Andrzej Matusiewicz poparł nowelę KPK i przywrócenie hierarchii
Andrzej Matusiewicz przedstawił stanowisko Klubu Prawa i Sprawiedliwość w sprawie zmiany ustawy o Kodeksie postępowania karnego i innych ustaw. Poparł szybkie wejście w życie nowelizacji, argumentując przywróceniem hierarchii w prokuraturze i zwiększeniem skuteczności ścigania przestępstw.
Stanowisko w sprawie noweli KPK
Przemówienie dotyczyło poparcia dla rządowego projektu nowelizacji KPK, który ma wejść w życie proponowanego terminu 15 kwietnia. Matusiewicz podkreślił, że ustawodawca ma prawo kształtować politykę karną - przy czym wskazał nadrzędność gwarancyjnych norm konstytucyjnych i prawa międzynarodowego. Przypomniał sprzeciw wobec zmian z 27 września 2013 roku oraz lutego 2015 roku i zapowiedział powrót do priorytetu zasady prawdy materialnej nad kontradyktoryjnością.
Zmiany w prokuraturze i ich uzasadnienie
Mówił o związku nowelizacji KPK z wejściem w życie nowej ustawy o prokuraturze - powołał przywrócenie hierarchiczności prokuratury oraz Unię Personalną prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości. Wskazał na likwidację prokuratury wojskowej jako element odchodzący od rozwiązań PRL-owskich i podkreślił, że prokuratorzy z jednostek nadrzędnych będą wydawali polecenia pisemne - co ma zwiększyć przejrzystość i skuteczność działań.
Zmiany proceduralne i wybrane przepisy
Nowela ma wprowadzić korekty w postępowaniu przygotowawczym i sądowym - m.in. dostęp do akt procedury aresztowej, powrót do treści art. 258 §2, rezygnację z instytucji obrońcy na żądanie oraz modyfikacje trybów konsensualnych i zasad wyznaczania składu orzekającego (art. 351 §1 KPK). Wskazał także na ograniczoną skalę zmian w postępowaniu odwoławczym oraz na nowy rozdział 55 KPK i możliwość skargi na wyrok sądu odwoławczego wyłącznie w przypadkach określonych w art. 439 §1.
Konsekwencje dla praktyki i kadr
Matusiewicz zauważył, że większość praktyków stosowała przepisy Kodeksu Karnego i Kodeksu Postępowania Karnego z 1997 roku do 30 czerwca 2015 roku, oraz zaznaczył wpływ zmian na aplikantów i egzaminy zawodowe. Podkreślił, że nowela ma dać młodym prokuratorom więcej możliwości zawodowego rozwoju i szybszego awansu. Na koniec zgłosił cztery poprawki i poprosił o poparcie projektów rządowych z druków 207 i 276.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Pani Marszałek, Wysoka Izbo, w imieniu Klubu Prawa i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko w przedmiocie przedłożenia zmiany ustawy o kodeksie postępowania karnego i innych ustaw. Realizacja określonej polityki karnej, znajdującej wyraz zarówno w treści przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, regulujących zasady odpowiedzialności karnej, leży w pełnej gestii ustawodawcy, który jest w tym zakresie ograniczony jedynie gwarancyjnymi normami konstytucji i źródłami prawa międzynarodowego. Obecny ustawodawca, uzyskując mandat do kształtowania tej polityki od suwerena, wybiera określone rozwiązania i ma do tego prawo. Prawo i Sprawiedliwość sprzeciwiało się na każdym etapie procesu legislacyjnego tym zmianom przeprowadzonym w ustawie z 2013 roku, z dnia 27 września oraz w ustawie lutowej z 2015 roku. Zapowiadało powrót do priorytetowej dominacji zasady prawdy materialnej wyrażonej w artykule 2 paragraf 2 KPK nad zasadą kontradyktoryjności w programie wyborczej, przedstawiając główne założenia w czasie kampanii. Argumenty, że ta zmiana jest za szybko, bo płynęło tylko 8 miesięcy od wejścia w życie, nowych przepisów nie są trafne. Uważamy, że szkoda czasu na dalsze funkcjonowanie obecnych przepisów. A te zmiany są przemyślane i mają charakter kompleksowy. Wiążą się z wejściem w życie nowej ustawy o prokuraturze po ponad 30 latach funkcjonowania PRL-owskiej ustawy z 1985 roku. Przywrócono hierarchiczność prokuratury oraz Unię Personalną prokuratora generalnego ministra sprawiedliwości. Zlikwidowano wreszcie prokuraturę wojskową jako przyżytek z PRL-u. Wszyscy prokuratorzy mogą wreszcie zajmować się ściganiem przestępstw, wykonywać czynności w postępowaniu przygotowawczym w o wiele większym zakresie niż poprzednio. Nie należy się obawiać poleceń prokuratorów nadrzędnych co do przeprowadzenia czynności procesowych podwładnych. One będą wydawane pisemnie. Będzie pełna przejrzystość hierarchiczności, a nie naciski ustne bez żadnego udokumentowania. Ta nowela KPK daje możliwość prokuratorom bardziej skutecznego ścigania przestępstw. Prokuratorzy z jednostek nadrzędnych czas pracy przeznaczonej na wizytację i szkolenia swoich podwładnych zagospodarują konkretnymi czynnościami postępowaniem przygotowawczym. Mamy wiele młodych i zdolnych prokuratorów. Dajmy im szansę, żeby się wykazali. Będą mieć możliwość szybszego awansu zawodowego. Dlatego jest potrzeba, aby jak najszybciej weszła w życie ta ustawa, proponowany termin 15 kwietnia. Znakomita większość praktyków stosowała przez wiele lat przepisy Kodeksu Karnego i Kodeksu Postępowania Karnego z 1997 roku do dnia 30 czerwca 2015 roku. Jest zasadą, że aplikanci sędziowscy, prokuratorscy, adwokaccy, radtorscy zdają egzamin według przepisów obowiązujących w dacie egzaminu. Ostatnie egzaminy odbyły się w pierwszej połowie ubiegłego roku. W tym roku były jedynie egzaminy komornicze. Nowela wprowadza niezbędne korekty w postępowaniu przygotowawczym i sądowym. Dostęp do akt procedurzy aresztowej. W zakresie przepisów o środkach zapobiegawczych, w tym odnośnie najsurowszego środka tymczasowego aresztowania, jest powrót do treści artykułu 258 paragraf 2 Kodeksu Karnego. Rezygnuje się z obrońcy na żądanie oraz przeprowadzone są inne zmiany dotyczące oskarżonego i prawa do obrony. Zmiany w obrębie trybów konsensualnych również są. Zmiany reguł w wyznaczaniu składu orzekającego nowe brzmienie artykułu 351 paragraf 1 KPK. Zmiany dotyczące postępowania odwoławczego i tu tych zmian jest jak najmniej, bo zasadniczo są otrzymane modele postępowania odwoławczego z tej noweli wrześniowej 2013. Nowy rozdział 55 KPK, nowy środek za oskarżenia, skarga na wyrok sądu odwoławczego, ale tu warto podkreślić wyłącznie w wypadkach wskazanych z 439 paragraf 1, czyli bezwzględne przyczyny odwoławcze. Wysoka Izbo, chciałem zgłosić jeszcze cztery poprawki na ręce Pani Marszałek. I proszę Wysoką Izbę o poparcie przedłożenia rządowego z druków 207 i 276. Bardzo dziękuję.
