Gabriela Morawska-Stanecka: Koniec odpowiedzialności zbiorowej?

Witam Państwa na konferencji prasowej, w której udział biorą wicemarszałek Senatu Gawriela Morawska-Stanecka, wicemarszałek Senatu Michał Kamiński, przewodniczący Sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych pan poseł Wiesław Szczepański, wiceprzewodniczący Komisji Obrony Narodowej Sejmowej Komisji pan poseł Lewicy Andrzej Rozenek oraz przewodniczący Stowarzyszenia Emerytów Mundurowych Zdzisław Czarnecki. Konferencja prasowa poprzedza organizowaną przez państwa wicemarszałków konferencję pod tytułem Sytuacja Prawna Emerytów Mundurowych po orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 roku. Ta konferencja rozpocznie się o godzinie 13 w sali 217. Jak wspomniałam, poprzedza ją ta właśnie konferencja prasowa. Uprzejmie proszę panią wicemarszałek Senatu Gabriela Morawską-Stanecką o zabranie głosu. Dzień dobry Państwu. Jest nam bardzo miło w tej nadzwyczajnej sytuacji, że udało nam się zorganizować wraz z marszałkiem Kamińskim konferencję, która jest poświęcona prawnej sytuacji osób, którym bezprawnie odebrano emerytury. Stało się to 16 grudnia. Niestety z uwagi na to, że jest posiedzenie Senatu musieliśmy naszą konferencję przyspieszyć. Szanowni Państwo, na szczęście 16 września Sąd Najwyższy okazał się odważniejszy niż Trybunał Konstytucyjny i wydał orzeczenie, w którym wyraźnie stwierdził, że w państwie prawa nie można stosować odpowiedzialności zbiorowej. Że w państwie prawa nie można, w przeciwieństwie właśnie do reżimów totalitarnych, stosować odpowiedzialności całej grupy za czyny jednostek. Dlatego uważamy, że ta ustawa nadaje się jedynie do odsunięcia do lamusa historii. Zresztą Lewica złożyła już w Sejmie projekt ustawy przywracającej słuszne świadczenia służbom mundurowym. Oczywiście po tym orzeczeniu Sądu Najwyższego, sądy okręgowe, w których sprawy się toczą, sprawy z powództwa osób, które są pokrzywdzone przepisami tej ustawy, sądy przywracają te emerytury i tych spraw jest coraz więcej. I o tym na pewno będzie mówił Pan Poseł Andrzej Rozenek, który jest bardzo głęboko zaangażowany w tę działalność. W każdym razie zapraszam Państwa bardzo serdecznie do śledzenia obrak tej konferencji. A w tym momencie proszę o zabranie głosu mojego kolegi, wicemarszałka Michała Tamińskiego. Bardzo proszę Pani Marszałka. Dziękuję. Szanowni Państwo, ja jeszcze w poprzedniej kadencji jako poseł, który był świadkiem tych haniebnych wydarzeń dotyczących nie tylko tej ustawy, które miały miejsce 16 grudnia, byłem bardzo zaangażowany w tę sprawę. Byłem bardzo zaangażowany w tę sprawę z powodu oczywistego. Sąd Najwyższy potwierdził oczywistość w cywilizowanym kraju stwierdzenia, że nie ma odpowiedzialności zbiorowej. A dla mnie rzeczą szczególnie bolesną jest to, że ta odpowiedzialność zbiorowa dotknęła ludzi, którzy przez często 20, 20 kilka lat służyli wolnej Polsce. Zostali przez organy wolnej Polski zweryfikowani i następnie, bardzo często narażając życie i zdrowie, służyli wolnemu już państwu polskiemu. I to państwo odmówiło im emerytur za okres służby dla wolnej Rzeczpospolitej. To jest rzecz niesłychana. I dzisiaj, zwłaszcza dzisiaj, kiedy ta władza robi z policją to, co robi i policja notuje najbardziej spektakularny spadek zaufania społecznego, należy się zastanowić, czy dzisiaj to jest w ogóle dobry czas, czy nie jest to dobry czas, by odwrócić złe skutki tej haniebnej ustawy. Bardzo dziękuję, panie marszałku. Uprzyjmie proszę o zabranie głosu pana posła Andrzeja Rozenka. Szanowni państwo, garść statystyk. Ta ustawa, która w 2016 roku w grudniu została przyjęta, przyniosła śmiertelne żniwo. 62 osoby umarły w związku z wprowadzeniem tej ustawy. Część z nich popełniła samobójstwa, niektórzy odstawili leki, niektórzy odstawili nawet pożywienie. Były też przypadki zawałów, udarów mózgu w momencie otrzymania tej decyzji śmierci, jak my to nazywamy, z zakładu emerytalno-rentowego. Ta ustawa wprowadziła ograniczenia wypłat emerytur w wysokości między 854 a 1716 zł. To znaczy nikt, kto został tą ustawą objęty, nie dostaje więcej niż 1716 zł. Większość z tych ludzi dostaje 854 zł. Oczywiście dzisiaj to jest zwaloryzowane o niewielkie sumy, jakie w tym okresie przybyły wszystkim emerytom. Ci ludzie, którzy są objęci tą ustawą czekają na sprawiedliwość, odwołali się do sądów, ale niestety ponad 1500 osób z tych ludzi już sprawiedliwości nie doczeka, ponieważ umarli w wyniku starości albo chorób. I to jest kolejna, smutna, straszna statystyka wynikająca z tej ustawy. Ci ludzie, którzy żyją i czekają na sprawiedliwość, czekają w