Marcin Warchoł o prokuraturze europejskiej i suwerenności

Dzień dobry, Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo. Projektowane przepisy włączają prokuraturę europejską jako organ Unii Europejskiej do kręgu podmiotów uprawnionych do współpracy w obrocie prawnym z polskimi organami wymiaru sprawiedliwości. Zapewnia to szybsze, bardziej efektywne realizowanie takich zadań jak zabezpieczanie mienia, europejski nakaz dochodzeniowy, europejski nakaz aresztowania czy też inne wolnościowe środki zapobiegawcze. Prokuratura europejska stanowi organ Unii Europejskiej. Nie jest zatem organem państw członkowskich uczestniczących w mechanizmie wzmocnionej współpracy i w związku z czym prokuratura europejska zgodnie z obecnymi przepisami kodeksu postępowania karnego nie jest uprawniona do występowania w sprawach karnych, indywidualnych w zakresie swoich kompetencji. Dlatego też jest to realizacja zasad płynących ze współpracy organów Unii Europejskiej z polskimi organami ścigania, z polską prokuraturą, z sądami. W związku z tym jest to efekt tejże koordynacji i współpracy. Dodatkowo jeden z przepisów dotyczy odmowy wykonania tego typu zadań wówczas, gdyby to naruszało suwerenność naszego kraju. Czyli jeżeli będzie tu zagrożenie dla zasad związanych z naszą suwerennością, będzie mógł taki organ polski odmówić wykonania tego typu zadań. To jest całkowicie racjonalne i oczywiste. Ponadto w celu koordynacji pracy prokuratury krajowej w zakresie współpracy z prokuraturą europejską planujemy doprecyzować zakres kompetencji prokuratora krajowego. Otóż obecnie zgodnie z artykułem 18 ustawy prawa o prokuraturze prokurator krajowy kieruje prokuraturą krajową. Natomiast kwestią różnych interpretacji może być obsada stanowisk dyrektorów w prokuraturze krajowej. Również w tym zakresie doprecyzowujemy obecne rozwiązania, tak aby zapewnić bardziej efektywną współpracę organów krajowych z prokuraturą europejską. To dostosowanie reguł funkcjonowania i struktury organizacyjnej prokuratury krajowej do właśnie tych nowych zadań związanych ze współpracą z organami prokuratury europejskiej jest podyktowane efektywnością i lepszym zarządzaniem kadrami. Otóż, tak jak wspomniałem, prokurator krajowy kieruje prokuraturą krajową. Nie ma tutaj w żadnym razie kompetencji do kierowania prokuraturą krajową żadnych prokuratorów generalnych. Prokurator generalny, drodzy państwo, bowiem jest organem naczelnym całej prokuratury, natomiast nie odpowiada czy to za prokuraturę krajową, czy to za prokuraturę regionalną, czyli nie kieruje poszczególnymi jednostkami prokuratury krajowej. Dlatego, że prokuratura krajowa jest niezależna. Prokuratorzy są niezależni. To trzeba wyraźnie zaznaczyć. Wyrazem tego jest choćby artykuł 7. Nie można wydawać wiążących poleceń prokuratorom co do treści czynności procesowej. Jeżeli prokurator sprzeciwia się takiemu poleceniu, może poprosić o zmianę takiego polecenia, wyłączenie go od tej czynności i odpowiedzialność za tego typu czynność przejmuje prokurator przełożony. I zasady niezależności prokuratorów zostały jasno wskazane w artykule 7, ale i w pozostałych przepisach ustawy prawo o prokuraturze. Czyli prokurator generalny nie ma żadnych bezpośrednich kompetencji w stosunku do prokuratury krajowej. Podmiotem wyłącznie odpowiedzialnym w tym zakresie jest prokurator krajowy. Prokuraturą krajową kieruje prokurator krajowy i to on ponosi odpowiedzialność za jej funkcjonowanie, w tym właśnie za dobór kadr. I dlatego to doprecyzowujemy w przepisie w artykule 17 prawa o prokuraturze. Ponadto ma to na celu podkreślenie bezpośredniej odpowiedzialności prokuratora krajowego za funkcjonowanie jednostki, którą już dziś kieruję i zapobieżenie wszystkim wątpliwościom interpretacyjnym co do kwestii, czy prokurator generalny, mimo braku kompetencji w tym zakresie i nie ponoszenia bezpośredniej odpowiedzialności za jej funkcjonowanie, może czy mógłby decyzjami personalnymi wpływać na funkcjonowanie prokuratury krajowej. Otóż nie może, nie mógłby i tutaj nie mamy żadnych wątpliwości. Jest to podkreślenie autonomii prokuratora krajowego i prokuratorów pozostałych. Dodatkowo chciałbym zaznaczyć, że jest to również realizacja wielu zaleceń Komisji Europejskiej w zakresie tzw. procedury praworządności, zaleceń płynących z Parlamentu Europejskiego, że, zacytuję chociażby rezolucję 17 września 2020, Parlament Europejski potępia zwiększenie uprawnień prokuratora generalnego wobec systemu prokuratorskiego, co skutkuje skupieniem zbyt wielu uprawnień w rękach jednej osoby i ma bezpośrednie negatywne skutki dla niezależności systemu prokuratorskiego od polityki. Podobnie też odpowiadała się Komisja Wenecka i rekomendowała ograniczenie uprawnień prokuratora generalnego do nadzoru nad prokuraturą. Właśnie te postulaty zostają spełnione. Podkreślam, zarówno raporty Komisji Europejskiej, dokument sprawozdania na temat praworządności Komisji Weneckiej, opinia z 9 grudnia 2017, dwie rezolucje Parlamentu Europejskiego i cały szereg innych dokumentów europejskich opowiadały się za szerszym zapewnieniem niezależności w prokuraturze w stosunku do prokuratora generalnego jako polityka. W związku z czym realizujemy te zalecenia. Bardzo proszę Wysoką Izbę o przyjęcie tego projektu. Dziękuję. Dziękuję Panie Ministrze.