PiS: Panteon Górnośląski i zabrany milion - pytanie do Ministra Kultury
Poseł PiS Michał Wójcik 27.02.2026 zapytał ministra kultury o decyzję o zaprzestaniu rocznej dotacji 1 mln zł dla Panteonu Górnośląskiego i przeniesieniu środków do Muzeum Śląskiego - pytanie wynikało z obaw o symbolikę tej decyzji dla tożsamości Śląska.
Kontekst - o co chodzi
Pytanie dotyczy Panteonu Górnośląskiego w Katowicach, instytucji prezentującej najważniejsze postaci Śląska (250 sylwetek, 70 tys. odwiedzających w 3 lata). Poseł Wójcik podkreślał, że chodzi nie tylko o pieniądze, lecz o symbolikę: decyzja ministerstwa ma zdaniem PiS świadczyć o „odwracaniu się” państwa od Ślązaków.
Treść pytania - czego domaga się PiS
PiS pyta, dlaczego Ministerstwo Kultury zrezygnowało z deklarowanej rocznej dotacji w wysokości 1 mln zł dla Panteonu i przeniosło te środki do Muzeum Śląskiego, oraz żąda wyjaśnień, czy taka zmiana nie szkodzi misji Panteonu i tożsamości regionalnej. Poseł podkreślał edukacyjny charakter instytucji i emocjonalny wymiar decyzji.
Odpowiedź rządu - fakty i zastrzeżenia
W odpowiedzi sekretarz stanu Maciej Wróbel przypomniał, że Panteon był instytucją samorządową współprowadzoną przez województwo, miasto, archidiecezję i ministerstwo; resort przekazał wcześniej dotację inwestycyjną (z zadeklarowanych 40 mln wykorzystano niecałe 30 mln) i pierwotnie deklarował 1 mln zł rocznie na funkcjonowanie. Po analizie stwierdzono jednak, że instytucja osiągnęła poziom samodzielności i środki przeniesiono na inne działania na Śląsku (m.in. do Muzeum Śląskiego). Minister wymienił też inne inwestycje resortu w regionie.
Ocena wymiany
Minister przedstawił dane dotyczące dotacji i przekierowania środków, ale nie odwołał w pełni obaw podnoszonych przez posła o symboliczny wymiar decyzji - poseł konsekwentnie powtarzał zarzut „naplucia w twarz” Ślązakom. W debacie wyraźnie pojawia się konflikt faktów finansowych z odczuwalną symboliką decyzji.
Udostępniamy tysiące materiałów, by polityka była przejrzysta i odporna na manipulacje. Widzisz błąd? Zgłoś go — razem budujemy rzetelne archiwum polskiej polityki.
Następne pytania będzie zadawał Pan Poseł Michał Wójcik w bardzo interesującym temacie dotyczącym Panteonu Górnośląskiego w Katowicach. Skierowane to pytanie jest do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w której imieniu odpowiada obecny na sali sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pan minister Maciej Wróbel, bardzo proszę. Szanowny Panie Marszałku, Szanowny Panie Ministrze, to prawda, to jest bardzo ważne pytanie, Pan Marszałek jest historykiem, wie jak pewne, pewna symbolika jak w historii jest ważna, jak ważna jest dla tożsamości. Ja pochodzę, Szanowni Państwo, z Krakowa, ale czuję się Ślązakiem, tak jak i wielopokoleniowe rodziny na Śląsku. Nie przyszedłem tutaj, żeby żebrać o pieniądze i Ślązacy też nie żebrają o te środki na Panteon. Przyszedłem powiedzieć, że to, co zrobiliście jako Ministerstwo Kultury ma pewną symbolikę. To jest wymierzone w Ślązaków, to jest naplucie tak naprawdę Ślązakom w twarz, Panie Ministrze, to jest naplucie na Śląsk. I tu nie chodzi o ten milion, bo wy w Ministerstwie Kultury pewnie milion wydajcie na papier w Ministerstwie swoich jednostkach podległych Wam. Tu chodzi o symbolikę, że Śląsk powrócił do Polski, że Korfanty i wielu innych walczyło