Agnieszka Kołacz-Leszczyńska o bonifikatach i prawie spółdzielczym

Panie Marszałku, Panie Ministrze, Wysoka Izbo, w imieniu sejmowych Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej i Komisji Infrastruktury mam zaszczyt przedłożyć sprawozdanie z prac tychże komisji nad poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami zawartym w druku 3296, a sprawozdanie komisji o tym projekcie zawarte jest w druku 3442. Wysoka Izbo, pierwsze czytanie omawianego projektu i dyskusja nad nim odbyły się podczas posiedzenia połączonych komisji 23 kwietnia 2015 roku i decyzją prezydium komisji projekt został skierowany do prac w podkomisji nadzwyczajnej, która rozpatrzyła powyższy projekt na swoich dwóch posiedzeniach. Podczas pierwszego czytania pani poseł Zofia Czernow, reprezentująca grupę posłów wnioskodawców, omówiła przedstawiony projekt, który w swoich założeniach ma doprecyzować i uregulować sytuację nabywania mieszkań komunalnych z bonifikatą zasobów mieszkaniowych gminy. Problem dotyczy aktualnego stanu prawnego osób, które nabyte prawo chcą zbyć i jednocześnie za uzyskane środki nabyć współdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego bez konieczności zwrotu bonifikaty. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazują, że nabycie nieruchomości to dokonanie takiej czynności prawnej, na podstawie której następuje przeniesienie własności nieruchomości albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Niestety wśród tych zapisów nie jest wymienione współdzielcze własnościowe prawo do lokalu, gdyż jest to ograniczone prawo rzeczowe i zgodnie z wykładnią przepisów o gospodarce nieruchomościami nie stanowi nieruchomości. Jest to silne prawo do lokalu mieszkalnego, przyznające uprawnienia o zbliżonym zakresie, jak w przypadku prawa własności lokalu, a równocześnie jest bardzo rozpowszechnione w obrocie rynkowym i chętnie nabywane w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Tak więc nabycie współdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub zamiana na takie prawo tylko przypuszczalnie wypełnia zamiar dotyczący zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i nie jest wprost wskazane w ustawie jako podstawa do zwolnienia z obowiązku żądania zwrotu udzielonej bonifikaty. Najczęściej gminy niestety odradzają swoim mieszkańcom dokonywania takich umów, spodziewając się problemów, a uzasadniając to właśnie, że w przepisach nie ma wskazanego wprost współdzielczego prawa własnościowego lokalu współdzielczego i może to być podstawą do wykluczenia ze zwolnienia od obowiązku żądania zwrotu udzielonej bonifikaty. Gminy obawiają się także stosowania zwolnień, gdyż mają wątpliwości związane z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Takie też wątpliwości od dawna były przez gminy zgłaszane, a o doprecyzowanie i zmianę przepisów występowano już także za pośrednictwem Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu. I naprzeciw tym postulatom wyszła właśnie grupa posłów przygotowująca projekt wprowadzający zapisy, które regulują te kwestie. Zmiana dotyczy więc wprowadzenia zapisów jednoznacznie definiujących objęcie zwolnieniem z konieczności zwrotu bonifikaty osób, które nabędą lub zamienią posiadany lokal na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Podczas posiedzenia komisji i podkomisji strona rządowa pozytywnie odniosła się do przedstawionego rozwiązania, jednocześnie podkreślając potrzebę uregulowania problemu związanego z zasadą proporcjonalności. Wskazywano, że z punktu widzenia tak bezpieczeństwa samorządu, jak i obywatela, należy określić bardzo jasno sposób postępowania w przypadkach, w których lokal kupowany z bonifikatem miałby mniejszą wartość od tejże uzyskanej bonifikaty, a wtedy ewentualne nadmiarowe wzbogacenie powinno być zwrócone do budżetu gminy. Tak też się stało i w sprawozdaniu podkomisji znalazł się zapis dotyczący właśnie takich przypadków, w których na nabycie zamiany u nieruchomości albo lokalu mieszkalnego nie zostały wykorzystane wszystkie uzyskane środki z konsekwencją obowiązku zwrotu kwoty odpowiadającej części bonifikaty niewykorzystanej oczywiście po jej waloryzacji. Przyjęte jednoznaczne zapisy dają pewność tak naszym obywatelom, że skorzystanie przez nich z prawa do zwolnienia nie przyniosą ze sobą obowiązku zwrotu udzielonej bonifikaty, a gminom rozwieją wątpliwości związane z obawą naruszenia dyscypliny finansów publicznych. W uzasadnieniu projektu czytamy, iż projektowane zmiany nie pociągają ze sobą wydatków obciążających budżet państwa czy budżety jednostek samorządu terytorialnego. Przyjęcie proponowanych zmian ustawy nie przewiduje wydania aktów wykonawczych, jak również nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Podczas posiedzenia połączonych Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej i Komisji Infrastruktury projekt ten został przyjęty jednogłośnie. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, niech mi będzie wolno w imieniu połączonych Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej i Komisji Infrastruktury rekomendować Wysokiej Izbie przyjęcie przedłożonego sprawozdania. Dziękuję bardzo.