Rafał Weber o deficycie środków na drogi lokalne

Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Chciałem poruszyć temat związany ze wsparciem dróg lokalnych, ponieważ od wielu lat jest taki problem. Samorządy zgłaszają liczne wnioski o finansowanie dróg gminnych, chodników przy drogach gminnych, powiatowych, dróg powiatowych, dróg wojewódzkich także, ale w szczególności tych lokalnych, dróg gminnych i powiatowych. I co roku powtarza się sytuacja, że tych środków jest po prostu zbyt mało, żeby zaspokoić wszystkie potrzeby. Tymczasem straty wynikające z niedobrego stanu dróg i chodników powodują, oczywiście są ogromne, to są już wypadki, to są nieszczęścia, dramaty ludzkie. Chociażby mam taki bardzo obrazowy przykład, do pewnej szkoły dzieci zimą muszą chodzić fosą, żeby po prostu mogły dojść w ogóle do szkoły, bo taki jest stan drogi. To wszystko oczywiście wymaga wielkich środków, wielkich nagładów i my to rozumiemy, ale dzisiaj jeszcze po raporcie NIK-u z 2014 roku, który NIK wskazuje na bardzo zły stan techniczny dróg lokalnych, mówi się oczywiście o tym, że 36% dróg jest w złym stanie, a 35% dróg jest w stanie niezadowalającym. Stąd moje pytanie do pana ministra, jakie interwencje podejmie rząd w najbliższym czasie w tym zakresie, żebyśmy mogli spełnić te elementarne potrzeby społeczności lokalnej, bo tu nie mówimy o wójtach czy starostach, mówimy o użytkownikach dróg, o dzieciach, o tych, którzy idą do kościoła, do szkoły, do sklepu, na przystanek. Te sprawy powinny być naszym zdaniem szybko załatwione, odpowiedzialnie załatwione. Stąd też prośba pana ministra o to, żeby powiedział, jakie są plany ministerstwa w tym zakresie. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Odpowiada podsekretarz stanu Ministerstwa Infrastruktury pan Marek Hotkiewicz. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, na początku mojej wypowiedzi chciałbym przypomnieć taką liczbę. Ilość kilometrów dróg samorządowych to jest 374 tysiące. To jest kolosalna liczba i z analizy dwóch lat programu rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej w roku 2016-2017 wynika, że środki dofinansowania z budżetu państwa przeznaczone na budowę, przebudowę i remonty dróg powiatowych i gminnych były znacznie niższe od potrzeb. Zapotrzebowanie na środki finansowe było około 100% wyższe niż dostępne limity. Ze względu na ograniczone możliwości finansowe jednostek samorządu terytoriennego nie jest możliwe jakby przez ich własne zaangażowanie większych środków. Zatem istnieje konieczność udzielenia im wsparcia poprzez mechanizm finansowy ustanowiony na szczeblu krajowym. Dlatego też Rada Ministrów przedłożyła pod obrady Sejmu projekt ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych, który przewiduje utworzenie nowego mechanizmu wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego realizujących inwestucje na drogach publicznych. Zaproponowane zmiany w sposobie dofinansowania zadań na drogach publicznych zarządzanych przez jednostki samorządu terytorialnego mają na celu zapewnienie większej ilości środków finansowych wraz z zagwarantowaniem ich stabilności na szczeblu ustawowym, a także zwiększenie elastyczności w wydatkowaniu tych środków dzięki rezygnacji z corocznego i możliwości dofinansowania zadań o charakterze wieloletnim. Fundusz Dróg Samorządowych, proszę Wysokiej Izby, zgromadzi bezprecedensowe środki w celu dofinansowania działań podobejmanych przez samorządy. W roku 2019 będzie to ponad 6 mld zł. Zadaniem funduszu będzie dofinansowanie budowy, przebudowy i remonty dróg powiatowych i gminnych, a także dofinansowanie zadań obejmujących budowę lokalnych mostów realizowanych w ciągach dróg samorządowych. Oprócz tego fundusz będzie finansował inwestycje na drogach samorządowych, które zostały jednocześnie uznane za istotne ze względu na obronność Rzeczpospolitej. Co istotne, środki zgromadzone przez fundusz pozwolą na dofinansowanie inwestycji, które jeszcze w 2018 roku zakwalifikowano jako wsparcie na zasadach określonych w obowiązującym programie rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej. Zatem zmiana mechanizmu odbędzie się w sposób płynny. Dodać należy, że wprowadzone zostaną nowe