Koalicja Obywatelska: zaniżanie punktacji 75+ - pytanie do ministerstwa
Koalicja Obywatelska: poseł Iwona Maria Kozłowska pyta 12.03.2026 ministerstwo o praktykę zaniżania punktacji poziomu potrzeby wsparcia wobec osób 75+, ze skutkami finansowymi dla świadczeń. Sprawa dotyczy wytycznych dla wojewódzkich zespołów i ryzyka automatycznego ograniczania wsparcia.
Kontekst
Pytanie odnosi się do sygnałów od osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin o systematycznym zaniżaniu punktacji poziomu potrzeby wsparcia, szczególnie wobec osób powyżej 75 roku życia. Problem jest istotny, bo nawet niewielki spadek punktów może przenieść beneficjenta do niższego progu świadczenia wspierającego lub pozbawić go prawa do świadczenia.
Treść pytania
Poseł Iwona Maria Kozłowska pytała, czy wytyczne pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych są wiążące dla wojewódzkich zespołów, ile decyzji wydano wobec osób 75+ od 1 stycznia 2024 do dziś oraz w ilu przypadkach stosowano ograniczenia w dziewięciu wskazanych czynnościach. Dopytywała też o kryteria rozróżniania niesamodzielności wynikającej z wieku od niesamodzielności wynikającej z niepełnosprawności oraz o sytuację osób głuchych i niedosłyszących.
Odpowiedź rządu
Minister Maja Nowak wyjaśniła, że wytyczne wydane przez pełnomocnika (wskazane w art. 6c ustawy) nie są źródłem prawa i nie są wiążące dla organów wydających decyzje, a pełnomocnik pełni rolę nadzorczą i doradczą. Ministerstwo przyznało brak szczegółowych danych dotyczących stosowania ograniczeń w dziewięciu czynnościach, zadeklarowało wystąpienie o takie informacje i obiecało przekazać je pisemnie, jeśli uda się je pozyskać. Jednocześnie podano liczby: 667 tys. decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia od 1.01.2024, z czego około 325 tys. dotyczy osób 75+.
Dalsze kroki i ocena odpowiedzi
Minister poinformowała o powołaniu zespołu do spraw świadczenia wspierającego przy Krajowej Radzie Konsultacyjnej i o zamiarze pracy nad rozwiązaniami. Jednak brak danych i fakt, że wytyczne nie są wiążące, pozostawiają otwarte pytania dotyczące kontroli praktyk orzeczniczych oraz mechanizmów naprawczych dla osób, którym zaniżono punktację i świadczenia. Koalicja Obywatelska w dalszym ciągu domaga się konkretnych kontroli i rozwiązań naprawczych.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Przechodzimy do następnego pytania. Pytanie zadała pani poseł Iwona Maria Kozłowska, Klub Parlamentarny, Koalicja Obywatelska. W sprawie praktyki zaniżania punktacji poziomu potrzeby wsparcia wobec osób 70+, 5+, i skutków dla świadczenia wspierającego do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Odpowie na to pytanie sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, pani minister Maja Nowak. Zapraszam pani poseł Iwona Maria Kozłowska. Bardzo dziękuję, szanowna pani marszałek, pani minister. Do biur poselskich docierają sygnały od osób z niepełnosprawnościami ich rodzin w sprawie postępowań prowadzonych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Gdzie dochodzi do systemowego i systematycznego zaniżania punktacji poziomu potrzeby wsparcia, zwłaszcza wobec osób powyżej 75 roku życia. Ma to bezpośrednie konsekwencje finansowe, ponieważ nawet spadek o kilka punktów może skutkować przejściem do niższego rogu świadczenia wspierającego, a w części przypadków nawet utratą prawa do świadczenia. W szczególności wytycznych dotyczących ustalenia poziomu potrzeby wsparcia wskazano, że wobec osób 75 plus w 9 czynnościach dopuszczalne jest ograniczenie maksymalnej intensywności wsparcia do poziomu wsparcia częściowego i częstotliwości często, co w praktyce może działać automatycznie, niezależnie od tego, czy niesamodzielność wynika z wieku, czy też z ciężkiej niepełnosprawności. W związku z tym, panie minister, mam pytania. Jaki jest formalny status wytycznych, czy są one wiążące dla wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności? Czy ministerstwo posiada dane, ile decyzji poziomu potrzeby wsparcia wydano wobec osób 75 plus od 1 stycznia 2024 roku do teraz oraz w ilu przypadkach stosowano ograniczenia w tych 9 czynnościach? Jakie kryteria mają stosować wzony, aby odróżnić sytuację wsparcia z racji wieku od sytuacji, gdy niesamodzielność wynika przede wszystkim z niepełnosprawności tak, by uniknąć automatyzmu i ryzyka dyskryminacji? Bardzo proszę o odpowiedź na te pytania. Bardzo dziękuję. Dziękuję