Robert Jagła przedstawia raport o pomocy publicznej za 2012 rok

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Prezesie, mam zaszczyt w imieniu Komisji Gospodarki przedłożyć sprawozdanie Komisji Raport o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2012 roku, druk nr 1999. Dnia 4 lutego 2015 roku Komisja Gospodarki rozpatrzyła pozytywnie rządowy dokument Raport o pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom w 2012 roku. Przewodniczący Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Adam Jaser przedstawił podmioty udzielające pomocy, formy wartości i przeznaczenia pomocy, tendencje w ich kształtowaniu oraz beneficjentów pomocy publicznej. W 2012 roku udzielono przedsiębiorcom pomocy w kwocie 20 miliardów 379 milionów złotych, z czego 3 miliardy 405 milionów stanowiła pomoc udzielona w transporcie. Analizując dane dotyczące lat 2008-2012 można zauważyć, iż od 2010 roku mamy do czynienia ze stopniowym wzrostem wartości udzielanej pomocy publicznej. Związane jest to przede wszystkim z uruchamianiem projektów współfinansowanych z funduszy unijnych, uwzględniając pomoc w sektorze transportu. Nastąpił jej wzrost z 14 miliardów 383 milionów w 2008 roku do 24 miliardów 87 milionów, a w 2010 roku 24 miliardy 87 milionów w 2010 roku. Natomiast od 2010 roku następuje spadek wartości pomocy. W 2012 roku spadek o 15,4% w porównaniu z rokiem 2010. Wartość pomocy w 2011 roku w porównaniu z 2010 rokiem ulega zmniejszeniu, przede wszystkim w związku z zmniejszeniem wartości regionalnej pomocy inwestycyjnej udzielonej przez marszałków województw. Natomiast spadek pomocy w 2012 roku w porównaniu z 2011 rokiem wynika przede wszystkim ze zmniejszenia wartości pomocy udzielonej przez Przewodniczącego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Tak jak w latach poprzednich, również w 2012 roku najczęściej udzielano pomocy w formach należących do grupy A, dotacji i ulgi podatkowej 94,9%, których udział w ostatnich pięciu latach przekraczał poziom 80%. W 2012 roku nie udzielano pomocy w formie z grupy B2, konwersja wierzytelności na udziały lub akcje, ani w formie z grupy E innym. Jedyny wzrost wartości udzielonych pomocy zanotowano w grupie C1 – pożyczki preferencyjne. Prawie pięć razy więcej w wyniku udzielania pomocy na ratowanie w spółce PL-Lot. Natomiast najbardziej dynamiczny spadek wartości pomocy zanotowano w grupie C2 – odroczenia terminu płatności, rozłożenia na rady należności – 38 razy mniej. Biorąc pod uwagę, że znaczenie pomocy należy wskazać, iż w 2012 roku w ujęciu bezwzględnym najbardziej spadła w stosunku do roku poprzedniego wartość pomocy sektorowej o 1 miliard 713 milionów 500 tysięcy złotych. Stało się tak przede wszystkim ze względu na spadek wartości pomocy udzielonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Podobnie jak w poprzednich latach najwięcej udzielono pomocy regionalnej. Jej wartość w 2012 roku wzrosła o 25% w porównaniu z rokiem poprzednim, o czym zdecydował głównie wzrost wartości pomocy na wspieranie nowych inwestycji o 1 miliard 553 miliony złotych. Jeśli chodzi o pomoc horyzontalną w 2012 roku, notowano jej niewielki wzrost o 220 milionów złotych w porównaniu z rokiem poprzednim oraz jej udziału w ogólnej wartości pomocy o 3,1%. Zdecydował o tym przede wszystkim znaczny wzrost wartości pomocy z przeznaczeniem na badania i rozwój. Wartość pomocy, która nie została zakwalifikowana do żadnych wymienionych grup przeznaczeń spadła o 56,8%. Najwięksi dysponenci pomocy publicznej to prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 2 miliardy 973 miliony złotych, a następnie prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości 2 miliardy 232 miliony złotych, a następnie pozostają marszałkowie województw 2 miliardy 140 milionów złotych. Warto również wskazać, iż pięć organów lub ich grup, prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, marszałkowie województw, minister gospodarki oraz organy podatkowe udzieliły ponad 65% ogólnej wartości pomocy wyłączeniu pomocy udzielonej w sektorze transportu. Analizując formę prawną beneficjentów pomocy można zauważyć, że najwięcej pomocy otrzymał w 2012 roku, otrzymały przedsiębiorstwa prywatne. Była aż 78,9% ogólnej wartości pomocy. W 2012 roku, podobnie w latach poprzednich, ponad połowa wartości pomocy publicznej została skierowana do przedsiębiorców