Sejm RP – Projekt ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka

Wstępujemy do rozpatrzenia punktu piątego porządku dziennego. Jest to sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Druki 1763 i 2046. Proszę panią posłankę Aleksandrę Kot o przedstawienie sprawozdania komisji. Bardzo proszę. Panie marszałku, panie ministrze, wysoka izbo. Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Projekt ustawy ma charakter porządkujący, doprecyzowujący, obowiązujący przepisy. Rzecznik praw dziecka, podobnie jak inne osoby, inne podmioty, ma obowiązek składania oświadczeń o swoim stanie majątkowym oraz o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka. Co do zasady, takie oświadczenia składa się swojemu przełożonemu lub kierownikowi jednostki. Natomiast rzecznik praw dziecka nie ma przełożonego, odpowiada wyłącznie przed Sejmem. Dotychczasowe przepisy nie wskazywały jednoznacznie, komu rzecznik praw dziecka powinien składać te oświadczenia, co powodowało lukę prawną i trudność w spełnianiu tego obowiązku. Projekt ten tą lukę usuwa, wprost wskazując, że oświadczenia rzecznika praw dziecka będą składane pierwszemu prezesowi Sądu Najwyższego, który będzie je przyjmował i analizował. Jest to rozwiązanie analogiczne do tego, które od lat funkcjonuje wobec rzecznika praw obywatelskich. Dodatkowo projekt ustawy umożliwia rzecznikowi praw dziecka wyrażenie zgody na upublicznienie swojego oświadczenia majątkowego, co bez wątpienia zwiększy przejrzystość życia publicznego i wzmocni taką społeczną kontrolę nad pełnieniem tej funkcji. Dodatkowo ustawa umożliwia rzecznikowi praw dziecka wyrażenie zgody na upublicznienie swojego oświadczenia majątkowego. Przepraszam, to już przed chwilą państwu przedstawiłam. Po przyjęciu poprawy go charakterze legislacyjnym i doprecyzowującym, komisja w dniu 3 grudnia przyjęła ten projekt ustawy i wnosi, aby Sejm przyjął również ten projekt ustawy. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Sejm ustalił, że w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego wysłucha 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i 3-minutowych oświadczeń w imieniu KU. Otwieram więc dyskusję i jako pierwszy głos w imieniu Klubu Prawo i Sprawiedliwość zabierze pan poseł Paweł Szrot. Bardzo proszę. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, tym razem te 5 minut to jest tak naprawdę czasu aż za wiele, żeby omówić ten prosty, tak naprawdę techniczny projekt. Nie chcę powtarzać tego, co mówiła pani poseł sprawozdawczyni komisji, ale chyba by wypadało w kilku słowach powiedzieć, czego ten projekt dotyczy. Prosta techniczna zmiana dotycząca składania oświadczeń o stanie majątkowym i oświadczeń dotyczących małżonka. 20 lat już obowiązuje ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka i jak do tej pory tej sprawy nie uregulowano w sposób zgodny z zasadami legislacji. Z kontynuą to jest ciekawe świadectwo też o zakrętach prawodarstwa w Polsce. Sprawa ta została już zidentyfikowana przez poprzedniego rzecznika, pana Mikołaja Pawlakla. On pierwotnie, rozmawiałem z nim przygotowując się do tego wystąpienia, pierwotnie pracował nad czymś, co można nazwać uzusem prawnym, czyli wprowadzeniem pewnego zwyczaju, ale jako, że te dokumenty mają charakter niejawny, nikt na zasadzie analogii prawnej nie chciał od niego ich odbierać, więc dzisiaj tą sprawę finalizujemy na gruncie projektu ustawy z kontynuą bardzo słusznie. Tak trzeba robić, jest to działalność poniekąd automatyczna, tak samo jak i zamiana automatyczna ministra finansów na ministra właściwego do spraw finansów publicznych, to też jest dostosowanie do przepisów do przepisów do przepisów ustawy o działach administracji rządowej. W imieniu Klubu Prawa i Sprawiedliwość deklaruję, że oczywiście będziemy głosować za przyjęciem tych przepisów. