Marek Sawicki o wykupie polskiej ziemi i skuteczności przepisów

Głos zabierze pan poseł Marek Siewicki, zaproszę. Pani Marszałek, Wysoka Izbo, zabierając głos w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Radzowego Unii Europejskich Demokratów, w sprawie sprawozdania ministra spraw wewnętrznych chcę dokonać takiego krótkiego podsumowania, bo mamy okazję, czwarty rok rządzenia PiSu, można powiedzieć pełna kadencja. Kadencja, która zaczynała się z mocnym przytupem w zakresie ochrony polskiej ziemi pod hasłem nie oddamy ani skiby, a dane analizowane od roku 2016 wskazują na tendencję odwrotną. Ogólna powierzchnia nieruchomości gruntowych nabytych przez cudzoziemców na podstawie zezwolenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w poszczególnych latach kształtuje się następująco. Rok 2016 – 3185 hektarów. Rok 2017 – 4483 hektary. Rok 2018 – 5035 hektarów. Te dane dotyczą nieruchomości nabytych przez cudzoziemców w związku z udzieleniem zezwoleniem oraz bez zezwolenia. Zarówno przez osoby prawne, jak i osoby fizyczne. W ramach wskazanych powyżej transakcji w latach tu poszerze 2015-2018 cudzoziemcy nabyli nieruchomości rolne o następujących powierzchniach. Rok 2015 – 412 hektarów. Rok 2016 – 575 hektarów łącznie z nieruchomościami leśnymi. Rok 2017 – 1144 hektarów. Dodatkowo nieruchomości leśnych – 106,66 hektara. Łącznie prawie 1300. Rok 2018 – 798 hektarów gruntów rolnych. Dodatkowo 181,54 hektara gruntów leśnych. Należy zauważyć, że we wskazanym powyżej okresie obowiązuje ustawa z 14 kwietnia 2016 roku o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości zasobu własności rolnej Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych innych ustaw, która co szczególnie istotnie znowelizowała ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego. Wejście w życie wyżej wymienionej noweli zbiegło się w czasie z zakończeniem okresów przejściowych chroniących polską ziemię przed wykupem ze strony cudzoziemców pochodzących z Europejskiego Obszaru Gospodarczego. To jest 1 maja 2016 roku. Zgodnie z założeniami wyżej wymienionej noweli wprowadzone w nią regulacje miały stanowić gwarancję ochrony polskiej ziemi, czym projektodawcy ustawiali dla jako posunięto ingerencję w obrót własnościowy i nieruchomościami rolnymi. Jak skazano w uzasadnieniu, istnieje zagrożenie, że po tej dacie ziemia rolna w Polsce będzie przedmiotem wzmożonego zainteresowania nabywców z innych krajów Unii Europejskiej, zwłaszcza tych, w których ceny ziemi rolnej są niższe, wyższe niż w Polsce. Remedium na powyższą prognozę miała być omawiana nowelizacja, w związku z czym w uzasadnieniu wskazano, iż jedynym raz ciologii z uchwalenia aktu jest m.in. wzmocnienie ochrony ziemi rolniczej w Polsce przed jej spekulacyjnym wykupem przez osoby krajowe i zagraniczne. Dlatego też do ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego wprowadzono wyjątkowo restrykcyjne rozwiązania o charakterze administracyjno-prawnym, w wyniku czego nabycie nieruchomości rolnych o powierzchni powyżej 0,3H przez osobę inną niż rolnik indywidualny wymagało uzyskania zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, co drastycznie wpłynęło na rynkowy obrót nieruchomościami rolnymi. Tymczasem po dniu 1 maja 2016 roku, to jest po dniu wygaśnięcia wyżej wymienionych okresów przejściowych oraz wejściu w życie przedmiotowej nowelizacji, cudzoziemcy nabyli 458,86H nieruchomości rolnych i leśnych. Wskazać należy, iż nabywcami byli głównie obywatele Austrii, Niemiec, Belgii, Holandii, a więc tych państw, w których ziemia jest droższa niż w Polsce. Tymczasem w roku poprzedzającym obowiązywanie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w jej znowelizowanym brzmieniu, to jest w roku 