Marek Krząkała o Funduszu Likwidacji Zakładów Górniczych

Pierwsze pytanie w sprawie podjęcia działań mających na celu dokonanie zmian przepisów dotyczących zasad tworzenia i gromadzenia środków Funduszu Likwidacji Zakładu Górniczego zostało skierowane do ministra gospodarki. Pytanie to zadaje w pierwszej kolejności pan poseł Jarosław Pięta z Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej. Bardzo proszę panie pośle. Dziękuję panie marszałek. Pani marszałek, wysoka izbo, panie ministrze. Tworzenie funduszy likwidacji kopalni zakładów górniczych oraz gospodarowanie ich środkami przez spółki górnictwa węgla kamiennego charakteryzuje się szeregiem nieprawidłowości. Prawidłowe naliczanie odpisów na fundusz likwidacji zakładu górniczego napotyka poważne utrudnienia, co wynika przede wszystkim z braku właściwych powiązań prawnych pomiędzy odpowiednimi przepisami ustaw. Chodzi tutaj o ustawy prawa geologiczne i górnicze, o rachunkowości, o podatku dochodowym od osób prawnych. Problem stanowią również obowiązujące od 2000 roku w górnictwie węgla kamiennego regulacje prawne nakładające na przedsiębiorców obowiązek gromadzenia na odrębnych rachunkach bankowych środków na przyszłą likwidację zakładów górniczych kopalń, które nie przyniosły zamierzonych efektów. Wprowadzające je przepisy poprzez swoją nieprecyzyjność stworzyły szereg problemów interpretacyjnych, które miały znaczny wpływ na prawidłowe ustalenie zobowiązań podatkowych przedsiębiorców górniczych. Przepisy te ograniczając w pewnym zakresie swobodę gospodarowania przez przedsiębiorców własnym majątkiem i obniżając ich płynność finansową nie gwarantowały jednocześnie realizacji podstawowego celu, jakim jest zapewnienie środków na likwidację zakładów górniczych w przyszłości. Znaczny wpływ na ten stan miały założenia metodologiczne, które legły u podstaw wprowadzenia tych przepisów nakazujące tworzenie Funduszu Likwidacji Kopalń oraz Funduszu Likwidacji Zakładu Górniczego. W oparciu o odpisy tworzone na bazie autoamortyzacji. Założeń tych nie zmieniono w nowej ustawie prawo geologiczne i górnicze, które obowiązują od 1 stycznia 2013 roku. W związku z tym chciałbym zapytać pana ministra, czy przewiduje się podjęcie kroków, które polepszą sytuację prawną w zakresie zasad tworzenia i gromadzenia środków Funduszu Likwidacji Zakładu Górniczego w oparciu o procentową stawkę obliczanej w danym roku obrotowym amortyzacji środków trwałych Zakładu Górniczego. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo, panie pośle. Na pytanie skierowane do ministra gospodarki odpowie sekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki, pan Tomasz Tomczykiewicz. Bardzo proszę, panie ministrze. Pani marszałek, panie i panowie posłowie, szanowni koledzy. Odpowiadając na panów posłów pytania, chciałbym na wstępie przypomnieć, że koncepcja otworzenia Funduszu Likwidacji Kopań powstała w okresie najintensywniejszych działań restrukturyzacyjnych, w okresie, w którym stan likwidacji postawiono 38 z 70 istniejących wówczas kopań węgla kamiennego. Budżet państwa ponosił wówczas koszty dostosowania sektora do warunków gospodarki rynkowej. Celem, dla którego fundusz powołano, było stworzenie mechanizmu, który pozwoliłby na zgromadzenie przez przedsiębiorców niezbędnych środków na bezpieczną likwidację zamykanych kopań bez udziału budżetu państwa. Wysokość środków odprowadzanych corocznie na fundusz określana jest na podstawie wysokości odpisów