dużych. Wśród przedsiębiorców, którzy otrzymali pomoc o największej wartości, powyżej 150 milionów, znajdują się niemal wyłącznie duzi przedsiębiorcy. Dziesięciu spośród jedenastu. Otrzymali oni w 2012 roku pomoc o łącznej wartości 2,7 miliarda złotych, czyli ponad 15% ogólnej wartości pomocy. W 2012 roku istniało 129 programów pomocowych, w ramach których można było udzielać pomocy. Przedstawiając ocenę wpływu udzielonej pomocy na konkurencję, należy na wstępie zaznaczyć, już prezesło oki, jako organ krajowy, dokonując takiej oceny, może dzienić się to jedynie z perspektywy krajowej. Analizę wpływu pomocy publicznej na konkurencję przeprowadzono w oparciu o cztery podstawowe, wynikające z doświadczeń Urzędu oraz materiałów publikowanych przez Komisję Europejską, czynniki przeznaczenie pomocy, sektor, w którym prowadzi działalność gospodarczą beneficjent pomocy, poziom selektywności pomocy oraz wielkość beneficjenta i wartość pomocy, udzielonej pojedynczemu beneficjentowi. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na wielkość beneficjenta oraz wartość pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi. Pamiętać należy, iż raport ten nie obejmuje pomocy de minimis. Pomoc, który wartość dla danego beneficjenta w okresie trzech kolejnych lat kalendarowych nie przekracza 200 tys. euro lub 100 tys. euro w sektorze transportu drogowego. Skalę potencjalnego zagrożenia pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi w dużej wysokości w warunkach polskich rozpatrywać można na przykładzie analizy 11 największych beneficjentów, którzy otrzymali więcej niż 150 mln zł. Największym beneficjentem pomocy w 2012 roku był PL Lot, podmiot działający w sektorze transportu lotniczego. Trzeba inni beneficjenci o omawianej grupy największych beneficjentów to PGE, Tauron, Wytwarzanie, Elektrociechłownia, Nowa Sarzyna. Kolejnych dwóch przedsiębiorców – Telewizja Polska oraz Polskie Radio. Inny beneficjent, który otrzymał pomoc o znacznej wartości, operator gazuciągów przesyłowych, gaz system. To przedsiębiorca sieciowy prowadzący działalność na rynku, na którym z punktu widzenia krajowego trudno jest mówić o konkurencji. Otrzymał on pomoc na inwestycje w systemie przesyłu gazu ziemnego, do którego będą miały dostęp wszystkie zainteresowane podmioty zajmujące się obrotem gazem, a więc pomoc, która przyczynił się do zwiększenia konkurencji na rynku gazu. Jak to zostało opisane, powyżej podobny charakter miała pomoc udzielonej wielkopolskiej sieci szerokopasmowej, realizującej budowę sieci szerokopasmowej. Pozostali beneficjenci do spółka restrukturyzacji kopalń, wytwórnia sprzętu komunikacyjnego, PZL, Grzeszów i Syntosdwory. Podsumowując, wydaje się, iż większość przypadków pomocy udzielona wyżej wymienionym podmiotom, pomimo iż są to duzi przedsiębiorcy, a pomoc jest znacznej wielkości, nie miała zasadniczo negatywnego wpływu na konkurencję. Osobnej analizy wymaga rozpatrzenia wpływu pomocy publicznej na konkurencję w transporcie. Pomoc udzielona przedsiębiorcom w sektorze transportu wynosiła w 2012 roku aż 3,4 mld zł. Zapewnienie społeczeństwu dostępu do usług transportu biorowego jest jednym z najniekwestionowanych obowiązków władzy publicznej, a funkcjonowanie tych usług bez oparcia ze strony państwa, czyli na zasadach czysto komercyjnych, często niemożliwe. Uwzględniając ten fakt, podkreślić należy, że ingerencja w własnym sektorze może być bardzo destrukcyjna dla konkurencji. Nawet niewielka pomoc udzielona przewoźnikowi na rynku lokalnym spowodować może wykluczenie innych podmiotów z rynku lub też zapobiec ich wejściu na rynek. Szczególnie rynek kolejowy przewozów pasażerskich, bo 61,1% wartości pomocy udzielonej w sektorze transportu. Zasadniczo charakteryzuje się występowaniem deficytu ze świadczonych usług. Co dodatkowo zabręża możliwość występowania konkurencji między przewoźnikami. Pomoc udzielona przewoźnikom kolejowym stanowi więc niejednokrotnie warunek funkcjonowania usług w tym zakresie. Dlatego też nadzwyczaj istotne jest stworzenie konkursyjnych warunków biegania się o status operatora publicznego transportu zbiorowego. Panie Marszałku, Wysoka Izbo w imieniu Komisji Gospodarki wnoszę po głosowaniu Komisji Gospodarki o przyjęcie raportu o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2012 roku z druku numer 1999. Dziękuję. Czyli Pan poseł jeszcze będzie odnosił się do kolejnego raportu, tak? Proszę bardzo. