Katarzyna Ueberhan: Zadośćuczynienie dla rodzin osób w śpiączce

Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Lewicy w sprawie prezydenckiego projektu ustawy z druku 1125 oraz sprawozdania komisji o pracach pod projektem z druku 1218. W dniu wypadku Katarzyna J. miała 17 lat. Była licealistką. Kolega, który prowadził renomę GAN stracił nad nim panowanie i rozbił się na drzewie, a po tygodniu zmarł. Krwi miał morfinę i amfetaminę. Dziewczyny nie przebadano z uwagi na jej ciężki stan. Doznała rozległych obrażeń, a lekarze ocenili jej stan jako wegetatywny. Od tamtego czasu wymaga całodobowej opieki w każdym aspekcie swojego życia, a szanse na poprawę są nikłe. Edyta B. od chwili wypadku drogowego, w wyniku którego doznała ciężkiego urazu mózgu, znajduje się w stanie głębokiego wyłączenia świadomości w stanie wegetatywnym. Nie ma możliwości nawiązania z nią kontaktu, została ubezwłasnowolniona całkowicie, a przy obecnym stanie wiedzy medycznej nie jest możliwa poprawa jej stanu zdrowia. W dniu wypadku miała 34 lata. Była mężatką, matką 6-letniego syna. Pracowała jako lekarka, dermatolożka, pisała pracę doktorską. Jest jedynym dzieckiem swoich rodziców. Młoda matka samotnie wychowująca dzieci w wieku 3-4 lat na skutek błędu medycznego doznaje obrzęku mózgu, a następnie pozostaje w utwalonym stanie wegetatywnym. W świetle opinii biegłych strata matki i destrukcyjnie wpływa na rozwój psychiczny dzieci, prowadząc do trudności adaptacyjnych, emocjonalnych, uczuciowych. To tylko kilka historii ludzkich tragedii, w których w przypadku sąd musiał rozstrzygać o przyznaniu lub odmowie zadośćuczynienia bliskim ofiar przestępstw. Postępowania trwały latami, a rozstrzygnięcia bywały różne. A przecież w takich sytuacjach nie można czekać. Nie można i nie trzeba. Nie trzeba czekać na wybudzenie osoby w śpiączce, by stwierdzić, że ona i jej najbliżsi cierpią. Nie trzeba i nie można czekać, by za to cierpienie zadośćuczynić. Członkowie rodziny, których bliscy zapadają w śpiączkę półrazową czy stan wegetatywny, cierpią często nie mniej niż w momencie, gdy bliska im osoba umiera. Dlatego takie zadośćuczynienie musi wprost gwarantować prawo. Przyznanie zadośćuczynienia dla członków rodziny poszkodowanego ma być możliwe w przypadku ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, które skutkuje zerwaniem lub niemożnością nawiązania więzi rodzinnych. Wprowadzenie takiej zmiany przewiduje niniejsze przedłożenia. Proponowana zmiana przepisów ma pomóc w rozstrzygnięciu rozbieżności orzeczniczych, które pojawiły się w ostatnich latach i to zarówno na poziomie sądów powszechnych, jak i Sądu Najwyższego. Obecnie w kodeksie cywilnym wprost umożliwia się sądowi przyznanie najbliższym członkom rodziny odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jedynie w przypadku osoby bliskiej zmarłej w skutek czynu niedozwalonego. Przepisy nie precyzują szczegółokwot. W praktyce problemy związane z przyznawaniem członkom rodziny zadośćuczynienia zaczynają się w momencie, gdy dana osoba doznaje ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub rozstrzygnięcia zdrowia. Dlatego w projekcie zaproponowaną podstawa prawna, normatywna do tego typu rozstrzygnięcia została wyrażona wprost w dodanym art. 446-2 Kodeksu Cywilnego. Jak wskazano w uzasadnieniu przepisy miałyby zastosowanie jedynie do przypadków najcięższych, właśnie takich jak zerwanie więźń rodzinnych w wyniku śpiączki pourazowej, stanu wegradytywnego czy stanów związanych z uszkodzeniem mózgu. Choć nie sposób wycenić czy wartościować cierpienia i krzywdy, wypłata zadośćuczynienia w takich sytuacjach powinna być możliwa, a możliwość ta gwarantowana przez prawo. Co ważne, przedmiotowa nowelizacja może mieć zastosowanie nie tylko do zdarzeń, które nastąpiły dopiero po zmianie przepisów. Członkom rodzin, których rozstrzenia nie zdążą się przedawnić, również mogliby się zwrócić o zapłatę zadośćuczynienia, jeśliby spełnili wymienione kryteria. Ze względu na znaczenie społeczne problemu, z uwagi na fakt, że w toku prac komisji nie zostały naniesione zmiany, które zmieniłyby zamysł wnioskodawcy wyrażony w przedłużonym projekcie, Klub Lewicy podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w pierwszym czytaniu i uważa, że powyższe rozwiązania zasługuje na poparcie. Dziękuję bardzo. KONIEC KONIEC