2015, cudzoziemcy nabyli 412H. Powstaje więc zasadnicza wątpliwość co do skuteczności przyjętych rozwiązań, które jak wynika z powyższego i w początkowym okresie obowiązywania, nie sprostały przypisanym im racjo legis, a tym bardziej podnoszonych przez ówczesnych przedstawicieli resortu rolnictwa, w tym samego ministra rolnictwa. Zapowiedziom w powstrzymaniu wykupu polskiej ziemi przez cudzoziemców obrazują to dane, które już wcześniej przedstawiano. Niezależnie od powyższego uwzględnienia wymagają również dane dotyczące nabywania przez cudzoziemców akcji i udziałów w spółkach prawa handlowego, będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości rądy. Z raportu ministra spraw wewnętrznych za rok 2018 wynika, że cudzoziemcy nabyli udziały i akcje w spółkach, które są właścicielami nieruchomości rolnych. Należy więc zadać pytanie o efektywność tych narzędzi, zwłaszcza o praktykę ich wykorzystania, w tym wykonywania uprawnień z nabytych akcji i udziałów oraz sposobu, w jaki przekłada się powyższa na możliwość wpływania KOWR na gospodarowanie nieruchomościami rolnymi z nawiązującymi majątek spółek. Ponadto zauważyć należy, iż praktyka wykonywania ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego wskazuje, iż KOWR unika wydawania decyzji odmownych na zbycie lub nabycie nieruchomości, gdy zmuszony jest wówczas na żądanie zbywcy nieruchomości do nabycia tejże nieruchomości. W związku z powyższym w roku 2018 KOWR wydał jedynie 293 decyzje odmowne, przy czym w roku tym do KOWR złożono 18 581 wniosków o wydanie zgody na nabycie. Ponadto wydano 17 152 decyzje wyrażające zgodę. A więc fikcją jest, że KOWR będzie strzegł polskiej ziemi. Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę, iż reglamentacja obrotu rynkowego nieruchomościami rolnymi nie odnosi się do dzierżawnego obrotu nieruchomościami rolnymi. W tym zakresie obrót nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jest reglamentowany, gdyż ziemia wydzierżawiana jest co do zasady w ramach przetargów ograniczonych. Dzierżawa państwowych gruntów rolnych, będących w zasadzie własności rolnej Skarbu Państwa, jest więc szczegółowo uregulowana na podstawie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz aktami wykonawczymi związanymi z tą ustawą. Natomiast zawieranie umów dzierżawych gruntów prywatnych jest uregulowane przepisami kodeksu cywilnego i w tym miejscu należy zauważyć, iż ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego z 5 sierpnia 2015 roku, uchylona przez ustawę o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości z zasobu własności rolnej Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw, w treści artykułu 12 szczegółowo regulowała zakres przedmiotowy umów dzierżawy nieruchomości rolnych, w tym ich formę, w tym kwalifikowane formę aktu notarialnego. Dodatkowo w trybie tego aktu umowy i odpisy aktów notarialnych umowy dzierżawy miały być przekazywane dyrektorom ówczesnych oddziałów terenowych zniesionej Agencji Nieruchomości Rolnych, właściwych ze względu na położenie dzierżawionej nieruchomości. Regulacja ta dawała możliwość ewidencjonowania umów dzierżawy pod względem przedmiotowym i podmiotowym. W obecnym stanie prawnym brak jest podobnej regulacji, co nie pozwala m.in. na analizę rynku dzierżaw nieruchomości rolnych w Polsce pod kątem użytkowania ziemi przez cudzoziemców. Pozostaje tu tylko pytanie, czy ten zapis, czy brak tego przepisu był wprowadzony celowo, czy jak zwykle w legislacji w tej kadencji przez zwykłe pośpiech i niechlujstwo. Biorąc powyższe pod uwagę, wnoszę w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego Unii Europejskiej i Demokratów o nieprzyjęcie sprawozdania ministra spraw wewnętrznych i administracji. Dziękuję bardzo. Dziękuję.