ogromnych kolejkach w sądach okręgowych. Sądy nie są w stanie tych wszystkich spraw przerobić, dlatego że tych spraw jest trzydzieści kilka tysięcy w skali kraju. No i niestety te kolejki się nie zmniejszają, chociaż trzeba przyznać, że tam gdzie zapadają wyroki, a zapadło już w pierwszej instancji kilkaset wyroków, one są pozytywne. One przywracają, zwracają tym ludziom ich świadczenia i zwracają w ten sposób również im honor i cześć. I z tego miejsca chciałem podziękować odważnym sędziom, którzy potrafią nadal orzekać zgodnie z konstytucją i zgodnie z zasadami przyzwoitości i z zasadami prawa. Krótko mówiąc, chcę Państwa serdecznie zaprosić do wysłuchania tej konferencji, bo na niej będą prawnicy. Oni będą mówili o tym, jak bezprawna jest ta ustawa i będą też mówili o tym, w jak trudnej sytuacji znalazły się osoby poszkodowane. Serdecznie zachęcam do wysłuchania. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję Panie Pośle i proszę o zabranie głosu Pana Posła Wiesława Szczepańskiego. Szanowni Państwo, jak Państwo wiedzą, o co mówili moi przedmówcy od roku, leży w Sejmie ustawa zmieniająca tę haniebną ustawę przyjętą kilka lat temu. Pierwsze miesiące wydawało nam się, że jesteśmy w stanie tę ustawę rozpatrzeć, dlatego że po drugiej stronie jest Komisja Polityki Społecznej, którą przewodniczącą była nasza koleżanka. Po zmianie dzisiaj przewodniczącą jest przedstawicielka Prawa i Sprawiedliwości. Kilka miesięcy trwało przygotowanie ekspertyz prawnych. Nie ukrywam, że jednej ekspertyzy nie udało nam się uzyskać. Wycofała nam się osoba, która tę ekspertyzę chciała przygotowywać. Potem stwierdziła, że jednak nie ma czasu, nie ma możliwości. Mamy jedną ekspertyzę. Ekspertyzę, która zajęła kilka miesięcy, a dotyczy jak wygląda sytuacja byłych przedstawicieli służb mundurowych, mówię tutaj o służbach bezpieczeństwa, w innych krajach postkomunistycznych. I okazuje się, że tylko Polska i Węgry mają tak haniebną ustawę. Pozostałe kraje europejskie nie, powiedzmy, pozostawiły emerytury swoim obrońcom, mówię wtedy, powiedzmy, obrońcom bezpieczeństwa w niezmienionym kształcie. W związku z tym w tej chwili od miesiąca staram się pozyskać zgodę pani przewodniczącej Komisji Polityki Społecznej. Jestem mówiony na przyszły tydzień, abyśmy mogli jednak zebrać się w te dwie komisje i jak w najbliższym czasie rozpatrzeć tę ustawę. Jakie będą jej losy, będzie zależało od większości parlamentarnej, ale chciałbym, żeby ta ustawa w końcu znalazła swój finał. Jest chyba jedną z najdłużej w tej chwili leżących ustaw w parlamencie i mam nadzieję, że być może w styczniu udałoby się na tych połączonych komisjach tę ustawę rozpatrzeć. Wtedy pokazując, jaka rzeczywiście jest sytuacja tych osób, które pracowały w Polsce w okresie PRL-u, pracowały w służbie bezpieczeństwa, służyły również po roku 1990, a zostały tak haniebnie dotknięte tą ustawą. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję panie pośle i proszę o zabranie głosu pana Zdzisława Czawneckiego. Proszę państwa, w imieniu wszystkich mundurowych i tych, którzy są w służbie i tych, którzy są tak jak ja poza służbą, chciałbym tutaj serdecznie podziękować marszałkowi Senatu, wicomarszałkom Senatu za wsparcie inicjatywy walki mojego środowiska z tą haniebną ustawą. Senat wpisuje się bardzo dobrze w działalność organizacji pozarządowych. Jest to już druga taka konferencja organizowana w Senacie na temat tej haniebnej ustawy. Oprócz działań prawnych, o których tutaj już moi przedmówcy powiedzieli, ważną rzeczą jest, aby ta niesprawiedliwość, ta haniebna ustawa nie została zapomniana. Nie ma nic gorszej rzeczy, jeżeli byśmy zaczęli z nią już żyć, zaczęlibyśmy się do niej przyzwyczajać. Nie ma na to w moim środowisku zgody i cieszę się bardzo, że również Senat wpisuje się w to, aby o tej ustawie nie zapomnieć. Jedną jeszcze ważną rzeczą, którym chciałbym się z Państwem podzielić. Jak pan poseł Andrzej Rozenek powiedział, kilka, trzydzieści parę tysięcy zostało objętej tą ustawą, to w tej grupie zostało objętych również 8 tysięcy wdów i sierot. Tu jest jeszcze ważna rzecz, proszę Państwa. W żadnym państwie na świecie osoby niezwiązane, osoby, które nie miały żadnej styczności z pracą aparatu, jakbyśmy go nie nazwali, represją czy bezpieczeństwa, nie zostały dotkniętej tą ustawą. W Polsce, w demokratycznym państwie 8 tysięcy ludziom zabrano świadczenia emerytalne. To jest rzecz, której nigdy nie powinniśmy zapomnieć. Dziękuję. Bardzo dziękuję. Czy mają Państwo pytania? Jeżeli nie, to bardzo dziękuję Państwu, wicemarszałkom i Państwu za udział w konferencji i do zobaczenia.