Andrzej Kryj o strajku huty w Ostrowcu i hołdzie dla hutników
Andrzej Kryj przypomniał przebieg strajku w Hucie im. Marcelego Nowotki w Ostrowcu Świętokrzyskim z 13–15 grudnia 1981 r. Zajął stanowisko hołdujące uczestnikom strajku, wskazując na nocne internowania, represje oraz późniejsze wyroki wobec działaczy.
- Przypomniał, że Huta im. Marcelego Nowotki była największym pracodawcą w Ostrowcu i że w latach 1980–1981 pracowało tam około 16 tys. osób, z których większość należała do Solidarności. Strajk wybuchł po internowaniach nocą z 12 na 13 grudnia, trwał od poranka 13 grudnia do godz. 2 dnia 15 grudnia 1981 r. i objął kilka tysięcy uczestników; po jego zakończeniu około 1750 hutników opuściło oba zakłady, 1500 w zakładzie meteorologicznym i 250 w zakładzie hutniczo-przetwórczym.
- Wspomniał o osobach, które informowały o internowaniach i organizowały akcję ostrzegawczą - Marceli Czarnecki, Tadeusz Kiełkiewicz, Mieczysław Kadewski, Józef Fudala oraz Wiesława Standzikowska, która powiadomiła m.in. Zygmunta Jakubowskiego i Wiesława Kwiatkowskiego. Dzięki tym działaniom część czołowych działaczy uniknęła internowania i przyłączyła się do organizacji strajku. Hutnicy powołali komitet strajkowy, który przekształcił się w Komitet Ocalenia Związku, oraz straż robotniczą; jednym z postulatów było uwolnienie internowanych kolegów.
- Przypomniał, że epilogiem strajku były procesy i wyroki więzienia wymierzone przywódcom i aktywnym uczestnikom, w tym Marceliemu Czarneckiemu, Andrzejowi Dudkowi, Jerzemu Jabłońskiemu i innym. Wymienił też osoby skazane w czerwcu 1982 r. - Leszek Olszewski, Krzysztof Partyka, Jarosław Salita, Ryszard Sobala, Zbigniew Walczyk i Andrzej Żółciński - oraz zaznaczył, że liczba prześladowanych i zwolnionych z pracy była znacznie większa.
- Zrelacjonował działania społeczników i organizacji pamięciowych: 10 grudnia w Ostrowieckim Browarze Kultury otwarto wystawę 40-lecie wprowadzenia stanu wojennego z inicjatywy Stowarzyszenia Wolni i Solidarni 1980-1989 oraz wymienił organizatorów wystawy. Wieczorem 13 grudnia odprawiono mszę w kościółku hutniczym, odbył się Marsz Pamięci, a uczestnicy po raz 17. złożyli kwiaty i zapalili znicze pod tablicą pamiątkową na rondzie Solidarności. Andrzej Kryj zakończył wystąpienie hołdem dla ostrowieckich hutników i wezwaniem, by pamiętać tamte wydarzenia.
Najważniejsze fakty
- Przypomniał, że Huta im. Marcelego Nowotki była największym pracodawcą w Ostrowcu i że w latach 1980–1981 pracowało tam około 16 tys. osób, z których większość należała do Solidarności. Strajk wybuchł po internowaniach nocą z 12 na 13 grudnia, trwał od poranka 13 grudnia do godz. 2 dnia 15 grudnia 1981 r. i objął kilka tysięcy uczestników; po jego zakończeniu około 1750 hutników opuściło oba zakłady, 1500 w zakładzie meteorologicznym i 250 w zakładzie hutniczo-przetwórczym.
Organizacja i reakcje działaczy
- Wspomniał o osobach, które informowały o internowaniach i organizowały akcję ostrzegawczą - Marceli Czarnecki, Tadeusz Kiełkiewicz, Mieczysław Kadewski, Józef Fudala oraz Wiesława Standzikowska, która powiadomiła m.in. Zygmunta Jakubowskiego i Wiesława Kwiatkowskiego. Dzięki tym działaniom część czołowych działaczy uniknęła internowania i przyłączyła się do organizacji strajku. Hutnicy powołali komitet strajkowy, który przekształcił się w Komitet Ocalenia Związku, oraz straż robotniczą; jednym z postulatów było uwolnienie internowanych kolegów.
Represje i wyroki
- Przypomniał, że epilogiem strajku były procesy i wyroki więzienia wymierzone przywódcom i aktywnym uczestnikom, w tym Marceliemu Czarneckiemu, Andrzejowi Dudkowi, Jerzemu Jabłońskiemu i innym. Wymienił też osoby skazane w czerwcu 1982 r. - Leszek Olszewski, Krzysztof Partyka, Jarosław Salita, Ryszard Sobala, Zbigniew Walczyk i Andrzej Żółciński - oraz zaznaczył, że liczba prześladowanych i zwolnionych z pracy była znacznie większa.
