Andrzej Matusiewicz: Postulaty zaostrzenia przepisów o adopcji
Andrzej Matusiewicz przedstawił sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej dotyczące rządowego projektu zmiany Kodeksu Karnego w zakresie definicji adopcji i penalizacji nielegalnych praktyk. Wniósł o poparcie projektu, który wprowadza definicję adopcji w artykule 115 oraz dodaje przepisy karne wobec zgody na adopcję w celu korzyści lub poza postępowaniem o przysposobienie.
Najważniejsze zmiany
- Projekt wprowadza do artykułu 115 Kodeksu Karnego słowniczek wyrażeń ustawowych i dodaje paragraf 22a określający adopcję jako nabycie władzy rodzicielskiej przez osobę inną niż biologiczny rodzic. Po artykule 211a proponuje się dodanie nowych paragrafów penalizujących określone zachowania związane z adopcją.
Uzasadnienie projektu
- Z uzasadnienia projektu rządowego wynika, że według szacunków w Polsce może dochodzić do nawet 2000 przypadków handlu dziećmi przy około 3000 legalnych adopcjach rocznie. Projektodawca podkreśla konieczność spenalizowania zgody na adopcję, gdy jest udzielana dla korzyści majątkowej lub osobistej oraz gdy istotne okoliczności są zatajene przed sądem.
Formy nielegalnej adopcji
- Wexponowano dwie postacie adopcji uznane za społecznie szkodliwe - przeprowadzenie postępowania o przysposobienie w złej wierze oraz dokonanie adopcji z pominięciem postępowania o przysposobienie, np. przez fikcyjne uznanie dziecka lub zrzeczenie się praw rodzicielskich w celu osiągnięcia tego samego skutku.
Skutki prawne i wniosek komisji
- Nowe paragrafy przewidują karę dla osoby mającej władzę rodzicielską, która wyraża zgodę na adopcję w celu osiągnięcia korzyści lub z pominięciem postępowania, oraz karę dla osoby wyrażającej zgodę na adopcję siebie w tych warunkach; przewidziano 14-dniowe vacatio legis. Komisja Nadzwyczajna wnosi o uchwalenie projektu, a mówca prosi Sejm o jego poparcie.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Pani Marszałek, Wysoka Izbo, przedstawiam sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks Karny, druk sejmowy 3665. Marszałek Sejmu na 85. posiedzeniu w dniu 30 sierpnia 2019 roku na podstawie artykułu 87 ust. 2 w związku z artykułem 90 ust. 1 regulaminu Sejmu skierowała powyższy projekt ustawy do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w celu jej rozpatrzenia. Komisja Nadzwyczajna po rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 30 sierpnia 2019 roku wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczej załączony projekt ustawy. Projekt ten wprowadza w artykule 115 Kodeksu Karnego w słowniczku wyrażeń ustawowych definicję adopcji w rozumieniu prawa karnego, dodając po paragrafie 22 w artykule 115 Kodeksu Karnego, paragraf 22a określający, że adopcją jest nabycie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez inną osobę niż ta, od której dziecko pochodzi. Według obecnego stanu prawnego odpowiedzialność karna grodzi dziś jedynie za organizowanie nielegalnych adopcji na szeroką skalę, artykuł 211a Kodeksu Karnego. Z uzasadnienia projektu rządowego wynika, że według szacunkowych ocen w Polsce może dochodzić rocznie nawet do 2000 przypadków handlu dziećmi przy około 3000 legalnych adopcji. Powyższe względy uzasadniają konieczność potrzeby spenalizowania zachowań, których przedmiotem jest wyrażenie zgody na uzyskanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez osobę nie będącą jego biologicznym rodzicem, poprzez zatajenie istotnych okoliczności związanych z osiągnięciem korzyści majątkowej lub osobistej przed sądem arzekającym w sprawach o przysposobienie albo poprzez obejście tego postępowania i zastosowanie innych prawnych sytuacji prowadzących do tego samego skutku. Czyli, że te zachowania charakteryzują się wysoką szkodliwością i skuteczna walka z nimi nie jest możliwa na gruncie instrumentów prawa rodzinnego i administracyjnego. Według projektodawcy są dwie postacie adopcji, które należy uznać za społecznie szkodliwe, a przez to nielegalne w rozumieniu prawno-karnym. Pierwszą z nich można ująć jako przeprowadzenie w złej wierze postępowanie o przysposobienie, czyli skorzystanie z procedury przez ustawodawcę w celu nabycia władzy rodzicielskiej przez osobę nie będącą jego biologicznym rodzicem. Drugą postacią nielegalnej adopcji jest jej dokonanie z pominięciem postępowania o przysposobienie, to znaczy, gdy sprawca wykorzystuje inne instytucje prawne w celu osiągnięcia skutku adopcji, na przykład fikcyjne uznanie dziecka przez osobę nie będącą biologicznym ojcem, czy zrzeczenie się praw rodzicielskich przez matkę w celu dokonania przez inną osobę takiej adopcji. Dlatego konieczna jest penalizacja tych zachowań przez dodanie po artykule 211a paragraf pierwszy kodeksu karnego, paragrafu drugiego i trzeciego o następującej treści. Tej samej karze podlega, kto będąc osobą, której przysługuje władza rodzicielska nad dzieckiem, wyraża zgodę na adopcję tego dziecka przez inną osobę 1. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, zatajając ten fakt przed sądem orzekającym w postępowaniu o przysposobienie, 2. z pominięciem postępowania o przysposobienie. Paragraf trzeci dodany ma następującą treść. Tej samej karze podlega, kto wyraża zgodę na adopcję dziecka przez siebie w warunkach, o których mowa w paragrafie drugim. Wakacjo legis na wejście w życie tej ustawy jest 14-dniowy od dnia ogłoszenia. Wysoka Izbo, wnoszę o poparcie tego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. Dziękuję Panie Pośle.