amortyzacyjnych, a zatem jest związana z wielkością nakładów inwestycyjnych. Należy wziąć pod uwagę, że wielkość inwestycji w okresie funkcjonowania kopalni jest zmienna. W początkowej fazie wydobycia oraz w fazie pełnych możliwości produkcyjnych odpisy amortyzacyjne są większe niż w fazie schyłkowej. Taki mechanizm stworzenia w funduszu zapewnia zgromadzenie odpowiedniej ilości środków w całym okresie działania zakładu górniczego. Przy założeniu odpowiednio długiego okresu funkcjonowania kopalni środki zgromadzone na funduszu likwidacji zakładu górniczego tworzone według aktualnych zasad, to jest w oparciu o obliczoną w danym roku stawkę o amortyzację środków trawałych, pozwalają na sfinansowanie likwidacji kopalń po zakończeniu ruchu zakładów górniczego w kopalni węgla SA, w Katowickim Holdingu Węglowym, Jastrzębskiej Spółce Węglowej i w KGHM Polska Miedź SA, czyli największych spółkach prowadzących wydobycie surowców mineralnych metodą podziemną. Wydaje się zatem, że nie ma realnego zagrożenia, aby przedsiębiorcy nie zgromadzili wystarczających środków na likwidację zakładów górniczych. W przypadku, gdy wielkość zgromadzonych środków uznaje się za niewystarczającą, audytorzy corocznie badający sprawozdania finansowe spółek wymuszają tworzenie rezerw na ten cel. Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że obecnie środki na likwidację zakładów górniczych w spółkach węglowych wynoszą około 1,2 mld zł, przy czym środki z funduszu wynoszą około 400 mln zł, a stan rezerw na koszty likwidacji wynosi około 800 mln zł. Kwestia zmian przepisów dotyczących funduszu likwidacji zakładu górniczego wymaga przeprowadzenia szczegółowych analiz i konsultacji w celu wypracowania możliwie najlepszych regulacji. Faktycznie to jest ten czas, w którym to chcielibyśmy zrobić, bo warto po jakimś czasie funkcjonowania przepisów prawa sprawdzić, czy wszystko tam jest zgodnie z założeniami, czy niezbyt utrudniamy życie firmą. W związku z tym Minister Gospodarki wystąpił do przedsiębiorców prowadzących wydobycie metodą podziemną z prośbą o opinię odnośnie zakresu i kierunku ewentualnych zmian odpowiednich przepisów prawa. Przedsiębiorcy przedstawili szereg często rozbieżnych propozycji nowego uregulowania zasad tworzenia funduszu likwidacji zakładu górniczego, proponując m.in. wprowadzenie obowiązku oszacowania kosztów likwidacji i jej aktualizacji w okresach dwu- czy trzyletnich lub w sytuacji wystąpienia istotnych zmian w zakresie działalności górniczej przedsiębiorcy i na tej podstawie elastyczne rozłożenie wartości odpisów przy założeniu corocznego zasilania funduszu, naliczanie odpisów na podstawie amortyzacji bilansowej, zawieszenie obowiązku o dokonywanie odpisów w momencie zgromadzenia wystarczających środków na likwidację, zniesienie dolnej granicy wysokości odpisu, partycypowanie Skarbu Państwa w kosztach likwidacji proporcjonalnie do okresu, w którym czerpał pożytki z działalności górniczej, np. do czasu komercjalizacji. Zobowiązanie przedsiębiorców do rozpoczęcia odprowadzania odpisów na fundusz nie później niż 10 lat przed prognozowaną datą likwidacji. Wprowadzenie obowiązku stworzenia przez przedsiębiorcę dokumentu, na podstawie którego mógłby ustalić wysokość odpisu uwzględniającego przewidywany okres funkcjonowania zakładu górniczego, szacunkowy koszt likwidacji, przewidywane przychody oraz sprzedaż w majątku likwidacji kopalni, symulację wystarczalności odpisu. Także my przystępujemy do