Krzysztof Brejza: Komisja ds. Służb nie może mieć uprawnień śledczych

Dziękuję bardzo Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Chciałem złożyć oświadczenie w sprawie funkcjonowania w spraw służb specjalnych w kontekście ostatnich propozycji wyposażenia tej komisji w uprawnienia śledcze. Propozycje takie padły we wrześniu tego roku, ale nie są to propozycje nowe. Kilkukrotnie do tej pory pojawiały się propozycje wyposażenia komisji w takie uprawnienia śledcze, którymi dysponują Komisja Śledcza oraz Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej. Pod pojęciem samych uprawnień śledczych kryją się takie instytucje jak prawo do wzywania świadków, prawo odbierania od nich zeznań czy też uprawnienie do nakładania kar za nieuzasadnione niestawiennictwo. Sama idea wyposażenia Komisji do Spraw Służb w uprawnienia śledcze nie jest ideą nową, ponieważ pierwsze postulaty pojawiły się już w trakcie prac koncepcyjnych nad samą Komisją do Spraw Służb Specjalnych w drugiej kadencji Sejmu w 1994 roku. Jednak nie doszło do skutecznego zgłoszenia poprawki do uchwały powołującej samą Komisję do Spraw Służb w 1995 roku. Zostało to wycofane. Kolejny raz koncepcja ta powróciła na początku szóstej kadencji Sejmu w listopadzie 2007 roku i zagadnieniu temu była poświęcona jedna z analiz przygotowana przez Biura Analiz Sejmowych, analiza autorstwa pana Wojciecha Odrowąża-Sypniewskiego, którą warto przybliżyć, ponieważ autor podjął próby udzielenia odpowiedzi na dwa ważne pytania. Pierwsze, czy w obowiązującym stanie prawnym dopuszczalne jest wyposażenie w kompetencje śledcze innych komisji sejmowych, innych stałych komisji sejmowych niż komisja śledcza. W szczególności chodzi tutaj o Komisje do Spraw Służb w Spraw Służb w Polsce. Drugie pytanie, jakie zmiany należałoby ewentualnie wprowadzić, by możliwe byłoby powierzenie takiej kompetencji stałym komisjom sejmowym. Wojciech Odrowąż-Sypniewski wskazał na relacje pomiędzy materią ustawową materią regulaminową, zwłaszcza na ważną zasadę, jaką jest zasada autonomii regulaminowej. Znalazła ona wyraz w Konstytucji w postaci artykułu 112, który stanowi, że organizację wewnętrzną i porządek prac Sejmu oraz tryb powoływania działalności organów, jak też sposób wykonywania konstytucyjnych i ustawowych obowiązków organów państwowych wobec Sejmu określa regulamin Sejmu uchwalany przez Sejm. Nie jest zatem możliwe regulowanie pewnej materii, materii dotyczącej struktury wewnętrznej Sejmu w drodze ustawowej. Jednak, jak wskazuje Wojciech Odrowąż-Sypniewski, sama zasada autonomii nie ma charakteru bezwzględnego i musi respektować ograniczenia wynikające z norm rangi konstytucyjnej. Są dwa wyjątki. Dwa wyjątki. Pierwszym jest artykuł 110 ust. 3 Konstytucji, który odwołuje się do tego, że Sejm powołuje komisję stałą oraz może powołać komisję nadzwyczajne. Drugim to jest artykuł 111 Konstytucji, który mówi, że Sejm może powołać komisję śledczą do zbadania określonej sprawy. Wszelkie inne normy odnoszące się do funkcjonowania komisji sejmowych znajdują się w regulaminie. W regulaminie powinny również znajdować się przepisy uszczeglające unormowania konstytucyjne i ustawowe. W orzeczeniu TK 8 przez 99 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wyjątki od zasady autonomii regulaminowej powinny mieć podstawę w innych normach lub zasadach konstytucyjnych. Takim wyjątkiem jest instytucja Komisji Śledczej uregulowanej w artykule 111 ust. 2 Konstytucji, który uprawnia do ustawowego uregulowania funkcjonowania Komisji Śledczej. Sejm przyjął ustawę o Komisji Śledczej. Innym wyjątkiem jest Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej, która dysponuje takimi uprawnieniami na podstawie ustawy o Trybunale Stanu. Dlatego też doceniając prezentowaną przez autorów propozycję wyposażenia Komisji do Spraw Służbów Specjalnych w uprawnienia śledcze, wolę należy jednak stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym bez znowelizowania konstytucji i bez stworzenia konstytucyjnej podstawy ku temu niemożliwe jest wyposażenie Komisji do Spraw Służb Specjalnych w uprawnienia śledczy. Dziękuję bardzo. Dziękuję panu posłowi. Dziękuję. Dziękuję.