Jerzy Borkowski apeluje o dotacje na zabytkowe kopalnie

Pani Marszałek, Panie Ministrze, Wysoka Izbo. Mam zaszczyt dzisiaj zaprezentować stanowisko Klubu Osteckiego Ruch Palikota w sprawach projektu ustawy o dotacji przeznaczeniach dla niektórych podmiotów dróg nr 917. Dotacja ta przeznaczona jest na finansowanie likwidacji zmienionych w ustawie zakładów górniczych oraz utrzymanie i zabezpieczenie zabytkowych części kopalni soli Wieliczka i Bochnia. Natomiast dotacja od centralnej pompowni Bolko przeznaczona jest na finansowanie działań związanych z odwadnianiem wyrobisk kopalnianych po zlikwidowanych zakładach górniczych wchodzących w skład nieistniejących już zakładów górniczo-hudniczych Orzeł Biały. Przeznaczona także dotacja na otrzymanie i zabezpieczenie i ratowanie zabytkowych części zakładu górniczego kopalni węgla kamiennego Guido i Królowa Adwiga w Zabrzu. Szanowni Państwo, kwota około 16 milionów złotych rocznie jest w prawdzie znaczącą kwotą, ale na pewno nie tak znaczącą na podtrzymanie kultury dziedzictwa narodowego, gdzie są teraz zabytkowe kopalnie. Jestem niezwykle zadowolony, że w toku prac Komisji Gospodarki i Skarbu Państwa oraz Podkomisji Nadzwyczajnej powołaną w celu uspatrzenia przed tego projektu ustawy, dodano do grona przedmiotów objętych jej zasięgiem zabytkową kopalnię węgla kamiennego Guido w Zabrzu lub jej następce prawnego. Cieszę się z tego powodu, gdyż uważam, że miejsca takie trzeba kultywować dla przyszłych pokolenia, by chociaż w drobnej części nasi następcy mogli zobaczyć, jak ciężki i trudny był, była praca i zawód górnika. Że całkowicie ta pomoc należy się właśnie w tej instytucji, ponieważ bez pomocy Państwa niestety takie same sobie nie poradzą. Kopalnia Guido założona ustali w 1885 roku. Przepraszam bardzo, chyba się pomyliłem. Kopalnia Gmina została założona, tak, dobrze, w dniu roku, a pod koniec wieku XIX w drodze został szyb kolejowy, którym dziś turyści zwiedrzają pod ziemią. Dawniej ta kopalnia miała sporą wydajność. Potem przechodziła różne okresy związane ze zmianą właścicieli, jednak jako jedyna z nielicznik wyszła z tego obronną ręką. Dzięki staraniom i zaangażowaniu, szczególnie dyrektor Muzeum Górnisa Węglowego w tamtym czasie w Zabrzu pani Krystyny Batrzewskiej w 1982 roku. Na poziomie 170 utworzony został skancel górniczy Guido, udostępniony do zwiedzania, wpisany następnie do rejestru zabytków. W 2000 roku na fali obniżania kosztów za wszelką cenę w przemyśle węglowym przystępioną do demontażu unikatowej podziemnej kopalni, którą można było zwiedzać. Jednakże zaangażowali wiele instytucji, przede wszystkim samorządu miejskiego Zabrza, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i osób prywatnych. Doprowadziło to do zatrzymania niszczycielskiego procederu i utworzenia w 2007 roku zabytkowej kopalni Guido jako samodzielne instytucje i kultury miasta Zabrza i województwa śląskiego. Wpisana została także zabytków na szlaku zabytków techniki. W ostatnim czasie otwarta tam też strefę zwaną strefą N8, która zawiera między innymi salę, w której można organizować koncerty, bankiety, konferencje naukowe czy spektakle teatralne na poziomie 300-200 metrów pod ziemią. Jest to unikatowa rzecz w dzisiejszym świecie. Warto objąć ochronę, gdyż obecne kopalnie są wyłącznie zamykane. I pan panie ministrze, niestety ostatnio popadła w deklaracjach, ucylę z nas takim przekonaniem, więc przynajmniej uratujmy zabytkową kopalnię Guido. Na zasadne uważam również określenie w artykuje 12 czasu przekazywania dotacji, szczególnie ważnego przy planowaniu inwestycji, zwłaszcza tych, w których partycypują środki pochodzące z Unii Europejskiej. Istotny jest także fakt, że w przypadku kopalni soli Wieliczka i kopalni węgla-kamienia Guido, zakończenie przyznawania dotacji jest zbieżne zakończeniem wieloletniego budżetu Unii Europejskiej przypadającym w 2020 roku. Ruch palikota zdecydowanie popiera przejętowy projekt, uznając za zasadne wspomaganie z budżetu państwa niektórych unikatowych podmiotów, którymi niewątpliwie są te zamieszczone w ustawie. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo, pani pośle. Dziękuję.