Marek Borowski: Apel o donośny głos Rzecznika Praw Obywatelskich

Panie Marszałku, Panie Profesorze, padło tutaj szereg pytań i dobrze z różnych dziedzin, z różnych zakresów, także pytań dotyczących trudnych spraw bieżących, które są wynikiem konfliktu politycznego, jaki nieodpliwie w Polsce ma miejsce bardzo poważnego. Starał się Pan odpowiadać na nie, używając całej swojej wiedzy prawniczej, swojego dorobku naukowego. To jest bardzo ważne. Rzeczywiście spośród tych wszystkich kandydatów, którzy się ostatnio przewinęli przez różne głosowania, to trzeba powiedzieć, że pański dorobek jest pod tym względem imponujący. Ja oczywiście rozumiem, że Rzecznik Praw Obywatelskich, poza tą wrażliwością, którą musi wykazywać, nieodpliwie, musi stać na gruncie legalizmu. W związku z tym musi szanować istniejące ustawy, istniejące rozporządzenia, o ile są zgodne z prawem oczywiście i tak dalej. Ale jesteśmy także świadkami działań, które są podyktowane złą wolą. Mamy do czynienia z takim prawem również, które z tej złej woli wynika. Było tutaj pytanie, i to chyba właśnie zadawane przez pana senatora Jackowskiego, dotyczące stosunku do skarg, jakie wnoszą przedsiębiorcy, całe grupy przedsiębiorców, których działalność została zakazana w okresie lockdownu bez podstawy prawnej. I pan wprawdzie, tak trochę omawiając tę sprawę szeroko, no ale stwierdził, że rzeczywiście tu powinna być ustawa odpowiednia. Tej ustawy nie było, były to rozporządzenia. I tymi rozporządzeniami niewątpliwie naruszano prawa obywatelskie. No i na pytanie, czy pan, jak pan się odnosi do tych skarg, no czy rozumiem w podtekście także, czy będzie pan je popierał może posiłkowo. Powiedział pan, no ale jest ustawa, która mówi, że takie roszczenie może być ewentualnie rozpatrywane i skuteczne tylko wtedy, kiedy ta niezgodność z Konstytucją zostanie potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny. Rzeczywiście jest taka ustawa. Tylko to nie jest ustawa, która istnieje od 10, 15, 20 lat. To jest ustawa, która została wprowadzona, wykorzystując większość, przez rząd pana Mateusza Morawieckiego po to, żeby uniknąć odpowiedzialności. Bo przecież już sąd najwyższy, sądy stwierdziły, że te działania nie miały podstawy prawnej, były bezprawne. I co w tym momencie robi pan premier? Pan premier absolutnie się do tego nie przyznaje i wymyśla ustawę, która spowoduje, że tego rodzaju roszczenia, biorąc pod uwagę, że Trybunał Konstytucyjny pani Julii Przyłębskiej jest organem niesamodzielnym, tak bym to określił delikatnie. I w związku z tym pan premier ma pełne prawo liczyć na to, że w najlepszym razie wyrok w tej sprawie długo nie zostanie wydany. A dopóki nie zostanie wydany, no to oczywiście ustawa, którą wyprodukowano i przyjęto, będzie w mocy. I teraz, panie profesorze, oczekiwałbym, żeby w tego typu sytuacjach, kiedy rząd podejmuje działania prawne, niewątpliwie, ale zmierzające do tego, żeby uniknąć odpowiedzialności w sytuacjach oczywistych naruszania praw obywatelskich, żeby pański głos brzmiał donośnie. Być może z punktu widzenia prawnego nie będzie pan miał wielkiej możliwości ruchu, ale tu się liczy nie tylko to dla społeczeństwa. Liczy się także zdanie, pogląd, głos. To jest to, co, żeby nie odwoływać się tylko do pana Adama Bodnara, ale do wielu poprzednich rzeczników, miało miejsce. Że nawet wtedy, kiedy z różnych względów nie byli w stanie tej sprawy załatwić, przeforsować w sposób właściwy dla obywatela, to wypowiadali się publicznie, głośno i społeczeństwo wiedziało, jaki jest pogląd Rzecznika Praw Obywatelskich. I bardzo bym apelował o to, żeby przy całym pańskim takim spokoju i powściągliwości, żeby w takich oczywistych sytuacjach pański głos brzmiał jednak donośnie. To jest pierwsza sprawa, o której chciałem powiedzieć. Druga już bardzo krótko. Tutaj padło pytanie ze strony jednego z senatorów Prawa i Sprawiedliwości o to, czy uruchomi pan filie Rzecznika Praw Obywatelskich w innych miastach. Bardzo mnie cieszy to pytanie, ponieważ pan Adam Bodnar wielokrotnie apelował o to, żeby mógł uruchomić takie filie, bo przecież nie chodziło tylko o decyzję, że uruchamiam, tylko o pieniądze. I tych pieniądzy nigdy nie otrzymywał od rządzących i od większości parlamentarnej, zarówno w Sejmie, jak i w Senacie. To, że teraz padło takie pytanie, no to świadczy o tym, że jednak również w Prawie Sprawiedliwości dojrzewa potrzeba takich rozwiązań. Więc ponieważ wprawdzie pan senator Jackowski zadekrował wstrzymanie się, ale mam nadzieję, że przynajmniej część posłów Prawa i Sprawiedliwości, biorąc w uwagę także... Senatorów. Słucham? Senatorów. Ja powiedziałem posłów? Nie. Część posłów Prawa i Sprawiedliwości, znacząca część głosowała za kandydaturą. Pana profesora, mam nadzieję, że tutaj znacząca część senatorów również za tą kandydaturą zagłosuje. No to chciałbym, tu zwracam się właśnie do tej strony, zaapelować o to, aby już nie skąpić. I jeśli nawet w Sejmie odpowiedniej dotacji nie będzie, to żebyśmy my tutaj w Senacie, którzy zatwierdzamy tę kandydaturę, liczymy na nią i chcemy także, żeby obywatele mieli dostęp do Rzecznika Praw Obywatelskich, także w kwestii skargi nadzwyczajnej, żeby te pieniądze się znalazły. Za pół roku będziemy tu w Senacie wypowiadać się na temat budżetu. Państwa na rok przyszły i mam nadzieję, że tym razem Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich zostanie potraktowany właściwie, prawidłowo, tak, aby mógł dobrze służyć obywatelom. Dziękuję. Dziękuję Panie Senatorze.