bardzo pani poseł. Odpowiedzi na pytanie udzieli sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, pani minister Maria Nowak. Szanowna pani marszałek, pani poseł, szanowni państwo. Poziom potrzeby wsparcia ustalany jest przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w oparciu o przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenia ministra rodziny i polityki społecznej w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia. Pani poseł pytała przede wszystkim o to, czy te wytyczne są wiążące dla zespołów. Wydawane przez pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych na podstawie artykułu 6c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wytyczne nie mogą być podstawą, w oparciu o którą zostanie wydana decyzja administracyjna. Wytyczne są wyłącznie elementem sprawowanego przez pełnomocnika nadzoru, mającym na celu udzielanie wskazówek co do prawidłowego ustalania poziomu potrzeby wsparcia. Wytyczne wydane przez ministra Krasonia dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób 75 plus nie są zatem źródłem prawa, nie są wiążące dla organów wydających decyzję, są wyłącznie wskazaniem na wynikający z artykułu 4b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obowiązek ustalania poziomu potrzeby wsparcia adekwatnie do wieku osoby wnioskującej. Pytała też pani poseł o liczby. Niestety nie mamy danych, które wskazują na te dziewięć czynności, ile osób jest. Nie mamy tych danych i nie mamy możliwości bezpośredniego ich pozyskania, natomiast wystąpimy o takie dane i jeśli uda nam się je tylko zdobyć, to przekażemy pisemnie. Ale mamy dane, które pokazują ile zostało wydanych, ile osób zgłosiło się powyżej 75 roku życia i jest to 667 tysięcy decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia, w tym około 325 tysięcy decyzji dla osób 75 plus, więc mamy dane, które wskazują, że jednak ponad połowa, około połowy tych osób to są seniorzy, osoby 75 plus. Dziękuję. Dziękuję bardzo pani minister i pytania dodatkowe zada pani poseł Iwana Maria Kozłowska, Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska. Dziękuję bardzo pani minister. Ja mam dodatkowe pytania. Prosiłabym o informację, czy ministerstwo rodziny, pracy, polityki społecznej, oczywiście pani jako pełnomocnik planujecie kontrolę praktyk stosowanych dotyczących wytycznych i zapewnienia jednolitego orzecznictwa. Czy takie kontrole są przewidziane? Czy ministerstwo rozważa zmianę tych wytycznych lub przepisów wykonawczych oraz mechanizm naprawczy dla osób, którym zaniżono punktację i świadczenia wskutek zastosowania tych ograniczeń? Ja oczywiście nie byłabym sobą, gdybym nie zapytała o osoby głuche i osoby niedosłyszące. A więc jakie kryteria stosują wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności dotyczące właśnie wydawania decyzji dla osób głuchych i osób niedosłyszących? Bardzo dziękuję. Dziękuję bardzo. Jeśli mogę dołączyć to bardzo chętnie też usłyszę. Jaki jest procent tych osób, które mają obniżone, dosyć znacznie obniżone te punktacje. Niektórzy się zgłaszają do biur poselskich. Bardzo proszę pani minister Maja Nowak. Jeśli chodzi od końca o pytanie pani marszałek, to tak jak odpowiadałam chwilę temu, właśnie tych szczegółowych danych niestety ministerstwo nie posiada. Ile z tych osób ma obniżone w tych dziewięciu czynnościach. Ale takie dane będziemy starać się pozyskać. Oczywiście pozyskamy je i przedstawimy. Co do kryteriów oceny. Na ten moment są to te trzydzieści dwie czynności. Tak jak są skonstruowane, tak są. Ja pełnię rolę pełnomocnika od trzech miesięcy. Dostrzegam i też słyszę te głosy do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Też one docierają. Dlatego przy pierwszym spotkaniu Krajowej Rady Konsultacyjnej przy ministerstwie powołaliśmy, powołam zespół dotyczący świadczenia wspierającego. I zespół rozpoczął już właściwie pracę nad wszystkimi tymi kwestiami. Postaramy się też wypracować takie rozwiązania, które będą jak najbardziej uczciwe, jak najbardziej przystępne i nie wykluczające nikogo. Natomiast musimy to dopiero wypracować. Rozpoczynamy pracę, będziemy też włączać posłów, posłanki zainteresowanych tym tematem. Podobnie jest w przypadku osób głuchych, osób niewidomych, osób głuchoniewidomych. Też spotkaliśmy się, ze środowiskiem spotykamy się na bieżąco. Zbieramy te wszystkie uwagi i będziemy pracować w ramach tego zespołu problemowego nad tą kwestią. Dziękuję bardzo.
