Ewa Matecka - Obrońca z urzędu przed komisją śledczą
Senator Ewa Matecka przedstawia projekt nowelizacji ustawy o Sejmowej Komisji Śledczej, który umożliwia ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla osób niezamożnych wezwanych przed komisję. Projekt odpowiada na petycję z czerwca 2024 i ma zabezpieczyć konstytucyjne prawo do obrony.
Główne założenia: Zmiana przewiduje możliwość złożenia przez osobę wezwaną wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdy nie może ponieść kosztów pomocy prawnej bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Ma to wyrównać szansę obrony przed Sejmową Komisją Śledczą.
Poparcie i opinie: Senator Matecka przypomina, że postulat poparły m.in. Instytut Legislacji i Prac Parlamentarnych, Naczelna Rada Adwokacka oraz Krajowa Izba Radców Prawnych, a projekt uzyskał także pozytywną opinię rządu. Rząd zaproponował uściślenie kwestii ustalania kosztów pomocy prawnej.
Proponowana poprawka i skutki praktyczne: Wniesiona przez senator Matecką poprawka określa, że organ ustalający należne koszty pomocny z urzędu powinien być wskazany w projekcie, co ma zabezpieczyć finansowanie nie tylko wynagrodzenia pełnomocnika, ale i innych niezbędnych wydatków. Projekt odnosi się do prawa do obrony zagwarantowanego w art. 42 konstytucji.
Senator Matecka złożyła poprawkę i wniosek o rozpatrzenie ustawy jeszcze na bieżącym posiedzeniu Senatu. Zapraszamy do obejrzenia nagrania i zapoznania się z argumentacją oraz praktycznymi konsekwencjami proponowanej zmiany.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Dziękuję bardzo, Szanowna Pani Marszałek, ja zabieram głos już w dyskusję. Otwieram dyskusję, proszę o zabranie głosu. Dziękuję, dziękuję uprzejmie. Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, tak jak się rzekło, rozpatrywany projekt ustawy to wynik prac nad petycją, która została złożona do Senatu Rzeczypospolitej w czerwcu 2024 roku, a która zawiera postulaty zmiany ustawy z 21 stycznia 1999 roku o Sejmowej Komisji Śledczej i zmiana ta polega na wprowadzeniu możliwości złożenia przez osobę wezwaną przed tą Komisję Śledczą wniosku o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Zmiana ta zapewnia osobom ubogim czy osobom niezamożnym wezwanym przed Sejmową Komisję Śledczą prawa do takiej reprezentacji w postępowaniu przed Sejmową Komisją Śledczą. W polskim porządku prawnym, Wysoka Izbo, brak jest jakichkolwiek regulacji dotyczących pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed Sejmową Komisją Śledczą, mimo że osoba taka ma na mocy obowiązującej jeszcze ustawy o Sejmowej Komisji Śledczej cały szereg różnego rodzaju uprawnień. Między innymi ma prawo do zgłoszenia wniosku o zarządzenie przerwy, ma prawo do zwrócenia się z wnioskiem o umożliwienie swobodnego wypowiadania się, ma prawo do zwrócenia się z wnioskiem o uchylenie pytania, ma też prawo o zwrócenie się z wnioskiem o zmianę terminu przesłuchania. Nie ma natomiast prawa do złożenia wniosku o skorzystanie z pomocy do pełnomocnika z urzędu, będąc osobą niezamożną, czy używa się też w nomenklaturze pojęcia ubogą, jeżeli wykaże, że nie może ponieść osobiście kosztów profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co prawda ustawa o Sejmowej Komisji Śledczej zawiera przepisy dotyczące ustanowienia pełnomocnika procesowego, ale wyłącznie z wyboru, co w konsekwencji stanowi brak możliwości wnioskowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tak jak ma to miejsce w postępowaniu cywilnym czy administracyjnym. Zatem Wysoka Izbo postulowane w petycji zmiany są zasadne i co jest bardzo ważne, znalazły one poparcie w pozytywnych opiniach, m.in. Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych, Naczelnej Rady Adwokackiej, Krajowej Izby Radców Prawnych, dwukrotnie w pozytywnej opinii Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponadto projektowane zmiany uzyskały również pozytywną opinię rządu Rzeczypospolitej, zawartą w piśmie prezesa Rady Ministrów z 26 stycznia 2026 roku. Opinia rządowa jednak Wysoka Izbo zawiera propozycję jednej poprawki, albowiem uznano w tej opinii jako zasadne wskazanie w projekcie ustawy organu władnego ustalić należne koszty pomocy prawnej z urzędu, ponieważ obejmować one będą nie tylko wynagrodzenie pełnomocnika, a to wynagrodzenie pełnomocnika jest regulowane stosownym rozporządzeniem ministra sprawiedliwości, ale także jego inne niezbędne i udokumentowane wydatki. I wysokość poniesionych wydatków będzie ustalał sąd, który ustanowił tegoż pełnomocnika. Wysoka Izbo składając stosowną poprawkę zaproszę Wysoką Izbę o poparcie projektu tejże ustawy wraz z tą poprawką, albowiem zgodnie z artykułem 42 Konstytucji, ustęp 2, prawo do obrony przysługuje każdemu obywatelowi i to niezależnie od statusu materialnego. Dziękuję bardzo. Pani Marszałek, składam poprawkę. Dziękuję bardzo. Informuję, że lista mówców została wyczerpana. Za porządku informuję, że do protokołu swoje przemówienia w dyskusji złożyli senatorowie Robert Mamontow, Aleksander Szwed i Ryszard Świlski. Informuję, że wniosek o charakterze legislacyjnym na piśmie złożyła senatorka Ewa Matecka. Zamykam dyskusję. Szanowna Pani Marszałek, składam wniosek, aby ta ustawa mogła być rozpatrywana jeszcze na tym posiedzeniu Senatu. Ok, dziękuję.
Dziękuję za pobranie 🙏
Jeżeli opublikujesz ten materiał w mediach społecznościowych, będę bardzo wdzięczny za oznaczenie VideoParlamentu. Dzięki temu docieramy do kolejnych osób i możemy dalej budować przejrzyste archiwum polskiej polityki.
