Krzysztof Kwiatkowski - Pełnomocnik z urzędu dla wezwanych

Panie Marszałek, Panie i Panowie Senatorowie. Powyższy projekt ustawy to inicjatywa, która swój bieg rozpoczęła w Komisji Petycji, a następnie oczywiście w Komisji Ustawodawczej, Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Komisje na wspólnych posiedzeniach w styczniu i w lutym rozpatrywały ten projekt i podjęły decyzję, że widzą uzasadnienie, żeby rozpatrzyć przez Senat projekt ustawy o zmianie ustawy o Sejmowej Komisji Śledczej. Jaki problem tym projektem chcemy rozwiązać? W Polsce Komisje Śledcze funkcjonują już od dłuższego czasu. To jest zresztą tradycja polskiego parlamentaryzmu jeszcze z okresu międzywojnia. Aby zbadać określoną sprawę, Sejmowa Komisja Śledcza może przesłuchiwać osoby wezwane, które mają swoje prawa i obowiązki. Wezwana osoba przede wszystkim ma stawić się w wyznaczonym terminie i złożyć zeznania. Osoby wzywane co do istoty traktowane są jak świadkowie i są wzywani i przesłuchiwani w reżimie Kodeksu Postępowania Karnego. Przed rozpoczęciem przesłuchania przewodniczący komisji musi uprzedzić osobę wezwaną o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub jej zatajenie. W obowiązującym stanie prawnym osoba wezwana może ustanowić też pełnomocników z góry adwokatów lub radców prawnych, co jednak nie zwalnia jej z obowiązku osobistego stawiennictwa przed komisją i składania zeznań. Równocześnie jednak aktualny stan prawny nie przewiduje możliwości zawnioskowania przez osobę wezwaną przed komisję śledczą o ustanowienie pełnomocnika, to jest adwokata lub radcy prawnego z urzędu. I petytor, który w tej sprawie skierował wniosek, widzę na sali panią senator Ewy Matecką, która w sposób szczególny była zaangażowana w przygotowanie tego projektu, wskazał i słusznie, że w ustawie o Sejmowej Komisji Śledczej unormowania umożliwiające ustanowienie dla niezamożnej osoby wezwanej przez komisję pełnomocnika z urzędu budzą wątpliwości z perspektywy konstytucyjności zasady równości wobec prawa, ponieważ nie gwarantują osobie ubogiej możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed komisją. Co nie ma żadnej wątpliwości, że budzi wątpliwości w kontekście skorzystania z ustawowych uprawnień w postępowaniu, a powinno to być oczywiście standardem w demokratycznym państwie prawnym. Co proponujemy w tej inicjatywie? Rekomendujemy, żeby zmienić ustawę o Sejmowej Komisji Śledczej w sposób, który proponuje rozwiązanie pozwalające na ustanowienie przez Sąd Pełnomocnika dla osoby wezwanej, jeżeli ta nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów reprezentacji prawnej z wyboru. Wydaje się, że tak zaproponowane rozwiązanie i przepis umożliwi skorzystanie przez osobę wezwaną z tzw. prawa dla ubogich poprzez złożenie wniosku o ustanowienie takiego pełnomocnika i to według zasad, z jakich z takich pełnomocników korzysta się nie przed sądem. Szanowni Państwo, w toku prac nad powyższą inicjatywą komisja aż dwa razy tym projektem się zajmowała, wprowadzając oczywiście to rozwiązanie, które wprowadza możliwość ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dłuższy czas dyskutowaliśmy na dwóch posiedzeniach nad zaproponowanym rozwiązaniem. W toku prac komisji były także różne wątpliwości podnoszone. Między innymi była jedna z takich wątpliwości, która mówiła, czy osoby, które stają przed komisją śledczą z takiego prawa powinny korzystać. No ale jednak uznaliśmy, mówię o członkach komisji, że no tutaj tego prawa nie można ograniczać tylko dlatego, że jest to komisja śledcza, a nie sąd. Stąd ostatecznie połączone komisje przyjęły zaproponowane rozwiązanie, żeby taką możliwość w przepisach ustawowych dotyczących ustawy o Sejmowej Komisji Śledczej wprowadzić. I chciałbym ciepło i serdecznie Państwu zarekomendować przyjęcie tego rozwiązania, które niewątpliwie wypełnia lukę prawną, która w tym zakresie występuje. Dziękuję bardzo. Dziękuję. Czy są pytania do sprawodawcy komisji lub do upoważnionej przedstawicielki wnioskodawców? Wnioskodawcy upoważnili do ich reprezentowania senatorkę Ewę Matecką. Nie ma pytań. Bardzo dziękuję. Najwyraźniej bez kontrowersji projekt.