o to, żeby Śląsk był Polski. I dzisiaj taką decyzją, że bierzecie pieniądze z muzeum, gdzie pokazywane są najwybitniejsze postaci śląskie, 250 postaci, 70 tysięcy ludzi odwiedziło Panteon w ciągu 3 lat. Niech się Pan nie śmieje. Dzieci tam przychodzą i dzieci oglądają i uczą się o tożsamości śląskiej. Jak Śląsk powracał do Polski, powracał, a nie był przyłączony. A dzisiaj bierzecie milion złotych, bo tak po prostu chcecie. Przecież to jest symbolika, to jest nakręcanie tych środowisk, które mówią, że nie, to była kiedyś autonomia, to trzeba inaczej na to patrzeć. Nie rozumiecie, Pan nie rozumie, skąd Pan pochodzi, ze Śląska na pewno nie. Ale Panie Minister, naprawdę narobiła masę szkód na Śląsku. Właśnie taką decyzją. Zaraz Pan będzie tu opowiadał cuda, bajki różne. Ja Panu mówię, że to jest wyjątkowo haniebna decyzja, żeby państwo odwracało się plecami do Ślązaków i brało pieniądze z Panteonu, z muzeum. Dziękuję bardzo. Mocne wystąpienie. Panie Ministrze, jeszcze chwilkę powitajmy wspólnie uczniów klasy pierwszej i trzeciej szkoły podstawowej imienia Jana Pawła II w Prostyni na czele z dyrektor Panią Agnieszką Steć oraz opiekunkami, Panią Iwoną Wojciechowską, Panią Martą Skorek i Panią Ewą Roguską oraz Panią Martą, o przepraszam bardzo, cała ekipa już chyba odczytana. Witamy bardzo serdecznie. Państwo przybyli do nas na zaproszenie Pana posła Marcina Grabowskiego. Witamy bardzo serdecznie. Proszę bardzo, Panie Ministrze. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, bardzo dziękuję, Panie Pośle, za to pytanie. Emocje emocjami spróbuję w takim razie uporządkować wiedzę i przytoczyć kilka faktów. Panteon Górnośląski od początku był samorządową instytucją kultury, której głównym organizatorem było województwo śląskie. Umowę w sprawie utworzenia instytucji jako instytucji współprowadzonej przez marszałka województwa śląskiego, prezydenta Katowic, archidiecezję katowicką i ministra kultury podpisano 6 lat temu. Zgodnie z tą umową minister kultury zobowiązał się do przekazania Panteonowi w latach 2020-2022 dotację celową w wysokości 40 milionów złotych niezbędnych do wykonania całościowych prac inwestycyjnych i ostatecznie wykorzystano z tej kwoty niecałe 30 milionów złotych i ta inwestycja powstała, została zrealizowana. Minister zadeklarował też przeznaczenie jednego miliona złotych rocznie na bieżące funkcjonowanie Panteonu, ale w ubiegłym roku po analizie stanu faktycznego i budżetów oraz po konsultacjach z władzami województwa uznano, że udział ministerstwa na tym etapie przestał być konieczny. Instytucja osiągnęła już poziom niewymagający bezpośredniego wsparcia ministra i ten rodzaj wsparcia przeniesiono na inne działania resortu kultury i to na Śląsku właśnie. Jaki jest skutek tej decyzji w kontekście Panteonu? Przede wszystkim większa autonomia instytucji, a środki finansowe pozostają na Śląsku. Panie pośle, kwota, która miała zasilić budżet Panteonu trafiła do Muzeum Śląskiego. Dodam, że miasto Katowice, województwo śląskie, archidecezja katowicka nadal przekazują środki, które, jak wszyscy zgodnie mówią, są wystarczające na realizowanie misji Panteonu, bo to ponad 2 miliony złotych rocznie. Ale pan poseł raczył użyć takiego sformułowania, że napluliśmy na Śląsk. No to w takim razie, panie pośle, kilka w takim razie faktów ze Śląska, bo Śląsk jest w naszych