Małgorzata Tracz pyta o walkę z suszą i plany retencji

Przystępujemy do kolejnego punktu. Pierwsza zada pytanie pani poseł Małgorzata Tracz w sprawie działań rządu mających na celu przeciwdziałanie suszy hydrologicznej i rolniczej oraz jej skutkom. Pytanie skierowane jest do ministra infrastruktury, a odpowiadać na nie będzie w jego imieniu pan minister Marek Grubarczyk, który jest wśród nas. Prosimy panią poseł. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Ministrze. Kryzys klimatyczny jest faktem, a w ostatnich latach coraz mocniej odczuwamy jego namacalne skutki. Najlepszym przykładem są regularnie powtarzające się długotrwałe okresy suszy hydrologicznej oraz rolniczej w Polsce. W wyniku ostatnich fal upałów według mapy sporządzonej przez autorów bloga Świat Wody na dzień 6 lipca już 262 gminy w Polsce wprowadziły zakaz używania wody do celów gospodarczych lub wystąpiły z apelami oszczędnego używania wody. W czasie upałów w wielu gminach pojawia się również problem z bieżącym dostarczaniem wody mieszkankom i mieszkańcom, jak na przykład w gminie Ścinawa w ostatnich tygodniach. Najczęściej te problemy dotykają właśnie gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Zgodnie z danymi Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej na dzień 6 lipca ma miejsce susza hydrologiczna na długich odcinkach Odry, Wisły, Warty, Noteci i Sanu. Na niektórych odcinkach Odra na Dolnym Śląsku niemal wyschła, a to nie jest wyjątek. W kwisie przepływającej przez miejscowość Leśna w powiecie lubańskim głębokość wody to jedynie 10 cm. Tak właśnie wygląda kryzys klimatyczny w praktyce. I tu należy zadać pytanie, jak rząd ma zamiar z tym kryzysem i jego skutkami w zakresie suszy hydrologicznej i rolniczej walczyć. Panie Ministrze, mam konkretne pytania. Po pierwsze, na jakim etapie są prace nad rządowym projektem ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy? Po drugie, czy rząd planuje wprowadzić rozwiązania przeciwdziałające suszy hydrologicznej i powodziom poprzez tworzenie naturalnych terenów zalewowych pozwalających na retencję wody? W końcu, na jakim etapie jest realizacja kamieni milowych w KPO w ramach inwestycji w zwiększenie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich? To są te trzy kluczowe pytania, o odpowiedź na które proszę, także na piśmie. Tu i teraz musimy stawić czoła skutkom zmian klimatu, w tym suszy. Czas po prostu działać. Bardzo dziękuję i proszę o udzielenie odpowiedzi pana ministra Marka Gróbarczyka. Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Minister Infrastruktury w dniu 3 września 2021 opublikował rozporządzenie w sprawie przyjęcia planu przeciwdziałania skutkom suszy. To rozporządzenie było poprzedzone blisko 1500 spotkań terenowych w zakresie omówienia wszelkich bolączek, ale i również inwestycji potrzebnych do realizacji tego zadania. Plan zawiera m.in. ocenę stanu naturalnej i sztucznej retencji z uwzględnieniem podziału kraju na obszary do rzeczy, opis możliwości powiększania dyspozycyjnych zasobów wodnych, w tym zarówno technicznych, jak i nietechnicznych metod zwiększenia naturalnej i sztucznej retencji oraz szereg propozycji działań i zadań w zakresie zwiększenia retencji ujętych w czterech załącznikach. Pierwszy załącznik, który zawiera 78 inwestycji realizowanych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie na kwotę 10,5 mld zł. Załącznik drugi stanowi listę zadań inwestycyjnych służących zwiększaniu retencji korytowych w zlewniach na obszarach wiejskich. Zawiera 54 inwestycje na kwotę 137 mln zł oraz załącznik trzeci stanowi listę inwestycji zgłoszonych przez podmioty zewnętrzne, w tym przede wszystkim jednostki samorządowe na kwotę 2,2 mld zł, obejmujących 182 inwestycje. Ponadto został przyjęty program przeciwdziałania niedoboru wody, który zakłada 727 inwestycji, mających na zadanie przede wszystkim budowę obiektów piętrzących i retencjonujących wodę. To działanie na około 30 mld zł. W dniu 31 sierpnia 2021 Komisja Europejska zaakceptowała strategiczną zmianę programu rozwoju obszarów wiejskich na okres 2014-2020, która rozszerza wsparcie w okresie przejściowym dla operacji zarządzanie zasobami wodnymi. W ramach działania 4.3 wsparcie na inwestycje związane z rozwojem i modernizacją, dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa. Beneficjentem działania, w ramach którego wytypowano do realizacji 196 działań o charakterze inwestycyjnym na kwotę 570 mln zł, jest Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie. Te wszystkie działania mają za zadanie podniesienie do 2027 roku retencjonowanie wody z 6,5%, z 7% dzisiaj już możemy powiedzieć, że to jest 7% w wyniku tych inwestycji, które były zrealizowane. Przede wszystkim właśnie w ilości zatrzymywanej wody do 15%. To pozwoli wyjść nam na przeciętną europejską, bo dzisiaj znajdujemy się w bardzo złej sytuacji. Ale przy tej okazji i przy pytaniu Pani Poseł muszę się