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Posłanka Sylwia Bielawska, Koalicja Obywatelska. Dziękuję bardzo. Panie marszałku, panie ministrze, Wysoka Izbo. W imieniu Klubu Koalicji Obywatelskiej przedstawię państwu stanowisko wobec tego komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy i muszę się zgodzić z moim przedmówcą, że 35 minut w tym przypadku to jest wyjątkowo dużo czasu, biorąc pod uwagę zakres tej ustawy, która jest bardzo krótka, ma charakter techniczny, a projekt jej narodził się w Komisji Ustawodawczej jako odpowiedź właśnie na wątpliwości i pewnego rodzaju niedookreślenia w dotychczasowych aktach prawnych, które w sposób jasny nie regulują właśnie ostatecznych warunków, jakich powinien spełnić Rzecznik Praw Dziecka w zakresie swoich oświadczeń majątkowych. Projekt ten, choć przez długie lata dotychczas, jak powiedział właśnie mój przedmówca, na Rzeczniku Praw Dziecka spoczywał ten obowiązek składania oświadczeń majątkowych, do których jak gdyby zobowiązywał go zarówno artykuł 8, jak i artykuł 10 ustawy, do tej pory nikt nie potrafił jednoznacznie określić względem kogo taki rzecznik tak naprawdę powinien ten obowiązek realizować. Dotychczasowa luka prawna dotyczyła także innych osób pełniących funkcje publiczne. Ja przypomnę państwu m.in. prezesa IPN-u czy członków Komisji do Spraw Reprywatyzacji Nieruchomości Warszawskich, którzy również powoływani są przez Sejm. Przyznam, że pewnie niewielu z państwa uświadamia sobie, że w obecnym obrocie prawnym funkcjonuje aż 17 różnych wzorów, formularzy oświadczeń o stanie majątkowym. Inne mają parlamentarzyści, zupełnie inne funkcjonariusze służb, samorządowcy, czy nawet komornicy. Dodatkowo to, co jest ważne w zakresie oświadczeń majątkowych, te zapisy dotyczące tych oświadczeń zawarte są aż w 28 aktach prawnych, które w wielu przypadkach są już przestarzałe, niespójne, bądź nieprzystające do dzisiejszych czasów. I dodatkowo jeszcze te różne wzory, formularze dla poszczególnych grup zawodowych i wynikające z nich różnice, doprowadzają co jakiś czas do tego, że trudno jest podejść jednolicie do kwestii wypełniania tychże oświadczeń majątkowych. W obliczu tych faktów, jakby odrobinę mnie dziwią wybuchające, co rusza afery związane z nieprawidłowościami w zakresie ujawniania majątku przez osoby publiczne, które dotyczą w zasadzie każdej sceny politycznej, choć przedstawicieli z prawej strony jakby trochę częściej i trochę bardziej. Dlatego ważne jest, aby właśnie tym projektem zastosować pewnego razu, dając protezę, na chwilę, na moment wyjaśnić sprawę, a czekać na te rozwiązania, które są w tej chwili przygotowywane przez osoby podległe koordynatorowi ds. służb specjalnych, który mają przygotować projekt ustawy który ujednolici zasady właśnie dotyczące składania oświadczeń majątkowych. Przedstawiony projekt, to, co ważne jest i co chciałabym jednak podkreślić, ważne jest z tego punktu widzenia, że Polacy oczekują od nas, od osób pełniących funkcje publiczne, przede wszystkim tego, żebyśmy się w sposób jasny określali co do majątku, który jest w naszej dyspozycji. Nasi wyborcy oczekują, że osoby na stanowiskach publicznych będą rozliczane i przejrzyste w kwestiach finansowych. Z badań wynika, że Polacy mają ambiwalentny stosunek wobec jawności majątków. O ile 65% nie chce, aby sąsiedzi wiedzieli, jak wygląda ich majątek, ale jednocześnie aż 57% popiera obowiązek ujawniania majątku przez urzędników i osoby publiczne. Dlatego ten projekt ustawy to jest uzupełnienie istniejącego stanu prawnego o wyraźne wskazanie organu, wobec którego Rzecznik Praw Dziecka będzie składał właśnie takie oświadczenia. I kto będzie takie