sercach, ale jest też w naszych działaniach. Ja jestem z Mazur, jeżeli pan nie wie, ale Śląsk jest mi bardzo bliski. Bielsko-Biała, miasto w województwie śląskim, pierwsza polska stolica kultury w tym roku. Pierwszy raz w historii. Katowice w przyszłym roku, miasto na Śląsku. Każde miasto otrzymuje z budżetu Ministerstwa Kultury konkretne środki na ten cel plus środki z funduszy norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Łączny budżet kilkadziesiąt milionów złotych. Projekt Polskie Stolicy Kultury dodatkowo wzmacniamy, bo jest to jeden z 58 priorytetów rządu, a jego celem jest integracja mieszkańców, wzmocnienie ich dumy z własnego miasta, z własnego regionu, podniesienie rangi kultury jako czynnika społecznego i ekonomicznego. I to nie przypadek, że mianem Polskiej Stolicy Kultury są właśnie miasta na Śląsku, bo województwo śląskie ma naprawdę ogromny potencjał do wykorzystania. Czy to jest na plucie na Śląsk? W ramach subwencji, dotacji podmiotowych czy innych zadań celowych tylko do Katowic w ubiegłym roku trafiło 197 milionów złotych z resortu kultury. Dzięki tym środkom realizowana jest adaptacja budynków poprzemysłowych, byłej kuźni i warsztatu mechanicznego na funkcję ekspozycyjną i edukacyjną Muzeum Śląskiego w Katowicach. Cała inwestycja, tylko ta, to ponad 50 milionów złotych. Realizujemy też swoje inwestycje, które w zeszłym roku, na które wydaliśmy 37 milionów złotych, m.in. budowę nowego obiektu Akademii Muzycznej, modernizację i przebudowę Państwowej Szkoły Muzycznej, rozbudowę Archiwum Państwowego, konserwację zabytkowej wieży wyciągowej w Muzeum Śląskim w Katowicach. W ramach programów ministra przekazaliśmy do samych Katowic prawie 5 milionów złotych na 39 zadań. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Ponownie pan poseł Michał Wójcik. Panie marszałku, panie ministrze, no właśnie pan mnie przekonał do tego, że pan nie rozumie, o co chodzi. Pan mówi, dajemy inne pieniądze, ale milion wzięliście. Tu nie chodzi o te pieniądze, wie pan, tu chodzi o symbolikę. Panie marszałku, pan jest historykiem, ja pana proszę, żeby pan się zainteresował tym, bo to jest symbol tego, że Rzeczpospolita odwraca się do Śląsaków, bo on mówi, wzięliśmy tym i daliśmy komu innemu. Ja pomijam to, że pacta sunt servanta to jest raz i że po drugie, kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera. Pan to wie, zna pan to. Pan był w ogóle w Panteonie? Nie był pan. Zapraszam pana. Niech pan przyjedzie z panią minister, niech pan zobaczy, dlaczego Śląsk ma być polski. Milion złotych bierzecie, ukradliście te pieniądze, napluliście Ślązakom w twarz. Niech pan poczyta sobie konstytucję, gdzie jest napisane wprost, że Rzeczpospolita straszyła warunki upowszechniania dóbr kultury. Rzeczpospolita, państwo strzeże dziedzictwa narodowego, a wy jak strzeżecie? Po prostu ukradliście pieniądze. Taka jest brutalna prawda i Ślązacy wam tego nie wybaczą. Bardzo dziękuję. Mamy tak naprawdę jeszcze tylko jedno pytanie. Przepraszam bardzo, panie ministrze. Rozumiem. Pan minister rezygnuje z odpowiedzi. Nie było pytania. Wobec tego pan.
---
Dziękuję za pobranie 🙏
Jeżeli opublikujesz ten materiał w mediach społecznościowych, będę bardzo wdzięczny za oznaczenie VideoParlamentu. Dzięki temu docieramy do kolejnych osób i możemy dalej budować przejrzyste archiwum polskiej polityki.