zasady przyznania dofinansowania, na mocy których wsparciem zostaną objęte inwestycje wieloletnie. A wartość dofinansowania wyniesie nawet 30 mln do jednej inwestycji wobec obecnie obowiązujących 3 mln. Wysokość dofinansowania ze środków funduszu na zadania powiatowe i gminne będzie uzależniona również od dochodów danej jednostki samorządu terytorialnego przy zastosowaniu zasady, zgodnie z którą im niższy dochód własny danej jednostki, tym większa wartość dofinansowania. Należy też jeszcze zwrócić na pewno zmianę, że dofinansowanie to będzie mogło wynosić 80% wartości inwestycji. Dotychczas w zasadach, gdzie to było pół na pół po 50%, niektóre samorządy nie mogły uczestniczyć w tym procesie, ponieważ nie mogły znaleźć tego finansowania 50% w swoich inwestycjach. Zwiększenie poziomu dofinansowania pozwoli na możliwość realizacji zadań w gminach i powiatach biedniejszych, które przy wielkości dofinansowania na poziomie 50%, tak jak mówiłem, nie były w stanie tego uzyskać. Utworzenie funduszu ma również na celu poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego, parametrów technicznych lokalnej sieci drogowej, a także poprawę oraz zwiększenie atrakcyjności i dostępności terenów inwestycyjnych. Ustawa również przewinuje wsparcie dla budowy mostów, na które zostaną przyznane środki na pokrycie prac przygotowania inwestycji jednostkom samorządu terytorialnego, zgodnie z programem Mosty dla regionów. W celu zachęcenia samorządów do realizacji inwestycji mostowych, które są przecież istotne nie tylko z punktu widzenia regionu, ale również całego kraju. Dofinansowanie tych zadań obejmie również w każdym przypadku 80% kosztów realizacji wraz z drogami dojazdowymi, tak aby to stanowiło całość. Projektowana ustawa ma również na celu zapewnienie stabilnego finansowania dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych o znaczeniu obronnym. Rozbudowa infrastruktury drogowej umożliwi sprawne przyjęcie sojuszniczych sił, wzmocnienia NATO na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz przyczynienie się do utrzymania i rozwoju zdolności operacyjnych sił zbrojnych Rzeczpospolitej. Minister infrastruktury zaproponował, proszę państwa, rozwiązania stanowiące wsparcie finansowe dla samorządów o skali dotychczas niespotykanej, pozwalające szczególnie na pomoc uboższym samorządom, przyczyniając się do wyrowadzenia szans rozwojowych i poziomu życia wszystkich mieszkańców Polski. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Dodatkowe pytanie zadaje pan poseł Jerzy Pauli. Panie marszałku, panie ministrze, ja chciałbym dopytać tematu mostów, dofinansowania mostów. Czy gminy będą mogły występować o takie dofinansowania? Nie, bo do tej pory występowały tylko i wyłącznie powiaty. To jest jedno pytanie. I drugie, czy samorządy będą mogły występować o kilka takich budowli, dofinansowanie kilku takich budowli, bo wiem, że zaległości są bardzo duże i gminy nie dają sobie z tym rady. Jeszcze głos ma pan poseł Rafał Weber. Panie ministrze, ja mam pytanie być może bardzo szczegółowe. Jeżeli nie teraz, jeżeli nie z mównicy, to może podczas prac komisji, czy w ramach ustawy Fundusz Dróg Samorządowych będą mogły być realizowane projekty, które na przykład w tym roku były wykonane, jeżeli chodzi o przygotowanie dokumentacji, czyli projektu, a w przyszłym roku już sam etap budowy, przebudowy, czy remontu takiej drogi. I w zakresie projektu i buduj, czy tego typu inwestycje będą mogły być realizowane w ramach ustawy Fundusz Dróg Samorządowych? Dziękuję. Ponownie odpowiada podsekretarz stanu Ministerstw i Infrastruktury pan Marek Łotkiewicz. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, odpowiadając na pytania obu panią posłów, oczywiście wszystkie projekty będą mogły wejść do programu po zatwierdzeniu, po przejściu odpowiedniej procedury przygotowawczej, po odpowiedniej procedury zatwierdzającej. Także i projekty, które do tej pory nie zostały zrealizowane, czy to projektuj, buduj, czy na podstawie projektu, a potem buduj, nie ma z tym najmniejszego problemu. Jak również odpowiadam na pytanie drugiego posła, wszystkie jednostki samorządu gminne, powiatowe, wojewódzkie mogą uczestniczyć w programie. Dziękuję bardzo.