KO: Opóźnienia refundacji dla młodocianych - pytanie do minister

Państwo posłowie, nie, przepraszam, panie posłanki Zofia Czernow i Krystyna Sibińska będą zadawały pytanie skierowane do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Odpowiadać będzie sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, panie minister Aleksandra Gajewska, bardzo proszę. Dziękuję bardzo. Panie Marszałku, Wysokie Sejmie, panie minister. Ważnym ogniwem szkolenia zawodowego uczniów jest udział przedsiębiorców, którzy uczą praktycznej nauki zawodu w swoich firmach. Zainteresowanie tą formą nauki wśród młodzieży rośnie i niejednokrotnie dotyczy branż, które są obecnie bardzo deficytowe. To bardzo potrzebne i bardzo ważne. Ważne jest, aby zainteresowanie przedsiębiorców szkoleniami było równie wysokie. Aby tak było, system zawierania umów z uczniami i przedsiębiorcami oraz rozliczeń finansowych musi być ciągle analizowany i kontrolowany. Zdarza się bowiem, że instytucja pośrednicząca, a mianowicie ochotnicze chówce pracy, nie realizują tych zadań terminowo, co powoduje, że przedsiębiorcy są zniechęceni. Sygnały pochodzące od przedsiębiorców i ich rzeszeń muszą być pilnie analizowane i nieprawidłowości eliminowane. Szczególnie, gdy obecnie zainteresowanie nauką z praktyką bezpośrednio u przedsiębiorców tak pomyślnie się rozwija. Bardzo proszę panią minister o odpowiedź na pytanie, ilu uczniów rocznie podjęło w ostatnich trzech latach naukę zawodu z praktyką u przedsiębiorców i jakie problemy zidentyfikowało ministerstwo we współpracy ochotniczych chówców pracy, przedsiębiorcy, jeżeli chodzi o zawieranie umów i dokonywanie rozliczeń. Dziękuję bardzo. Prosimy bardzo panią minister Aleksandrę Gajewską. Szanowny panie marszałku, wysoka izbo. Rozumiem, że panie dopytują o wspieranie kształcenia młodocianych pracowników, które jest aktywnie realizowane przez nasz resort poprzez przeznaczanie środków w Funduszu Pracy na jego dofinansowanie. Tutaj z całą mocą pragnę podkreślić, że środki przeznaczane na wsparcie kształcenia młodocianych pracowników w ostatnich latach systematycznie i bardzo wyraźnie rosły. W planie finansowym Funduszu Pracy na rok 2026 zabezpieczono na ten cel łącznie miliard złotych, 712 milionów złotych. Jest to kwota wyższa w stosunku do 2025 roku o prawie 260 milionów złotych, ale jednocześnie chciałam podkreślić, że to jest o ponad miliard złotych więcej niż środki wydatkowane na ten cel w 2021 roku. Więc ta skala naprawdę jest ogromna, jeżeli chodzi o wzrost wsparcia. Te dane jednoznacznie pokazują, jak rośnie zaangażowanie państwa w rozwój kształcenia zawodowego młodych ludzi oraz skalę wsparcia pracodawców. Szanowni Państwo, system dualny pozwala na to, żeby połączyć szkolnictwo bezpośrednio z rynkiem pracy. Potencjalni pracownicy nawiązują kontakt już właśnie na etapie szkolenia. Pracowników kształci się pod wymagania pracodawców i rynku pracy. System ten jest źródłem wykwalifikowanych kadr dla polskich firm i dlatego tak cieszy, że pracodawcy decydują się na korzystanie z tego systemu. Niewątpliwie uczenie się w miejscu pracy osadzone w realnym środowisku prowadzi do zwiększenia szans na zatrudnienie, a przecież na tym nam wszystkim bardzo zależy. Jest to zatem bardzo ważna kwestia, mająca wpływ na rozwój gospodarczy naszego państwa. Dlatego w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspieramy kształcenie branżowe, przeznaczając środki z Funduszu Pracy na trzy tego formy. To jest refundacja wynagrodzeń młodocianych pracowników, dofinansowywanie pracodawcom kosztów kształcenia tychże i finansowanie kosztów przygotowania i przeprowadzania egzaminów, które również są bardzo ważną częścią tego systemu. Pierwsza wspomniana forma finansowania z Funduszu Pracy to jest refundacja wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społecznej. I na mocy ustawy