oświadczenia mógł odtajnić? W Wysokim Sejmie nie działamy w próżni, działamy zgodnie z prawem. Jawność majątków osób pełniących funkcje publiczne i oczekiwania naszych wyborców są jednoznaczne. Ta ustawa nie jest wymierzona przeciwko komukolwiek. Jest ustawą dla obywateli, dla uczciwej administracji i dla silnego państwa prawa. Klub Koalicji wspiera projekt w kształcie zaproponowanym przez Komisję i apeluje o jego przyjęcie. Dziękuję bardzo. Mam nadzieję, że to się ziści, o czym pani też posłanka mówiła, że te formularze wreszcie zostaną ujednolicone i uproszczone, bo pamiętam, jako Marszałek Sejmu składałem dwa oświadczenia, bo jedno do pierwszej prezes Sądu Najwyższego, a drugie takie jak wszyscy składamy na kompletnie różnych formularzach o tym samym majątku, ta sama osoba i jeszcze te formularze w sposób nie wiem przez kogo pisane i kiedy, ale to to musi zostać uporządkowane, bo ten bałagan jest koszmarny i nie służy transparentności. Mówię i mówię, a zabieram czas panu posłowi Mirosławowi Adamowi Orlińskiemu, Polskie Stronnictwo Ludowe, Trzecia Droga, który przedstawi stanowisko swojego klubu w tej sprawie. Bardzo dziękuję. Szanowny panie Marszałku, Wysoka Izbo, Szanowni Państwo, w imieniu Klubu Parlamentarnego, Polskie Stronnictwo Ludowe, Trzecia Droga przedstawią nasze stanowisko odnośnie projektu ustawy o zmianie ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne i rzeczywiście, tak jak już tutaj padło, te propozycje, które zostały przedstawione właśnie w ustawie o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, wprowadza się następujące zmiany, czyli wprowadzenie w artykule ósmym, w ustępie trzecim, po Rzeczniku Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka będzie dodany i tak w tych analogicznych pozostałych artykułach i rzeczywiście jest to jakby próba odpowiedzenia na to pytanie i na te wątpliwości, które tutaj w tej debacie publicznej się pojawiały celem projektowanej ustawy, tak jak było już tutaj powiedziane, dzisiaj w tych wszystkich wystąpieniach jest uzupełnienie istniejącego stanu prawnego, wyraźne wskazanie organów, wobec którego Rzecznik Praw Dziecka powinien składać oświadczenia właśnie, które wynikają z ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Warto zauważyć, że w ramach artykułu 72 ust. 4 Konstytucji ustrojodowca przewidział powołanie organu dedykowanego do ochrony praw dziecka, czyli Rzecznika Praw Dziecka została wprowadzona tutaj szczegółowa, ustrojowa forma właśnie doprecyzowania tego poprzez ustawę o Rzeczniku Praw Dziecka. Ma on szeroki zakres autonomii, swoistej niezależności, bo nie można go zaliczyć wprost do organów administracji rządowej i samorządowej. Można tutaj odnieść takie wrażenie, że mamy tutaj sytuację analogiczną jak do Rzecznika Praw Obywatelskich i rzeczywiście tutaj ta sytuacja, jak te oświadczenie majątkowe ma wyglądać, a wprost do kogo ma być składane, nie była jednoznaczna, można powiedzieć i do kogo ma składać Rzecznik Praw Dziecka oświadczenie majątkowe. Rzeczywiście teraz doprecyzowujemy tą lukę, która tutaj wystąpiła w tych przepisach i już będzie to teraz składanie tego oświadczenia do pierwszego procesa Sądu Najwyższego, który będzie organem uprawnionym do przechowywania i do analizy tych oświadczeń. Myślę, że to jest klucz tej zmiany jako Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe, Trzecia Droga w pełni popieramy i rzeczywiście należy przyłączyć się do tych słów Pana Marszałka Szymona Hołowni, że z tymi oświadczeniami majątkowymi to mamy niezły galimat i ja 13 lat w Sądu, teraz 2 lata w Sejmie składam i to, że one są różne w ogóle dla różnych osób pełniących różne funkcje publiczne, różne opisy i brak takich jednoznacznych przepisów i definicji jak te oświadczenia majątkowe, te wszystkie zakazy te wszystkie akcje mamy tam wpisywać to powinno być jakoś ujednolicone, żeby dla wszystkich osób, które pełnią funkcje publiczne był jakiś jeden wzór, jeden druk. W pełni popieramy ten projekt. Bardzo dziękuję. Dziękuję bardzo. Wnuk Polska 2050. