Andrzej Matusiewicz przedstawia projekt zmian w Kodeksie Rodzinnym

Pani Marszałek, Wysoka Izbo, przedstawiam sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, druk sejmowy 3573 oraz senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, druk sejmowy nr 3486. Wspomniane projekty to połączenie projektu senackiego zmiany ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy i projektu rządowego zmiany tej samej ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy. Pierwotnie była to inicjatywa powyrokowa Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 16 maja 2018 roku sygnatura akt SK 18 przez 17 stwierdził niezgodność z artykułem 70 paragraf 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy z Konstytucją, a dokładnie z artykułami 30, 47, 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał orzekł, że artykuł 70 paragraf 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego w zakresie, w jakim określa termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki niezależnie od daty powzięcia wiadomości przez pełnoletnie dziecko o tym, że nie pochodzi od męża matki jest niezgodny z artykułem 30 Konstytucji, artykułem 47 w związku z artykułem 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 30 stanowi o przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka, która jest źródłem wolności i praw człowieka i obywatela. Artykuł 47 Konstytucji stanowi o tym, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Artykuł 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej zawiera zasadę proporcjonalności, która wartościuje dobra konstytucyjne. Chodzi również w tym przypadku o prawa człowieka. W uzasadnieniu cytowanego wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustawodawca nie jest zwolniony z obowiązku prawidłowego, to jest zgodnego z Konstytucją, unormowania biegu terminu do wytoczenia przez dziecko powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. Podobne rozwiązania prawne występują w dwóch innych przepisach Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, a mianowicie w artykule 61 ze znaczkiem 14, paragraf 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, determinującym termin do wytoczenia przez pełnoletnie dziecko powództwa o zaprzeczenie macierzyństwa w sytuacji, gdy w jego akcie urodzenia jest wpisana jako matka kobieta, która go nie urodziła. I drugi przypadek to artykuł 81, paragraf 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, określający z kolei termin do wytoczenia przez pełnoletnie dziecko powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa dokonanego przez mężczyznę, który nie jest jego ojcem. Dlatego Senat w swoim projekcie zaproponował, aby bieg trzyletniego terminu do wytoczenia przez dziecko powództwa zaprzeczenie macierzyństwa albo ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa został określony w identyczny sposób jak w przypadku zaprzeczenia ojcostwa. Termin trzyletni będzie zatem liczony od osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, chyba że o rozbieżności między prawnie ustaloną więzią filiacji, a więzią biologiczną dziecko dowie się po osiągnięciu pełnoletności. Projekt senacki z druku sejmowego 3486 płynął do Sejmu 9 maja 2019 roku. Natomiast w dniu 26 czerwca 2019 roku wpłynął w tej samej sprawie opartej o wspomniany już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2018 roku, sygnatura akt trybunalskich SK 18 przez 17, wpłynął projekt rządowy zawierający rozszerzoną wersję wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. O takie przypadki dotyczące m.in. ustanowienia przedstawiciela ustawowego dla osoby ubezwłasnowolnionej, która przez tego przedstawiciela może wytoczyć również te trzy powództwa, to jest o zaprzeczenie ojcostwa, o zaprzeczenie macierzyństwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Nad to rozszerzenie to dotyczy również w przypadku uchylenia ubezwłasnowolnienia, przy czym termin do wytoczenia wyżej wymienionych powódz jest w ciągu roku od dnia powzięcia wiadomości, bądź w ciągu roku od dnia pełnoletniości, bądź w ciągu roku od ustania choroby czy zaburzeń, na podstawie których ustanowiono ubezwłasnowolnienie. W projekcie rządowym zaproponowano również przepis przejściowy, co nie miało miejsca w projekcie senackim, mianowicie dodano artykuł drugi ustęp pierwszy, polegający na tym, że w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa, zaprzeczenie macierzyństwa lub ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w artykule pierwszym brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, czyli tym projektem, który obecnie procedujemy. Jeżeli powództwo, w sprawach, o których mowa w ustęp pierwszy, taki jest dalszy zapis artykułu drugiego, wytoczyło dziecko, termin do wytoczenia przez nie tego powództwa nie może się skończyć wcześniej, niż z upływem trzech lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Termin wakacji o legis ustalono na 30 dni od dnia jej ogłoszenia. Na posiedzeniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w dniu 24 lipca 2019 roku Komisja rozpatrzyła obu projekty, wprowadziła jedynie zmiany techniczno-redakcyjne i wnosi, aby Wysoki Sejm raczył przyjąć projekt ustawy o zmianie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jak w druku sejmowym 3694 opartym na tym projekcie rządowym. Dziękuję bardzo. Dziękuję panie pośle.