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Prezesie, mam zaszczyt w imieniu Komisji Gospodarki przedłożyć również dokument raportu pomocy publicznej, a tak naprawdę sprawozdanie o raporcie pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2013 roku druk numer 2939. W dniu 4 lutego Komisja Gospodarki rozpatrzyła pozytywnie w głosowaniu rządowy dokument raportu pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom w 2013 roku. W 2013 roku udzielono przedsiębiorcom pomocy w kwocie 20 miliardów 618 milionów złotych, z czego 4 miliardy 47 stanowi pomoc udzielona w transporcie. Analizując również dane dotyczące lat 2009-2013 można zauważyć wahania ogólnej wartości udzielonej pomocy publicznej, przy czym od 2011 roku jej poziom oscyluje wokół 21 miliardów złotych. Tak jak w latach poprzednich również w 2013 roku najczęściej udzielano pomocy w formach należących do grupy A, notacje i ulgi podatkowe, 97,8%. Nie udzielono pomocy w formie grupy B, konwersja wierzytelności na udziały lub akcje, ani w formie z grupy E inne. Jedyny wzrost udzielonej pomocy zanotowano w grupie D1, poręczenia gwarancji 11% i więcej. Natomiast najbardziej dynamiczny spadek wartości pomocy zanotowano w grupie C2 odroczenia terminu płatności do rozłożenia na raty należności. Dziesięć razy mniej. Biorąc pod uwagę przeznaczenie pomocy należy wskazać, że w 2013 roku w ujęciu bez względu najbardziej spadła w stosunku do roku poprzedniego wartość pomocy sektorowej o 1 miliard 379 milionów 900 tysięcy złotych. Stało się tak przede wszystkim ze względu na spadek wartości pomocy udzielanej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w formie rekompensaty z tytułu dobrowolnego rozwiązywania umów długoterminowych w sprzedaży mocy i energii elektrycznej o 921 milionów złotych. Podobnie jak w poprzednich latach najwięcej udzielono pomocy regionalnej. Jej wartość w 2013 roku wzrosła o prawie 10% w porównaniu z rokiem poprzednim, a udział o prawie 9 punktów procentowych, o czym zdecydował głównie wzrost wartości pomocy na wspieranie nowych inwestycji o 1 miliard 217 milionów 500 tysięcy złotych. Przede wszystkim tej finansowanej z regionalnych programów operacyjnych i programu operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Jeśli chodzi o pomoc horyzontalną w 2013 roku, odnotowano jej spadek o 810 milionów złotych w porównaniu z rokiem poprzednim oraz jej udziału w ogólnej wartości pomocy o 2 punkty procentowe. Zdecydował o tym przede wszystkim spadek wartości pomocy z przeznaczenia na ratowanie oraz badanie i rozwój. Wartość pomocy, która nie została zakwalifikowana do żadnej z wymienionych grup, przeznaczeń utrzymała się na poziomie z roku poprzedniego i była to pomoc stanowiąca rekompensatę dla przedsiębiorców z tytułu realizacji zadań publicznych. Jeśli chodzi o organy udzielające pomocy w 2013 roku, najwięcej udzielił jej prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji i Asycji Niepełnosprawnych, bo 3 miliardy 227 milionów złotych, a następnie prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości 2 miliardy 700 900 tysięcy złotych, który udzielił o prawie 20 procent więcej pomocy w porównaniu z rokiem poprzednim. Dla największych organów udzielających pomocy pozostają marszałkowie województwa 2 miliardy 476 milionów 100 tysięcy złotych. Warto również wskazać, iż 5 podmiotów, to jest prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji i Asycji Niepełnosprawnych, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, marszałkowie województw, organy podatkowe oraz minister gospodarki udzieliły ponad 65 procent ogólnej wartości pomocy z wyłączeniem pomocy udzielonej w sektorze transportu. Analizując formę prawną beneficjentów pomocy można zauważyć, że najwięcej pomocy otrzymały w 2013 roku przedsiębiorstwa prywatne po 83,9 procent ogólnej wartości pomocy. Ich udział w ogólnej wartości pomocy wzrósł o prawie 10 punktów procentowych. W 2013 roku, podobnie jak w latach poprzednich, najwięcej pomocy publicznej zostało skierowane do przedsiębiorców dużych. Ich udział zmniejszył się jednak o prawie 15 punktów procentowych w stosunku do roku poprzedniego i wyniósł 39,3 procenta. Wśród przedsiębiorców, którzy otrzymali pomoc o największej wartości, powyżej 100 milionów złotych, znajdują się niemal wyłącznie