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Drodzy Rodacy! Jest mi niezmiennie miło, że mam przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 przedstawić naszą opinię w wymienionym projekcie ustawy oraz opowiem następnie, że Polska 2050 popiera ten projekt ustawy. Tutaj w sumie mój kolega z Polskiego Stronnictwa Ludowego już opisał o czym ten projekt jest. Ja mogę tylko dodać tylko tyle, że tak naprawdę świat jest zbudowany właśnie z małych rzeczy i ta niewielka deregulacja na pewno naprawia system i jednoznacznie odpowiada na pytania, które niektórzy zadawali w stosunku do osób publicznych. Także popieramy ten projekt. Liczymy, że wszyscy od lewej do prawej strony go poprzemy. Tą deregulację, która ułatwi pracę osobom na tych funkcjach i stanowiskach. Dziękuję serdecznie. Dziękuję bardzo. Poseł Arkadiusz Sikora, Lewica. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Szanowni Państwo. Większość merytoryczna dotycząca tego projektu została oczywiście szczegółowo omówiona. Ja chciałbym tylko dodać ze swojej strony, że projekt ten nie wprowadza nowych obowiązków materialnych po stronie Rzecznika Praw Dziecka, co jest, wydaje się, dużym plusem. Obowiązek składania oświadczeń istniał już bowiem wcześniej. Nowelizacja ma charakter właściwie doprecyzowujący. Zwiększa ona przejrzystość życia publicznego oraz wzmacnia społeczne zaufanie do instytucji stojącej na straży praw dziecka. Istotne jest również to, że projekt został pozytywnie oceniony pod kątem zgodności z prawem Unii Europejskiej, co widać, że nie budziło żadnych praktycznie wątpliwości i problemów. Mamy do czynienia z projektem wyważonym, precyzyjnym i potrzebnym. Nie zmienia on ustrojowej pozycji Rzecznika Praw Dziecka, co jest również ważne. Nie ogranicza jego niezależności, a jednocześnie zapewnia standardy transparentności, jakich oczekujemy od wszystkich osób pełniących najwyższe funkcje publiczne. Klub Lewicy oczywiście popiera obecne zmiany i trochę dziwne, że to przez 20 lat ta ustawa funkcjonowała i nie była poprawiana, więc dobrze, że to nastąpiło właśnie teraz. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Poseł Witold Tumanowicz, Konfederacja. Panie Marszałku, Wysoka Izbo chyba zaoszczędzę Wysokiej Izbie ponownego tłumaczenia, na czym polega ustawa, więc po prostu określę to, jak się na to zapatrujemy. Tak, rzeczywiście uważamy te przepisy za doprecyzowujące, konieczne, potrzebne, oczywiście i dokładające, wzmacniające zaufanie do instytucji Rzecznika Praw Dziecka, więc Konfederacja będzie głosować za tymi zmianami. Dziękuję. Bardzo dziękuję. Z pewnym zaskoczeniem, ale też i radością odnotowuję, że zgłosili się posłowie do zadania pytań. Jest ich sześcioro. Czy ktoś z Państwa jeszcze pragnie o zespół w militarnym gronie? Nie widzę, nie słyszę. W związku z powyższym zamykam listę i ustalam czas na zadanie pytania na jedną minutę. No i znowu nie ma poseł Lisowskiej? Nie ma poseł Lisowskiej. Znowu muszę przywoływać ją telepatycznie. Pewnie znowu się powtórzy scenariusz, że nadejdzie pod koniec. Cóż zrobić? Im większe cierpienie pragnienia, tym większa radość o zaspokojenia, jak pisał Antoine de Saint-Exupery. Tęskniliście. Tęskniliście, prawda? Pan poseł Szurat, jako mój krajan, tęsknił w dwójnasób, można powiedzieć. Pani posłanka Wioleta Kulpa nie widzę. A więc pan poseł Tumanowicz, który dzisiaj będzie musiał za trzech robić. Bardzo proszę. To prawie rym. Panie marszałku, bo ja tylko mam pytanie