Wojciech Zubowski o 45-leciu Muzeum w Głogowie

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, w bieżącym roku Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie obchodzi 45-lecie swojego istnienia. Jest to niezwykle ważna placówka nie tylko dla tego miasta, ale dla całego regionu. Oprócz działalności muzealnej jest ona bowiem znaczącym punktem na mapie kulturalnej Dolnego Śląska, w tym także inicjatorem i organizatorem przedsięwzięć o charakterze krajowym i międzynarodowym, promujących i propagujących polską historię i dziedzictwo narodowe. Początki muzealnictwa na ziemi głogowskiej sięgają jeszcze pierwszej ćwierci XIX wieku, jednak pierwsza placówka powstała bez mała wiek później jako muzeum regionalne. Wraz z wielkimi zniszczeniami, jakie przyniosły walki o głogowską twierdzę w 1945 roku, placówka ta, podobnie jak większość obiektów miejskich, została zrównana z ziemią. Po zakończeniu II wojny światowej, po zmianie granic wraz z nastaniem na tzw. ziemiach odzyskanych nowej sytuacji społeczno-politycznej oraz zmian ludnościowych, rozpoczął się trudny okres dźwigania głogowa z ruin. Zresztą proces ten niestety trwa do dnia dzisiejszego. Nowy etap w dziejach miasta i regionu otworzyło odkrycie pod koniec lat 50. XX wieku złóż miedzi w tej części Dolnego Śląska i rozwój przemysłowy zagłębia miedziowego. Za początek współczesnego polskiego muzealnictwa w Głogowie należy przyjąć powstanie w tym mieście Izby Muzealnej w 1965 roku. Została ona utworzona z inicjatywy archeologa Mieczysława Kaczkowskiego. W 1967 roku przestała funkcjonować Izba Muzealna, natomiast 7 października tegoż roku powstało Muzeum Hutnictwa i Odlewnictwa Metali Kolorowych. Na siedzibę tego muzeum wskazany został wymagający w dużej mierze odbudowy Zamek Książąt Głogowskich. Stanowisko dyrektora tej placówki objął Mieczysław Kaczkowski. Mimo kłopotów lokalowych wynikających z remontu siedziby, zespół pracowników muzeum prowadzi dynamiczną działalność wystawienniczą, gromadzi opracowuje eksponaty, wreszcie zajmuje się ochroną zabytków. Od 1978 roku Głogowska placówka wypełnia zadania dotyczące ochrony zabytków archeologicznych na obszarze dawnego województwa lednickiego, przekazanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Po śmierci w 1981 roku pierwszego dyrektora i twórcy Głogowskiego Muzeum, propagatora historii i kultury, obowiązki dyrektora pełnił krótko Józef Miszczyszyn. W 1982 roku stanowisko dyrektora Głogowskiego Muzeum objął magister Leszek Lenarczyk, który kieruje tą placówką do dziś. Leszek Lenarczyk, archeolog i muzealnik, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, z doświadczeniem pracy w zakresie ochrony zabytków, z zapałem podjął się kontynuację dzieła rozpoczętego przez Mieczysława Kaczkowskiego, pisząc wraz z pracownikami własny rozdział historii Głogowskiego Muzeum. W 1983 roku została zakończona odbudowa zamku w Głogowie. Muzeum gromadzi w swojej dziedzinie zbiory, organizuje wystawy oraz prowadzi działalność naukową i konserwatorską. W latach 1983-1991 placówka funkcjonuje pod nazwą Muzeum w Głogowie Ośrodek Archeologiczno-Konserwatorski. Natomiast od 1992 roku w efekcie przejęcia muzeum przez Radę Miasta Głogowa od wojewody legnickiego placówka otrzymuje statut i obowiązującą do dziś nazwę Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie. W 1989 roku muzeum w Głogowie zostało wpisane do Światowego Wykazu Muzeów, a w 2008 roku do Państwowego Rejestru Muzeów. W 2010 roku otwarty został najnowocześniejszy w Polsce ośrodek studyjno-magazynowy zabytków archeologicznych, będący oddziałem Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Głogowie. Znamienne, że już w 2011 roku ośrodek ten realizował zadania zlecone mu przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Obecnie muzeum w Głogowie posiada zbiory liczące przeszło 42 tys. eksponatów archeologicznych, historycznych oraz sztuki, w tym jedną z największych w Polsce kolekcji numizmatów. Prowadzi szeroką działalność naukową, badawczą i wydawniczą. Organizuje liczne wystawy, w tym również poza Głogowem. Obecnie np. wystawa Głogowskiego Muzeum Skarb z Głogowa prezentowana jest w Katowicach. Wcześniej można było je oglądać w Warszawie, Krakowie czy Zamościu, a w planach są prezentacje poza granicami kraju. Prowadzi zajęcia z zakresu edukacji muzealnej, wykłady otwarte, warsztaty, a także włącza się w liczne przedsięwzięcia ponadregionalne, tak jak np. Europejskie Dni Dziedzictwa, Noc Muzeów czy Dolnośląski Festiwal Nauki. Muzeum od kilkunastu lat jest organizatorem przeglądu kultury polskiej kresy oraz Letniej Akademii Kultury i Języka Polskiego, projektu edukacyjnego skierowanego do młodzieży z terenów dawnej Rzeczypospolitej. W bieżącym roku przegląd kresy odbędzie się już po raz 17, a po raz 13 zorganizowana będzie Letnia Akademia. Na uwagę zasługuje też współpraca międzynarodowa, jako prowadzi Głogowskie Muzeum. Np. już od 25 lat trwa owocna współpraca z podmiotami z Republiki Federalnej Niemiec. Realizowany przez Muzeum Achereologiczno-Historyczne w Głogowie i Muzeum Miejskie w Rizie w latach 2010-2011 polsko-niemiecki młodzieżowi projekt badawczo-wystawienniczy Ucieczka i wypędzenie – osobiste wspomnienie z końca II wojny światowej nagrodzony został w 2011 roku kulturalną nagrodą Saksonii. Od dwóch lat głogowska placówka współpracuje też z Muzeum Deriego w Debreczynie. Jubileusz 45-lecia istnienia Muzeumu Achereologiczno-Historycznego w Głogowie niech stanie się okazać nie tylko do przywołania losów tej placówki i osiągnięć, ale również do podkreślenia ogromnego znaczenia działalności muzealnej dla kształtowania współczesnego społeczeństwa polskiego w zakresie historii, kultury i troski o dziedzictwo narodowe, zwłaszcza na ziemiach zachodnich. Dziękuję bardzo.