Anna Wojciechowska: Usprawnienie współpracy prawnej z Indonezją

Przedmiotem projektu ustawy jest wyrażenie zgody na ratyfikację umowy między Rzeczpospolityką Polską a Republiką Indonezji o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych podpisanej w Warszawie 19 września 2025 roku. Potrzeba zawarcia tej umowy wynika z faktu, że dotychczas Polska i Indonezja nie były związane z żadnym dwustronnym porozumieniem regulującym współpracę w zakresie pomocy prawnej w sprawach karnych. W praktyce oznaczało to, że współpraca między organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości opierała się jedynie na zasadzie wzajemności oraz przepisów kodeksu postępowania karnego. Okazało się, że jest to rozwiązaniem niewystarczającym. Wiele wniosków kierowanych przez polskie sądy i prokuratury do strony indonezyjskiej pozostawało bez odpowiedzi lub było realizowanych bardzo długo. Dodatkowym problemem były wysokie koszty tłumaczeń dokumentów na język indonezyjski oraz skomplikowany obieg dokumentów między instytucjami. Strona indonezyjska wskazywała, że brak umowy dwustronnej jest główną przyczyną tych trudności. Projektowana umowa ma na celu przede wszystkim usprawnienie i przyspieszenie współpracy prawnej między naszymi państwami. Określa ona jasne zasady składania i wykonywania wniosków o pomoc prawną, wprowadza możliwość komunikacji bezpośredniej między organami centralnymi, którymi będą minister sprawiedliwości w Polsce oraz minister prawa w Indonezji, a także dopuszcza korzystanie z nowoczesnych środków komunikacji, w tym przekazywanie dokumentów drogą elektroniczną. Istotnym ułatwieniem będzie również wprowadzenie języka angielskiego jako języka roboczego przy wymianie dokumentów, co ogranicza koszty i przyspieszy procedury. Zakres pomocy przewidzianej w umowie jest szeroki. Obejmuje on m.in. ustalanie miejsca pobytu osób, doręczenie dokumentów, przekazywanie dowodów, przesłuchiwanie świadków, także w formie wideokonferencji, czy pomoc w sprawach dotyczących przestępstw finansowych. Jednocześnie umowa nie dotyczy takich kwestii jak ekstradycja czy wykonywanie wyroków karnych. Umowa zawiera także liczne gwarancje ochrony praw człowieka i interesów państwa. Przewiduje m.in. możliwość odmowy wykonania wniosku w przypadku zagrożenia dla suwerenności, bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a także wtedy, gdy wniosek miałby charakter dyskryminacyjny lub dotyczył czynu już prawomocnie osądzonego. Szczegółowo uregulowanie również kwestii ochrony danych osobowych oraz poufności przekazywania informacji. Wejście w życie umowy przyniesie pozytywne skutki społeczne, gospodarcze i polityczne. Ułatwi prowadzenie postępowań karnych wymagających współpracy z Indonezją, zwiększy skuteczność zwalczania przestępczości, w tym gospodarczej oraz przyczyni się do wzmocnienia relacji Polski z jednym z najważniejszych państw Azji Południowo-Wschodniej i członkiem grupy G20. Umowa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej oraz standardami ochrony danych osobowych. Jej wejście w życie nie wymaga zmian w polskim prawie. Jest to rozwiązanie praktyczne, potrzebne i korzystne zarówno dla polskiego wymiaru sprawiedliwości, jak i dla bezpieczeństwa obywateli. Z tych względów zwracam się do Wysokiej Izby o poparcie projektu ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację tej umowy. Dziękuję bardzo.

---