Joanna Lichocka o ustanowieniu roku Grupy Ładosia

Pani Marszałek, Wysoki Sejmie. Przedstawiam dodatkowe sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2021 rokiem Aleksandra Ładosia. Sejm na posiedzeniu w dniu 20 stycznia 2021 roku skierował ponownie projekt ustawy zawarty w druku 613 do Komisji Kultury i Środków Przekazu w celu rozpatrzenia poprawki zgłoszonej w drugim czytaniu. Komisja Kultury i Środków Przekazu po rozpatrzeniu poprawki na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 2021 roku wniosła o to, żeby Wysoki Sejm poprawkę tę i cały projekt uchwały przyjął. Poprawka polega na zmianie tytułu. Proponowany jest projekt roku grupy Ładosia i zmienia się również w związku z tym treść, ponieważ zależy nam na tym, żeby upamiętnić nie tylko samego Aleksandra Ładosia, ale także jego współpracowników. W roku 2021 mija 80. rocznica rozpoczęcia przez poselstwo Rzeczpospolitej Polskiej w szwajcarskim Bernie akcji ratowania Żydów z zagłady. Korzystając ze statusu dyplomatycznego, przedstawiciele Rzeczpospolitej Polskiej zawiedzą i wsparciem rządu RP na uchodźstwie i we współpracy z organizacjami żydowskimi, w tym Światowym Kongresem Żydów, potajemnie zorganizowali jedną z największych w czasie II wojny światowej akcji fabrykowania paszportów i przerzutu ich do osób w gettach i obozach. Na czele tej grupy dyplomatów stał Aleksander Ładoś, ambasador polski w Bernie. Tak zwaną grupę Ładosia wraz z nim współtworzyli polscy dyplomaci z placówki w Bernie. Stefan Jan Ryniewicz, Konstanty Rokicki, Juliusz Kiel oraz liderzy organizacji żydowskich Haim Ejs i Abraham Schilbersheim. W latach 1941-1945 członkowie grupy Ładosia zorganizowali tajny system pozyskiwania blankietów, paszportów i wydawania poświadczeń. A jeden z nich, konsul Xawery Rokicki, wypełnił własnoręcznie niemal połowę dokumentów. Przemycano je do okupowanej Europy, w tym niemieckich gett na ziemiach polskich, dla udokumentowania przez ich posiadaczy rzekomego obywatelstwa Paragwaju, Hondurasu, Haiti lub Peru. Akcją objęto do 10 tysięcy osób narodowości żydowskiej. Oprócz dokumentów latynoamerykańskich, Aleksander Ładoś i dyplomaci Rzeczpospolitej Polskiej wystawiali także polskie dokumenty umożliwiające ucieczkę z Francji pod rządami kolaboracyjnego reżimu Vichy. A także drogą radiową Aleksander Ładoś wysyłał do państwa alianckich przekazywane mu przez Żydów i polskie państwo podziemne raporty o dokonywanej przez Niemcy eksterminacji narodu żydowskiego. Był prawdopodobnie jednym z pierwszych dyplomatów alarmujących świat o zagładzie. W tej uchwale Sejm Rzeczpospolitej Polskiej dla upamiętnienia skuteczności i poświęcenia polskich dyplomatów oraz ich żydowskich i polskich współpracowników ustanawia rok 2021 rokiem Grupy Ładosia. Bardzo państwa proszę wszystkich o poparcie tej uchwały. Dziękuję.