z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia OHAPy, czyli te Ochotnicze Fundusze Chówce Pracy, realizują zadania refundacji wynagrodzeń młodocianych pracowników i składek na ubezpieczenia społeczne. O refundację mogą ubiegać się pracodawcy, którzy zatrudniają młodocianych pracowników na podstawie umowy o pracę, co jest bardzo istotne, w celu przygotowania zawodowego, ucząc ich tym samym zawodu. Młodocianemu w okresie nauki, zawodu oraz przyuczania do wykonywania określonej pracy przysługuje minimalne wynagrodzenie, obliczane w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Oznacza to, że wynagrodzenie młodocianych pracowników, one stale rosną, te wynagrodzenia i aktualnie wynagrodzenie młodocianego wynosi od około 700 zł do 877 zł za miesiąc realizacji przygotowania zawodowego u pracodawcy, w zależności od roku nauki. I od razu Państwa uspokoję, że te wynagrodzenia kształtują się na takim poziomie, ponieważ ta młoda osoba jednocześnie przyucza się do pracy, więc ma zajęcia teoretyczne, chociażby w szkole i nie świadczy pracy na rzecz pracodawcy w pełnym wymiarze czasowym. Ochotniczy szkół w pracy zawierają z pracodawcami, którzy zawarli z młodocianymi umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, umowy o refundację wynagrodzeń i powyższe wsparcie z Funduszu Pracy zostało, powyższym wsparciem zostało objętych w 2025 roku 122 673 młodocianych zatrudnionych przez około 40 tys. pracodawców. Wysokość wydatków na refundację wynagrodzeń młodocianych od 372 mln zł w 2021 roku wzrosła do 980 mln zł w 2025 roku, a liczba młodocianych objętych wsparciem była podobna w tych latach, ale wydatki na refundację wzrosły prawie trzykrotnie, więc to pokazuje też skalę zaangażowania. Podwyżka stawek wynagrodzeń młodocianych aż o trzy punkty procentowe nastąpiła wyraźnie w wrześniu 2023 roku. Minimalne wynagrodzenie powiązane jest z wysokością przeciętnego wynagrodzenia i skutkuje znacznym ich wzrostem w ostatnich latach, a w konsekwencji wzrostem kosztów refundacji wypłacanych właśnie z Funduszu Pracy. Drugą formą jest dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego i wsparcie to jest wypłacane przez gminy i wynosi zgodnie z przepisami ustawy i tu mamy prawo oświatowe za cały okres kształcenia 10 824 zł, a w przypadku zawodów deficytowych to jest 13 394 zł. W przypadku przyuczania do wykonywania określonej pracy dofinansowanie to wynosi 340 zł za każdy pełen miesiąc kształcenia. I na te formy z Funduszu Pracy w 2026 roku zarezerwowaliśmy 582 mln zł wobec wydatkowanych na ten cel w 2025 422 mln zł, co oznacza wzrost o 160 mln zł. Na wzrost kosztów dofinansowania kształcenia młodocianego ma wpływ zmiana w ostatnim czasie przepisów oświatowych, która wprowadziła istotne zmiany wychodzące naprzeciw postulatom pracodawców. Zwiększono kwoty dofinansowania, a także uproszczono zasady ich wypłaty, rezygnując z obowiązku zdania egzaminu jako warunku otrzymania pełnej kwoty. Trzecią formą finansowania z Funduszu Pracy są kształcenia branżowe i finansowanie kosztów przygotowania i przeprowadzania egzaminów. Panie Marszałku, jeżeli Pan pozwoli, tylko przytoczę tutaj konkretne kwoty. Te egzaminy przeprowadzają Okręgowe Komisje Egzaminacyjne i kwota zaplanowana na to działanie w Funduszu Pracy w 2026 roku wynosi 50 mln zł. To jest podobnie jak w latach ubiegłych. Myślę, że jak Panie Posłanki będą jeszcze dopytywać, to ja pozwolę sobie przedstawić jeszcze resztę danych w tym zakresie. Z pewnością dopytywać będzie jeszcze Pani Poseł Krystyna Sibińska, która już zmierza na mównicę. Panie Marszałku, Pani Minister, Wysoka Izbo. Te wszystkie informacje są nam doskonale znane i bardzo nas cieszy to właśnie, że kształcenie młodocianych jest też objęte szczególnym nadzorem, ale dlatego też pytanie uzupełniające. Ponieważ na koniec ubiegłego roku mieliśmy zawirowanie, Pani Minister. To wzbudziło duże