dużych przedsiębiorcy, bo dziewięciu spośród dziesięciu. Otrzymaniu oni w 2013 roku pomoc o łącznej wartości 2 miliardy 100 milionów złotych, czyli prawie 13 procent ogólnej wartości pomocy. W 2013 roku istniało 128 programów pomocy, w ramach których można było udzielać pomocy. W jednocześnie w 2013 roku nie udzielono pomocy na podstawie 40 programów pomocowych. Około 1 trzeciej tej liczby stanowią programy zakładające pomoc na realizację dużych inwestycji, gdzie wybór beneficjenta pomocy może być procesem długotrwałym, a około 1,5 uchwały gmin z lat 2006-2007, na podstawie których gminy mogą udzielać pomocy i choć takie możliwości w 2013 roku nie skorzystały, deklarują, iż chcą pozostawić sobie taką możliwość na przyszłość. Pewna liczba programów, około 10 procent, to programy, które z założenia mają być wykorzystywane tylko w przypadku wystąpienia określonych zdarzeń, które w 2013 roku nie wystąpiły. Przykładem są programy wspierania banków. Przedstawiając ocenę wpływu udzielonej pomocy na konkurencję, należy na wstępie zaznaczyć, iż prezes UOKiK jako organ krajowy, dokonując takiej oceny, może czynić to jedynie z perspektywy krajowej. Ogólną analizę wpływu pomocy ulicznej na konkurencję przeprowadzić można w oparciu o cztery podstawowe wynikające z doświadczeń urzędu oraz materiałów publicznych publikowanych przez Komisję Europejską. Czynniki w przeznaczeniu pomocy, sektor, w którym prowadzi działalność gospodarczą beneficjent pomocy, poziom selektywności pomocy oraz wielkość beneficjenta i wartość pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi. Szczególną uwagę należy zwrócić na wielkość beneficjenta oraz wartość pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi. W skalę potencjalnego niekorzystnego wpływu pomocy udzielonej pojedynczemu beneficjentowi dużej wysokości w warunkach polskich rozpatrywać można na przykładzie analizy 10 największych beneficjentów, którzy otrzymali więcej niż 100 milionów złotych. Największym beneficjentem pomocy w 2013 roku była spółka restrukturyzacji kopań, która otrzymała pomoc w ramach programu przeznaczonego dla sektora górnictwa. Trzej inni beneficjenci z omawianej grupy największych beneficjentów, PGE, elektrociepłownia Nowa Sarzyna, elektrownia POMTNU2 to podmioty z sektora elektroenergetycznego, którzy otrzymali wspomnianą już powyżej pomoc z tytułu rekompensaty za rozwiązanie długoterminowych umów sprzedaży mocy i energii elektrycznej, a więc pomoc, która była konieczna do zwiększenia konkurencji na tym rynku. Kolejnych dwóch przedsiębiorców, Telewizja Polska oraz Polskie Radio, uzyskało dofinansowanie spływów abonamentowych jako rekompensatę za realizacją usług w ogólnym interesie gospodarczym. Inni beneficjenci, którzy otrzymali pomoc w oznaczonej wartości, operator gazociągów przemysłowych, gaz system oraz polskie sieci elektroenergetyczne to przedsiębiorcy sieciowi prowadzący działalność na rynkach, na których trudno jest mówić o konkurencji. Otrzymali oni pomoc na inwestycje w systemie przesyłowym energii i gazu ziemnego, do którego będą miały dostęp wszystkie zainteresowane podmioty zajmujące się obrotem energii i gazu, a więc pomoc, która przyczyni się do zwiększenia konkurencji na rynku gazu. Podobnym tego typem beneficjenta pomocy publicznej jest spółka Polskie LNG, spółka akcyjna. Przedmiotem działalności tego podmiotu jest budowa i eksploracja terminalu ze skroplonego gazu ziemnego Świnoujściu. Wśród największych beneficjentów znalazł się również kopalnia soli w Jeliczce, pomoc dla której jednego z głównych poindustrialnych obiektów turystycznych w Polsce może negatywnie wpływać na sytuację innych podobnych obiektów funkcjonujących, nie tylko w województwie małopolskim, ale i w całej Polsce. Jednakże cel tej pomocy, jakim jest ochrona dziedzictwa kulturowego, to wykompensuje ewentualne negatywne skutki wynikające z niekorzystnego wpływu oddzielonej pomocy na konkurencję. Podsumowując, wydaje się, iż większość przypadków pomocy jest udzielona wyżej wymienionym podmiotom i są to duzi przedsiębiorcy, a pomoc jest znacznej wielkości. Nie miała zasadniczo negatywnego wpływu na konkurencję. Panie Marszałku, Wysoka Izbo w imieniu Komisji Gospodarki wynoszą o przyjęcie raportu o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2013 roku z druku numer 2939. Dziękuję. Dziękuję. Proszę. Dziękuję. Dziękuję.