Urszula Nowogórska o ustawie o preferencyjnym zakupie węgla

Szanowny panie marszałku, panie ministrze, wysoka izbo. Mam zaszczyt w imieniu Klubu Koalicji Polskiej PSL Unii Europejskich Demokratów przedstawić stanowisko klubu w sprawie pilnego rządowego projektu ustawy o zakupie preferencyjnym węgla przez gospodarstwa domowe zawartych w drukach 2696, 2696a i 2699. Będę wyrazicielem wielu uwag i wielu wątpliwości, ale mam nadzieję, że wszystko to, co tutaj powiem, rzeczywiście zostanie wzięte pod uwagę i udowodni, że Polskie Stronnictwo Ludowe po raz kolejny chce wspierać obywateli i dbać o ich bezpieczeństwo szeroko pojęte. W 2022 roku zupełnie zmienił się rynek nośników cen energii. Ograniczenie możliwości zakupu w Lengela i jego wysokie ceny zdestabilizowały bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju i zburzyły u obywateli poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do państwa i jego instytucji. Celem dzisiejszej procedowanej ustawy jest zapewnienie możliwości zakupu dystrybucji węgla dla obywateli po preferencyjnej cenie za pośrednictwem czy przy pomocy jednostek samorządu terytorialnego. Zaproponowana regulacja daje możliwość wprowadzenia do obrotu zainteresowanym samorządom węgla kamiennego w ilości 1,5 tony w tym roku i 1,5 tony w 2023 roku dla obywateli po cenie 1500 zł brutto za tonę. Do tego należy dołożyć 500 zł kosztów operacyjnych dla każdej tony, czyli obejmującej transport, dystrybucję, załadunek i tym podobne koszty, co daje kwotę 2000 zł brutto lub 2200 zł brutto w zależności od rodzaju operatora. Po raz kolejny widzimy nieocenioną rolę i znaczenie samorządów, wójtów, burmistrzów, prezydentów, którzy potrafią sobie poradzić z trudnym, a czasem niemożliwym zadaniem. Co zrobiłby rząd, gdyby nie było samorządów? Samorządów, którzy są blisko ludzi i blisko ludzkich spraw. Po raz kolejny widzimy, że ograniczenie kompetencji samorządu nie ma zupełnie sensu i jest zamachem na ich funkcjonowanie. Dzisiaj widzimy również, że są one po prostu potrzebne, ponieważ rząd w sytuacji kryzysowej nie daje sobie rady, a samorządy są najbliżej ludzi i podejmują to ryzyko. Samorządy nie uciekają od pracy i dodatkowych zadań. Biorą się za robotę i realizują kolejne, dokładane im zadania. Ale trzeba również zrozumieć ich obawy i zrozumieć liczną nieufność, która jest kierowana od samorządu. Bo dzisiaj nakładają się ustawą dodatkowe obowiązki, dając krótki czas na ich realizację. A przecież wszyscy doskonale wiemy, że problem z dostępnością węgla nie urodził się dzisiaj. Bo konflikt na Ukrainie trwa od lutego, a rząd już w marcu miał sygnalizowane, że mogą pojawić się problemy z zakupem i dystrybucją węgla. Dzisiaj dzięki Bogu mamy 20 października i dopiero dzisiaj pochylemy się nad konkretnymi rozwiązaniami zmierzającymi do opracowania mechanizmu pomocowego dla obywateli. Wniosek Związku Miast Polskich, który był wczoraj wyartykułowany na komisji, zmierzał do tego, żeby również i państwo w jakiś sposób zrefundowało część pracy samorządom. Ponieważ samorządy nie są gorsze również od PKP Cargo, które za przewóz konkretnych ilości paliwa węgla żądają jakiejś określonej kwoty zapłaty. Również musicie państwo posłuchać głębokiego głosu, który płynie ze społeczeństwa. Kiedy został uruchomiony możliwość zakupu węgla przez internet, okazało się, że w ciągu jednego dnia około 5 tysięcy ludzi może dokonać tego zakupu, a zgłaszanych jest około 100 tysięcy zapotrzebowań w tym zakresie. Mam nadzieję, że stworzenie, tak jak wczoraj zapowiedziano na Komisji Samorządu Terytorialnego, 50 punktów dystrybucyjnych ułatwi fizyczny dostęp samorządom lub przedsiębiorcom do węgla i że nie będzie takiej sytuacji, że samorządy z południa Polski, które reprezentuje, będą musiały jechać do Świnowójścia po to, aby ten węgiel rzeczywiście przywieźć swoim mieszkańcom. Rodzi się kolejne pytanie. Dlaczego samorządy, na terenie których znajdują się kopalnie, nie mogą kupić tego węgla od kopalni, tylko muszą korzystać z tego węgla, który jest dystrybuowany przez państwa? Mam nadzieję, że nie dojdzie do takiej sytuacji, że samorządy będą odpowiadać za słabą jakość węgla, żeby do takich sytuacji dochodziło. W tym zakresie Koalicja Polska, Polskie Stronnictwo Ludowe składa dwie poprawki. Mianowicie usystematyzujemy kryterium, czy też nazewnictwo paliwa stałego i mówimy, że tutaj w naszej poprawce rozumie się paliwem stałym węgiel kamienny o wartości opałowej nie mniejsze niż 20 megajuli na kilogram. Druga poprawka w podobnym zakresie mówi o tym, że jeżeli parametry węgla przywiezionego nie będą spełniały określonych kryteriów, to państwo bezpłatnie będzie zobowiązane do tego, aby to paliwo odebrać z powrotem. Mieszkańcy, kiedy pojawią się problemy, nie zapłukają do gabinetu pana ministra, nie zapłukają do gabinetu pana premiera, tylko przyjdą do gabinetu burmistrza, wójta i prezydenta. Dlatego te poprawki rzeczywiście i te obawy ze strony samorządów są uzasadnione. Ustawa o preferencyjnym zakupie węgla może zatem stwarzać pułapkę dla samorządów, ale rozumiemy, że samorządy sobie z tym po prostu poradzą. Reasumując, Polskie Stronnictwo Ludowe chce, aby w Polsce był tani prąd, aby było tanie ciepło i polska energia. Dlatego pomimo wielu różnic politycznych, które są między nami, poprzemy rządowy, pilny projekt ustawy i mamy nadzieję, że państwo pochylicie się nad naszymi poprawkami i z pełnym zrozumieniem również podejdziecie do wielu obaw samorządów i obywateli. Bardzo dziękuję. Dziękuję serdecznie.