zaniepokojenie właśnie wśród uczniów pracodawców, bo okazało się, że przez niedoszacowanie kwot bardzo duża grupa uczniów byłaby bez finansowania. Pytanie moje jest takie, czy ministerstwo przewiduje takie działania wyprzedzające, żeby doskonale rozpoznać potrzeby na kolejne lata i kolejne miesiące, żeby w ocenie, bo pracujemy również w ramach zespołu do spraw rzemiosła i tam tak naprawdę jednoznacznie wybrzmiało, że OHP jest takim raczej, nie chcę mówić zbędnym pośrednikiem w przekazywaniu tych środków. Dlatego, że Izby Rzemiosła doskonale by sobie z tym poradziło. One doskonale znają i w naszej ocenie te potrzeby były nie do końca rozpoznane, co wzbudziło bardzo duże zaniepokojenie. Chcemy tego uniknąć, w związku z tym pytanie, czy ministerstwo przewiduje właśnie wcześniejsze reagowanie i analizę tych wszystkich potrzeb, żebyśmy po prostu mogli uspokoić zarówno młodych uczniów, ale też ich pracodawców. Dziękuję bardzo. Pani minister, prosimy. Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo, ta sytuacja, która pojawiła się w zeszłym roku oczywiście dotyczyła tego, że przewidziany limit okazał się niewystarczający, aby wszystkim przedsiębiorcom, którzy złożyli wnioski o zawarcie umowy o refundację do wojewódzkich komend OHP, przyznać przedmiotową refundację. To wstrzymanie zawierania umów o refundację było czasowe i już 19 grudnia 2025 roku OHP wydały komunikat dotyczący możliwości ponownego składania wniosków, żeby te umowy były refundowane. Decyzją ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokonano zmiany właśnie w planie finansowym Funduszu Pracy na rok 2026, która polega na zwiększeniu wydatków z przeznaczeniem na refundację wynagrodzeń młodocianych poprzez zmniejszenie wydatków przeznaczonych na inne zadania. I w wyniku tej zmiany limit środków został zwiększony o prawie 169 mln zł do kwoty 1,68 mld zł. Będziemy kontynuować dialog z Ministerstwem Finansów, a tak, aby w tym zakresie uzyskiwać dodatkowe środki do Funduszu Pracy. Na dziś podpisywanie umów o refundację odbywa się sukcesywnie. Pięć wojewódzkich komend Lubelska, Kujawsko-Pomorska, Mazowiecka, Podlaska, Zachodniopomorska podpisały już wszystkie umowy spowrządzone na podstawie wniosków złożonych w zeszłym roku. Natomiast w pozostałych jednostkach proces ten nadal trwa i jest realizowany zgodnie z harmonogramem wynikającym z bieżących możliwości finansowych. I na chwilę obecną ta komenda Świętokrzyska i Warmińsko-Mazurska wyczerpały limit umożliwiający podpisywanie umów i OHAP podjął już działania doraźne polegające na przesunięciach środków pomiędzy jednostkami tak, żeby właśnie zabezpieczyć możliwość realizowania tych zadań. Zgodnie ze stanem na 30 stycznia tego roku podpisano 2691 umów na podstawie wniosków wstrzymanych na kwotę prawie 72 mln zł do realizacji w tym roku i w trakcie procedowania pozostaje blisko 8 tys. wniosków i tu kwota prawie 150 mln zł, a od stycznia tego roku wpłynęło już 420 nowych wniosków o zawarcie umów. I oczywiście naszym zadaniem jest to, żeby ten system był stabilny, żeby zarówno pracodawcy wiedzieli, że mogą skorzystać z tych dofinansowań, ale też ci młodociani pracownicy wiedzieli, że będą mogli liczyć na zwiększanie umiejętności u pracodawców i szkolenie w tym zakresie. Więc my na bieżąco monitorujemy sytuację i rozpoczęliśmy oczywiście działania zwiększające limity środków przeznaczonych na refundację wynagrodzeń młodocianych pracowników i ponownie zapewniam, że w tej sprawie zwróciliśmy się do Ministra Finansów i Gospodarki i będziemy kontynuować dialog tak, aby uzyskać satysfakcjonujące rezultaty z uwzględnieniem wszystkich podmiotów, o których panie posłanki mówiły, tak żeby ten cel mógł być realizowany w satysfakcjonujący sposób dla wszystkich stron z korzyścią dla budżetu państwa i rynku pracy. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. oklaski

---