostwa i naszych prac w ramach prezydencji francuskiej. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo panie pośle.