Ewa Kaliszuk przedstawia zmiany w zasiłku pogrzebowym

Szanowny panie marszałku, wysoka ispo, szanowny panie ministrze, szanowni państwo, mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Rodziny Polityki Senioralnej i Społecznej z prac nad ustawą o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Bezpieczeń Społecznych, druk nr 426. Był to rządowy projekt ustawy i został oznaczony jako mający charakter deregulacyjny do prezentowania stanowiska rządów toku prac parlamentarnych. Został upoważniony minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Sejm uchwalił ustawę na 39. posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2025 roku. Do Senatu ustawa została przekazana 5 sierpnia tego roku i w związku z tym pani marszałek Senatu skierowała tę ustawę w tym samym dniu do Komisji Rodziny Polityki Senioralnej i Społecznej. Podczas posiedzenia Komisji obecny był pan Sebastian Gajewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wraz ze współpracownikami, przedstawiciele Zakładu Bezpieczeń Społecznych oraz przedstawiciel strony społecznej. Była to Polska Izba Branży Pogrzebowej. W sejmie za przyjęciem ustawy opowiedziało się 436 posłów. Nikt nie był przeciw oraz nikt się nie wstrzymał od głosu. Szanowni Państwo, celem ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Bezpieczeń Społecznych jest wprowadzenie zmian w zakresie zasad i trybu składania oraz rozpatrywania wniosków o zasiłek pokrzebowy, a także trybu i sposobu jego wypłaty. Obecne przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Bezpieczeń Społecznych nie zawierają szczególnych regulacji dotyczących przyznawania i wypłaty zasiłku pogrzebowego. Ponadto brakuje regulacji odnoszących się do pośrednictwa zakładów pogrzebowych przy wypłacie zasiłku, mimo że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuszcza taką możliwość na podstawie pełnomocnictwa w przypadku wniosków składanych przez członków rodziny osoby zmarłej. Obowiązujące przepisy określają ponadto termin wypłaty zasiłku pogrzebowego na 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do stwierdzenia uprawnień do jego przyznania. Zgodnie z procedowaną dziś ustawą ustalenie prawa do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokości, co do zasady nie będzie wymagało wydania decyzji administracyjnej. Taka decyzja będzie wydawana dokładnie w dwóch przypadkach. Jeśli koszty pogrzebu poniesione będą przez więcej niż jedną osobę lub podmiot, to jest gdy zasiłek pogrzebowy będzie podlegał podziałowi pomiędzy te osoby lub podmioty proporcjonalnie do poniesionych przez nie kosztów. Drugi przypadek, czyli gdy koszty pogrzebu będą poniesione przez inną osobę niż członek rodziny osoby zmarłej, pracodawcę, Dom Pomocy Społecznej, gminę, powiat lub osobę prawną, kościoła lub Związku Wyznaniowego, w takim przypadku zasiłek pogrzebowy będzie przysługiwał w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu nie wyższej niż kwota określona w artykule 80 ustawy o emerturach i rentach z Funduszu Bezpieczeń Społecznych, czyli obecnie jest od 4 tys. zł od 1 stycznia 2026 roku. Będzie to kwota 7 tys. zł. Opiniowana ustawa reguluje tryb pośrednictwa zakładów pogrzebowych we wnioskowaniu o zasiłek pogrzebowy. Wniosek o przyznanie zasiłku będzie można złożyć bezpośrednio do Zakładu Bezpieczeń Społecznych, jak dotychczas, lub za pośrednictwem Zakładu Pogrzebowego. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy rozwiązanie to wpisuje się w model składania wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe. Ponadto wypłata zasiłku pogrzebowego będzie mogła nastąpić w całości lub częściowo na rachunek bankowy Zakładu Pogrzebowego wskazany w upoważnieniu. Przypis opiniowanej ustawy zmieniają też termin wypłaty zasiłku pogrzebowego z dotychczas 30 dni na 14 od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku oraz jego wypłaty. Natomiast w przypadku, gdy prawo do zasiłku oraz jego wysokość zostaną ustalone w drodze decyzji, organ rentowy wypłaci zasiłek w terminie 14 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Opiniowana ustawa dostosowuje przepisy dotyczące nienależnie pobranego zasiłku pogrzebowego do regulacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Bezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tymi przepisami, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie wypłacone osoby innej niż wskazania w decyzji Zakładu Bezpieczeń Społecznych z przyczyn niezależnych od tego organu. Ustawa zawiera również przepis przejściowy, zgodnie z którym do postępowań w sprawie zasiłku pogrzebowego wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, a sama ustawa opiniowana czy też przez nas dzisiaj przyjmowana wejdzie w życie w dniu 1 stycznia 2026 roku. Podczas posiedzenia Komisji oczywiście miała miejsce dyskusję, choć była ona głównie podyktowana propozycjami czterech poprawek zgłaszanymi przez przedstawiciela strony społecznej. Propozycje poprawek i tym samym dyskusja dotyczyły następujących postulatów. Pierwsza kwestia to dotyczyła do określenia albo doprecyzowania tak zwanego katalogu kosztów pogrzebu, następnie takiego doprecyzowania przepisów, aby pozwalały one ograniczyć ewentualne nadużycia, jak również ujednolicenie przepisów i systemów, w których uregulowana jest kwestia zasiłku pogrzebowego, bo strona społeczna podniosła, że kwestie te uregulowane są obecnie w 16 ustawach. I przez to kwestia tego zasiłku jest dla obywatela nieczytelna. Następna kwestia dotycząca poprawki to uporządkowanie i ujednolicenie systemów informatycznych, za pomocą których składane będą wnioski o zasiłek pogrzebowy, w tym głównie kwestie związane z możliwością składania wniosku wyłącznie w formie elektronicznej. Jeszcze jedna kwestia to kwestia likwidacji i konieczności dołączenia do wniosku o zasiłek pogrzebowy rachunków i faktur, które potwierdzają poniesione koszty. Pan minister Sebastian Gajewski poinformował członków Komisji i stronę społeczną, że szczegółowe zasady określające tryb składania wniosków o zasiłek pogrzebowy, dane jakie powinien taki wniosek zawierać oraz załączniki oświadczenia składane z tym wnioskiem zostaną określone w projekcie nowelizacji rozporządzenia ministra pracy polityki społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania oświadczenia emerytalno- rentowe. Jeśli chodzi o uwagi legislatora to ustawa nie budzi zastrzeżeń o charakterze legislacyjnym, natomiast w kwestii propozycji poprawek strony społecznej legislator podkreślił, że poprawki te w całości wykraczają poza zakres ustawy. Ostatecznie za przyjęciem ustawy bez poprawek było sześciu senatorów, nikt nie był przeciw, nikt się nie wstrzymał, a ja w imieniu Komisji proszę Wysoką Izbę o przyjęcie ustawy. Uprzejmie dziękuję. Czy są pytania do pani senator-wsprawozdawcy? Nie. Dziękuję bardzo. Nie ma pytań. Dzięki.