w tym zakresie. Czy będą jakieś mechanizmy kontroli terminowego składania oświadczeń? Czy będą w tym zakresie jakieś sankcje? Bądź też czy będą... W jaki sposób będzie kontrola tejże terminowości? Dziękuję. Dziękuję bardzo. Posłanka Karolina Pawliczak, Koalicja Obywatelska. Szanowny panie marszałku, Wysoka Izbo. My robimy, nie gadamy. Porządkujemy przepisy, których celem jest ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w zakresie składanych oświadczeń majątkowych. Między innymi przedstawiciel PiS tutaj podkreślił, że sprawa, która przez 20 lat nie została uregulowana, wreszcie w tej kadencji będzie uporządkowana. Bez zbędnych, panie pośle, tu w tym przypadku politycznych kontrowersji, takie drobne sygnały naprawdę cieszą i świadczą o tym, że dla dobra państwa, a przede wszystkim zgodnie z obowiązującymi przepisami, zgodnie z obowiązującym prawem, warto wyjść po prostu poza partyjne ramy. Pozostaje tylko pytanie, czy pan Nawrocki zechce tę ustawę przeczytać przede wszystkim i podpisać i czy dla zasady tak proste i oczywiste przepisy będzie znów wetował. Czas pokaże. Dziękuję bardzo. Pani posłanka Małgorzata Pempek, Koalicja Obywatelska po raz kolejny. Panie marszałku, Wysoka Izbo, choć projekt ustawy wydaje się techniczną zmianą, to w rzeczywistości dotyczy jednej z kluczowych instytucji naszego państwa, czyli funkcji rzecznika praw dziecka. Jest to organ o szerokim zakresie autonomii, niezależny od innych organów państwowych, a jego rola w ochronie praw dziecka jest nieoceniona. Właśnie dlatego precyzyjne określenie wobec kogo rzecznik powinien składać uświadczenia majątkowe i o działalności gospodarczej małżonka. Ma znaczenie zarówno dla przejrzystości, jak i dla zapewnienia właściwej kontroli nad prawidłowością pełnienia tej funkcji. Rzecznik praw dziecka obejmując swój urząd powinien podlegać jasnym i przewidywalnym zasadom w zakresie transparentności majątkowej i co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Chciałam zapytać, czy w toku prac analizowano, czy podobne luki interpretacyjne występują także w odniesieniu do innych konstytucyjnych organów o szczególnym statusie ustrojowym. Dziękuję. Bardzo dziękuję i peleton zamyka pan poseł Paweł Szrot. Pani Marszałek, Wysoka Izbo. Pani poseł Klawniczak, bardzo zabawne było Pani wystąpienie zawsze, jak większość Pani wystąpień, ponieważ z tych 20 lat, w czasie których istniała ta luka prawna, 10 lat to lata waszych dwóch kadencji i dwóch lat obecnych rządów, więc po 10 latach nabraliście refleksji. Gratuluję, poniewczasie szkoda, że zdaje się, że nie ma z nami przedstawiciela Urzędu Rzecznika Praw Pacjenta, bo chciałem się spytać, może słyszą nas na jakiejś transmisji, chciałem się spytać, jakie działania podjął Urząd Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie praw dzieci, uczniów szkoły podstawowej w Kielnie, którzy bronili swoich przekonań religijnych w postaci obrony krzyża zdjętego przez nauczycielki i wyrzuconego do śmietnika. Dziękuję bardzo, zwrócił się Pan do mnie, Panie pośle, piękną inwokacją, Pani Marszałek, rozumiem, że rozliczymy się 8 marca z tego powitania, tak jak przystało. Dziękuję Państwu, na tym lista posłów zapisanych do głosu została wyczerpana i proszę teraz, Pan Generał chce zabrać głos? Nie, będzie milczał. No dobrze, więc skoro Pan Sekretarz Stanów, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Pan Generał Radosław Kujawa powściąga się na razie, to Pani Pani też nie. No dobrze, ja tylko, ja nie namawiam, ja tylko po prostu stwierdzam, że macie taką możliwość. Jeśli Państwo nie chcą zabierać głosu, bo rzeczywiście ustawa prosta, techniczna, zamykam dyskusję i stwierdzam, że do trzeciego czytania projektu tej ustawy przystąpimy w bloku głosowania.

---