odnieść do tego tematu. Jeśli Pani Poseł zarzuca nam, że stwierdza, że mamy bardzo niski poziom na Wiśle, bardzo niski poziom na Odrze, szczególnie w Ścinawie, to proszę zwrócić uwagę, że nasz program zakłada budowę stopnia wodnego właśnie w Ścinawie. I liczymy na to, że tym razem Pani Poseł nie będzie protestowała, a przede wszystkim hamowała tej inwestycji, bo nie ma innej możliwości na zatrzymanie na rzekach wody, jak tylko zestopniowanie. W związku z tym przyjęcie programu budowy stopnia wodnego w Ścinawie, w Lubiążu oraz w Siarzewie na Wiśle ma za zadanie właśnie zabezpieczenie tych obszarów, aby nie nastąpowały tak dramatyczne spadki wody. Jeżeli Pani Poseł uważa, że jest innym rozwiązaniem np. bagrowiska czy przywracanie obszarów zalewowych, to proszę założyć, że musimy miasteczko Wilanów z powrotem zalać, bo ono znajduje się w obszarze zalewowym i rozwiązanie, które Państwo chcecie zaproponować są po prostu absolutnie nierealne i niemożliwe do zastosowania. Aczkolwiek nasz program zakłada przywracaniu właśnie obszarów zalewowych i bagrowisk, ale na obszarach, które nie będą uciążliwe dla społeczeństwa. Zresztą opracowany program zagrożenia powodziowego wskazuje jednoznacznie, że wyłączyliśmy ogromne tereny w obszarze zlewniowym z obszarów urbanistycznych, co spotkało się z ogromnymi protestami przede wszystkim władz samorządowych. Ale to ma na celu właśnie stworzenie obszarów zielonych, obszarów podmokłych i bagrowisk. Właśnie z jednej strony przywracając naturalną retencję, ale z drugiej strony również ograniczając możliwości, znaczy skutki przede wszystkim powodzi, które są dla nas równie szkodliwe. I za chwilę dzisiaj mówimy o tych 34 cm w Wiśle, ale z dużym prawdopodobieństwie możemy powiedzieć, że za trzy tygodnie będziemy mówić o dwóch metrach na Wiśle i nie ma innej możliwości, pani poseł, tylko i wyłącznie regulacja przez stopniowanie wód. To jest jedyny sposób. Dziękuję bardzo. Drugie pytanie zada pani poseł Dorota Niedziela. Bardzo proszę. Dziękuję bardzo. Co jest powodem, że rząd nie chce realizować postulatów NZZ Solidarność w sprawie suszy? A mianowicie, po pierwsze, dlaczego rząd nie wprowadza stanu klęski żywiołowej? To są postulaty waszych zwolenników. Po drugie, czy rząd planuje skup interwencyjny zbóż przez Krajową Grupę Spożywczą? Przypominam, że to są postulaty związku, który popiera was w 100%. Na koniec, pan minister Kowalczyk, który bardzo lubi przepowiadać przyszłość, chciałabym, żeby odpowiedział za pośrednictwem oczywiście pana. Ile będzie kosztować bochanek chleba? Między innymi z powodu suszy i nic nierobienia w tej sprawie przez rządy PiSu. Dziękuję bardzo. Ponownie prosimy na mownicę pana ministra Grubarczyka. Panie marszałku, wysoka izbo. Jak pani poseł sama zauważyła, niekoniecznie te pytania dotyczą nas i niekoniecznie są merytoryczne, a jedynie, jak to już wcześniej pan marszałek stwierdził, populistyczne. W związku z tym chcielibyśmy i jeszcze raz chciałbym powtórzyć, że w państwa obozie politycznym jest taki dualizm. Niestety, bo z jednej strony jestem atakowany i zarzuca mi pan poseł Wieczorek, dlaczego nie ma żeglugi śródlądowej, dlaczego inwestycje są tak opóźniane itd. A z drugiej strony pani poseł Gosek-Popiołek mówi do mnie, dlaczego tak szybko realizujecie. Nie wolno stopniować rzek, nie wolno realizować inwestycji związanych z wodą, nie wolno w ogóle realizować inwestycji związanych z rzeglugą śródlądową. Więc jeszcze raz chciałem powtórzyć, że przyjęliśmy plan, który jest dla nas niezwykle istotny, bo woda jest podstawą do funkcjonowania, co jest truizmem. Dlatego też realizacja tych inwestycji będzie przebiegała zgodnie z planem, bo musi przebiegać zgodnie z planem, bo jak państwo sami mówicie, po prostu mamy niedobór wody. Nie ma innych sposobów na świecie, jak tylko retencjonowanie tej wody. Czyli to, co już jest wybudowane w Polsce, te zbiorniki będziemy powiększać, bagrować, będziemy je oczyszczać. Tam, gdzie nie ma tych zbiorników, czyli 96, które wyznaczyliśmy, to są średnie i małe, które Komisja Europejska akceptuje, będziemy realizować. I duże zbiorniki, czyli Wielowieść Klasztorna czy Kąty Myscowa, na które nie uzyskaliśmy zgody Komisji Europejskiej, ale będziemy je realizować z rządowego programu, bo one są po prostu kluczowe. Tak jak dzisiaj kluczowym zbiornikiem jest Racibórz, który uratował Dolny Śląsk i Śląsk. Przed powodzią, a jest suchy. A dzisiaj moglibyśmy spowodować to, że mielibyśmy wysoki stan wody w Odrze, ponieważ ten zbiornik, gdyby był zaprojektowany przez naszych poprzedników jako mokry, dzisiaj byłby ogromnym rezerwuarem wody. Niestety jest suchy i przez trzy lata jeszcze nie będziemy mogli nic zrobić, bo jest okres trwałości projektu. Ale zakładamy, że ten zbiornik będzie mokry i będzie największym w tej części Europy rezerwuarem wody. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję panu ministrowi. Dziękuję. Dziękuję.