Zbigniew Ziejewski: apel o preferencyjne wsparcie dla pogranicza

Pani Marszałek, Wysoka Izbo. Centrum Wsparcia Doradczego to innowacyjny projekt, który ma na celu wsparcie gmin oraz powiatów w prowadzeniu skutecznej i efektywnej polityki rozwoju. W ramach projektu samorządy wspólnie z doświadczonym zespołem ekspertów Związku Miast Polskich przygotują dobrej jakości projekty i inwestycje, które pozwolą napędzić ich rozwój. Warto jednak pochylić się nad zasadami wsparcia strategii terytorialnych wypracowanych w ramach pilotażu Centrum Wsparcia Doradczego. Stowarzyszenie Warmińsko-Mazurskich Gmin Pogranicza obok 37 podobnych partnerstw z całej Polski od listopada 2020 bierze udział w wyżej wymienionym pilotażu. Gminy wyżej wymienionego partnerstwa graniczą bezpośrednio z obwodem kalingradzkim Federacji Rosyjskiej, a w strategii warmińsko-mazurskiej do 2030 roku zostały zdefiniowane jako obszar strategicznej interwencji pod nazwą obszary marginalizacji. Gminy te tworzą jeden z najsłabszych gospodarczo i zagrożonych dalszą marginalizacją obszarów Polski. Tereny te cechują bardzo niskie dochody, słabe zaludnienie i szybkie starzenie się społeczeństwa. Ponadto wiele do życzenia pozostawia infrastruktura transportowa, jak również niekorzysty potencjał walorów przyrodniczych i kulturowych. Warto zaznaczyć, że są to również gminy z bardzo wysokim udziałem miejscowości popegeerowskich i z najwyższą stopą bezrobocia w regionie. Wszystkie partnerstwa Centrum Wsparcia Doradczego są obecnie na etapie opracowania strategii terytorialnych. Równolegle trwają również prace nad programami krajowymi i regionalnymi, które będą wsparte środkami Unii Europejskiej. Jest to więc dobry moment na wprowadzenie odpowiednich regulacji gwarantującym projektom wykonających ze strategii terytorialnych Centrum Wsparcia Doradczego preferencyjnych zasad i warunków finansowania. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez pana ministra, jednym ze źródeł finansowania obszarów zagrożonych trwałą marginalizacją, do których niewątpliwie zaliczają się partnerstwa Centrum Wsparcia Doradczego, mogą być środki pochodzące z puli około 7 miliardów euro, które zostały przydzielone regionom w negocjacjach tzw. kontaktów programowych. Województwo warmińsko-mazurskie otrzymało z wyżej wymienionej rezerwy dodatkowe środki w wysokości około 503 miliony euro. Preferencyjne zasady i warunki wsparcia realizacji strategii terytorialnych Centrum Wsparcia Doradczego powinny być uruchomione nie tylko w programach regionalnych, ale także w programach krajowych, w programach operacyjnych polityki spójności na lata 2021-2027, w nowym programie obszarów wiejskich oraz w krajowym planie odbudowy. Takie rozwiązania pozwoliłyby na długofalowy i bardziej efektywny rozwój obszarów zagrożonych wykluczeniem. Preferencyjny dostęp do wyżej wymienionych instrumentów wsparcia mógłby mieć różne formy, w tym np. pozakonkursowe finansowanie tzw. projektów strategicznych, dedykowane określonym obszarom konkursy, specjalnie wydzielone alokacje, czy też preferencyjne, punktowe przy ocenie projektów wynikających ze strategii terytorialnych Centrum Wsparcia Doradczego. Realizowany projekt stworzy naszym gminom szanse poprawy zdolności do skutecznej realizacji polityki rozwoju, a także jest zachętą do inicjowania i realizacji ważnych ponadgminnych przedsięwzięć, np. w zakresie pobudzania rozwoju gospodarczego, czy poprawy jakości usług publicznych świadczonych na rzecz mieszkańców pogranicza. Wdrożenie zasad i warunków wsparcia realizacji strategii terytorialnych Centrum Wsparcia Doradczego w krajowych programach operacyjnych zwiększyłoby zarówno efektywność, jak i cały proces pomocy dla obszarów wykluczonych, tym samym stwarzając im w przyszłości możliwość konkurowania z dobrze rozwiniętymi gospodarczo-gminami w kraju. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.