prac i zaproponujemy Ministerstwu Środowiska, który jest gospodarzem ustawy. Takie zmiany, które oczywiście przede wszystkim będą gwarantowały zgromadzenie tego odpisu, bo jego celem jest zagwarantowanie likwidacji, prawidłowe likwidacje zakładu po zakończeniu eksploatacji, tak aby właśnie Skarb Państwa nie ponosił skutków wtedy, kiedy przestanie firma istnieć i funkcjonować. Dziękuję bardzo. – Dziękuję bardzo, Panie Ministrze. Pytanie uzupełniające. Zada Pan poseł Marek Krząkała z Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej. Bardzo proszę, Panie Pośle. – Dziękuję bardzo, Pani Marszałek. Panie Ministrze, dodatkowym zagrożeniem dla realizacji celu wskazanego w artykule 26 ustawy o prawie geologicznym i górniczym, czyli zagwarantowania środków na likwidację zakładów górniczych w przyszłości jest w przypadku górnictwa węgla kamiennego obowiązujący od 1 stycznia 2008 roku artykuł 11 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015, zgodnie z którym środki funduszu mogą być wydatkowane na bieżącą likwidację obiektów, urządzeń lub wyrobisk górniczych pod warunkiem, że roboty te przewidziane zostały w planie ruchu zakładu górniczego. Wskutek realizacji tego przepisu środki funduszu mogą być wykorzystywane w sposób odmienny od pierwotnie przyjętego celu utworzenia funduszu, czyli na końcową likwidację zakładu górniczego. W związku z tym, Panie Ministrze, chciałem zapytać, uznaniając te propozycje, o których Pan wspomniał, czy Ministerstwo przewiduje podjęcie kroków, które polepszą sytuację prawną w zakresie możliwości wykorzystywania środków funduszu na potrzeby bieżącej działalności oraz kwestii związanych z likwidacją funduszu. Dziękuję. Dziękuję bardzo, Panie Pośle. Panie Ministrze, bardzo proszę o odpowiedź. Pani Marszałek, Szanowny Pośle, odnosząc się do wykorzystania środków funduszu na potrzeby bieżącej działalności, chciałbym podkreślić, że wykorzystanie środków funduszu na likwidację wyrobisk górniczych przed zakończeniem eksploatacji regulują przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku. Prawo górnicze i geologiczne, które dopuszczają likwidację oznaczonej części zakładu górniczego oraz zbędnych ze względów technicznych i technologicznych urządzeń instalacji obiektów lub wyrobisk górniczych tego zakładu. Należy mieć na uwadze, że jedną z metod likwidacji kopalń jest ich łączeniem. Kopalnia, w której eksploatacja jest w fazie schyłkowej i koniecznie jest zakończenie jej działalności, jest łączona z działającą perspektywiczną kopalnią i systematycznie likwidowana w ramach organizacyjnych jednej kopalni dwuruchowej. Omożliwienie korzystania z funduszu likwidacji zakładu górniczego w powyższej sytuacji jest uzasadnione z uwagi na fakt, że wyrobiska czy oznaczona część zakładu górniczego muszą zostać zlikwidowane, jednak ze względów technologicznych bezpieczeństwa pracy i bezpieczeństwa publicznego nie może to nastąpić po zakończeniu eksploatacji, ale w trakcie jej trwania. Natomiast wykorzystanie środków funduszu na potrzeby działalności bieżącej jest nieuzasadnione i niezasadne. Ministerstwo Gospodarki pracuje obecnie nad przygotowaniem jednolitej propozycji zmian w oparciu o propozycje i opinie przedsiębiorców. Zostanie ona przekazana Komisji do spraw kontroli państwowej z Ministerstwa Środowiska właściwemu do przeprowadzenia tych zmian, bo jak wcześniej wspomniałem to Ministerstwo Środowisko jest gospodarzem ustawy prawo geologiczne i górnicze. Dziękuję.