Upamiętnienia i pamięć miasta
- Zrelacjonował działania społeczników i organizacji pamięciowych: 10 grudnia w Ostrowieckim Browarze Kultury otwarto wystawę 40-lecie wprowadzenia stanu wojennego z inicjatywy Stowarzyszenia Wolni i Solidarni 1980-1989 oraz wymienił organizatorów wystawy. Wieczorem 13 grudnia odprawiono mszę w kościółku hutniczym, odbył się Marsz Pamięci, a uczestnicy po raz 17. złożyli kwiaty i zapalili znicze pod tablicą pamiątkową na rondzie Solidarności. Andrzej Kryj zakończył wystąpienie hołdem dla ostrowieckich hutników i wezwaniem, by pamiętać tamte wydarzenia.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Inne wystąpienia
Tego samego dnia Wszystkie wystąpienia z tego dnia →
Michał Szczerba
Michał Szczerba pyta o przejęcie Muzeum Żołnierzy Wyklętych
Urszula Zielińska
Urszula Zielińska: Policja blokuje dostęp do biura w Białowieży
Kazimierz Plocke
Kazimierz Plocke o projekcie ustawy o rolniczym handlu detalicznym
Zofia Czernow
Zofia Czernow alarmuje o 40 mld zł ukrytych w rezerwach
Krzysztof Kwiatkowski
Krzysztof Kwiatkowski: Ostrożne stanowisko ws. obniżki VAT-u
Katarzyna Czochara
Katarzyna Czochara pyta o emeryturę stażową i koszty
Transkrypcja
Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Na początku lat 80 XX wieku największym pracodawcą w Ostrowcu Świętokrzyskim, a jednocześnie najsilniejszym zakładem pracy w strukturze świętokrzyskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Solidarność była Huta im. Marcelego Nowotki. W tzw. Starym i Nowym Zakładzie Huty pracowało wówczas 16 tys. osób, spośród których zdecydowana większość należała do Związku. Prężna działalność hutniczej Solidarności w latach 1980-1981 zaowocowała tym, iż w momencie wprowadzenia stanu wojennego właśnie tu wybuchł największy i jedyny o takim charakterze strajk na ziemi świętokrzyskiej. Jego wybuch należy wiązać z internowaniem przywódców Ostrowieckiej Solidarności, jakie miało miejsce nocą z 12 na 13 grudnia. Łącznie na terenie miasta zatrzymano ponad 20 osób, wśród których byli m.in. Wiesław Standzikowski, Henryk Gruszka, Robert Minkina, Adam Mitura, Józef Górczyński i Henryk Nawoyski. Internowania rozpoczęły się o północy i trwały do godziny 3 nad ranem. Pierwszymi spośród osób, które zostały poinformowane o zatrzymaniu związkowców, byli ich koledzy dyżurujący w Delegaturze Zarządu Regionu Świętokrzyskiego NSZZ Solidarność na osiedlu Ogrody. Marceli Czarnecki, Tadeusz Kiełkiewicz, Mieczysław Kadewski i Józef Fudala. To do nich około godziny pierwszej dotarli bliscy internowanych, którzy opowiedzieli o brutalności działań milicjantów. Po ich wysłuchaniu dyżurujący w siedzibie delegatury rozeszli się po mieście, aby informować o zachodzących wydarzeniach innych działaczy Związku. Niezależnie od nich akcję ostrzegawczą zorganizowała Wiesława Standzikowska, żona internowanego szefa Hutniczej Solidarności, która powiadomiła o tym Zygmunta Jakubowskiego i Wiesława Kwiatkowskiego. W ten sposób powiadomieni zostali również Stefan Kowalski i Waldemar Gomuła. Dzięki tej akcji ostrzegawczej kilku czołowych działaczy Solidarności Hutniczej uniknęło internowania i większość z nich znalazła się na terenie swoich zakładów pracy, gdzie włączyli się w organizację strajku. Trwał on od godzin porannych, dnia 13 grudnia, do godziny 2, dnia 15 grudnia 1981 roku. Wzięło w nim udział kilka tysięcy osób. W chwili zakończenia strajku oba zakłady opuściło około 1750 hutników, 1500 w zakładzie meteorologicznym i 250 w zakładzie hutniczo-przetwórczym. Hutnicy zawiązali wówczas komitet strajkowy, który następnie przekształ się w Komitet Ocalenia Związku. Powołali straż robotniczą, ogłosili postulaty, wśród których znalazło się m.in. żądanie uwolnienia internowanych kolegów. Epilogiem tego strajku były procesy wytoczone przywódcom i szczególnie aktywnym uczestnikom strajku. Należeli do nich Marceli Czarnecki, Andrzej Dudek, Jerzy Jabłoński, Tadeusz Stasiowski, Jerzy Borowiec, Henryk Piątek, Marian Suswał, Jan Szaran, Andrzej Wójcik, Janusz Ziajski i Józef Fudala. Zostali oni skazani na wysokie kary więzienia. Kolejnymi osobami skazanymi na kary więzienia za działalność w strukturach podziemnej Solidarności byli Leszek Olszewski, Krzysztof Partyka, Jarosław Salita, Ryszard Sobala, Zbigniew Walczyk i Andrzej Żółciński. Wyroki zapadły w czerwcu 1982 roku. Osób prześladowanych, między innymi zwolnionych z pracy było znacznie więcej. Ostrowiec Świętokrzyski pamięta o tamtych wydarzeniach. W dniu 10 grudnia staraniem działaczy Stowarzyszenia Wolni i Solidarni 1980-1989, Jerzego Jabłońskiego, Wiesława Kwiatkowskiego, Mieczysława Dudka, Krzysztofa Mikosa, Stanisława Oleszka, Tadeusza Relikowskiego, Wojciecha Krasuskiego, Marka Kolczugi i Jana Kaptura w Ostrowieckim Browarze Kultury została otwarta wystawa 40-lecie wprowadzenia stanu wojennego. Wieczorem 13 grudnia w kościółku hutniczym odprawiona została msza święta, a następnie przeszedł Marsz Pamięci ofiar stanu wojennego. W tym roku już po raz 17. Jego uczestnicy złożyli kwiaty i zapalili znicze pod tablicą pamiątkową na rondzie Solidarności. Ostrowiec pamięta. Pamiętaj i nie zapomni. Chwała bohaterskim ostrowieckim hutnikom, którzy sprzeciwili się wprowadzenia stanu wojennego. Chwała bohaterom walki o wolną Polskę. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.