Anna Paluch o zmianie Prawa wodnego i karach dla gmin

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek, Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji Gospodarskiej Morskiej i Żeglugi Śródlądowej przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy prawowodnej oraz niektórych innych ustaw. Projekt zawarty jest w druku 2262. Wpłynął do Sejmu 10 maja 2022 roku. 16 maja został skierowany do pierwszego czytania w komisjach, a 25 maja po przeprowadzeniu pierwszego czytania połączone komisje przystąpiły do szczegółowych prac nad projektem, czego wynikiem jest przedstawiane tu przeze mnie sprawozdanie połączonych komisji zawarte w druku 2283. Wysoka Izbo. Dyrektywa Rady 91 przez 271 przez EWG dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych powinna była zostać wdrożona w pełni do dnia 31 grudnia 2015 roku, kiedy to upływał okres przejściowy wynegocjowany na etapie przystępowania Polski do Unii Europejskiej. Nie została. Na dzień upływu tego terminu było wykonanych 31% niezbędnych urządzeń, co stwierdzał stosowny raport Najwyższej Izby Kontroli z 2015 roku. Obecnie występują także braki w zakresie wyznaczania aglomeracji, to znaczy podejmowania uchwał przez właściwe miejscowo rady w uzgodnieniu z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie oraz w zakresie określania wymogów, jakie musi spełniać aglomeracja. Mówimy tu o przepisach artykułu 3, 4, 5 ust. 2 i 10 dyrektywy ściekowej. Przeciw Polsce toczy się obecnie postępowanie o uchybienie zobowiązaniom dyrektywy ściekowej, co polega przede wszystkim na niepodejmowaniu koniecznych działań przez gminy, a także braku skutecznych mechanizmów mobilizujących i sankcyjnych wobec zobowiązanych. Procedurą naruszeniową jest objętych 1285 aglomeracji na 1587 ujętych w V Aktualizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych. Oczywiście gmin, które nie spełniają wymogów jest więcej, bo przecież jedna aglomeracja może obejmować jedną lub więcej gmin. Zarzuty Komisji Europejskiej podniesione w uzasadnionej opinii obejmują brak systemów zbierania ścieków komunalnych albo indywidualnych, zapewniających ten sam poziom ochrony środowiska, kiedy przyłączenie do systemu powoduje nadmierne koszty, a także niewystarczający poziom oczyszczania ścieków. Mankamenty w zakresie zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych wytykają także raporty Najwyższej Izby Kontroli, późniejsze niż ten przywołany przeze mnie na początku z 2015 roku. Ścieki zbierane taborem asenizacyjnym są często kierowane do oczyszczalni niespełniających wymagań. Gminy nie wykonują kontroli częstotliwości opróżnienia zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe oraz przydomowych oczyszczalni ścieków. Z kolei przedsiębiorcy wykonujący usługi opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości płynnych nie są w wystarczający sposób kontrolowani. To znaczy nie składają wymaganych sprawozdań, a brak jest instrumentów prawnych do cofnięcia im zezwolenia na wykonywanie tych usług w przypadku niewywiązywania się z obowiązków sprawozdawczych. Nie ma też jasno określonych zasad postępowania z nieczystościami ciekłymi z instalacji przydomowych, a w wielu gminach nie ma podmiotów odbierających takie nieczystości. Wysoka Izbo przepisy dotyczące pozwoleń wodnoprawnych dla przydomowych oczyszczalni ścieków rodzą bardzo wiele problemów interpretacyjnych. Podobnie niejasne są przepisy dotyczące wyznaczania zmiany albo likwidacji aglomeracji. Brak jest też precyzyjnie określonych zasad współpracy gmin z Państwowym Gospodarstwem Wody Polskie w zakresie aktualizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych, a także sprawozdań z realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych. A przecież to jest oczywiste, że sprawozdania te są podstawowym źródłem wiarygodnych danych w tym zakresie. Powinny być punktem wyjścia do planowania dalszych koniecznych działań. Wysoka Izbo. Projekt wprowadza zmiany do ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku prawo wodne, do ustawy z 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, oraz do ustawy z 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W ustawie prawo wodne wprowadza się 15 zmian. One idą w tym kierunku, żeby uczynić zadość wszystkim tym mankamentom, które wymieniłam w pierwszej części swojego wystąpienia. Ale chcę zwrócić uwagę na jedną z tych 15 zmian, mianowicie na dodanie działu 11a administracyjne kary pieniężne. Kary te mogą być nakładane za nieprzekazywanie sprawozdań, nieprzekazywanie poprawionych sprawozdań, czyli jest ten mechanizm, że w razie kiedy sprawozdanie jest niepełne, można żądać jego uzupełnienia lub poprawienia i za jedno i za drugie można dyscyplinować. Podobnie ma się rzecz w odniesieniu do przekazywania ankiet na potrzeby aktualizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych i poprawionych albo uzupełnionych tychże ankiet, a także kara wymierzana przez właściwy organ Wód Polskich może wynosić do 10 tys. zł. Kary mogą być wymierzane, kiedy aglomeracja nie spełnia warunków, o których mowa w artykule 87a, a gminy ponoszą je proporcjonalnie do wielkości równoważnej liczby mieszkańców danej gminy w aglomeracji, zaś ich wysokość, ten przepis oczywiście odpowiada na tę kwestię, że często aglomeracja jest tworzona przez dwie lub więcej gmin i ponoszenie ciężarów musi być proporcjonalne. Co do wysokości kar, gminy ponoszą je proporcjonalnie do wielkości równoważnej liczby mieszkańców danej gminy w aglomeracji, a ich wysokość wynosi do 200 zł za każdą równoważną liczbę mieszkańców odpowiadającą ładunkowi zanieczyszczeń, który nie jest zbierany i oczyszczany zgodnie z wymogami zawartymi w tym powołanym już artykule 87a. Wprowadzane zmiany mają zapewnić realizację przez wszystkie gminy inwestycji w prawidłowo wyznaczonych aglomeracjach, a także właściwe warunki prawne, organizacyjne i finansowe umożliwiające wykonanie wszystkich zadań zaplanowanych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych. Wysoka Izbo, w trakcie prac nad projektem wprowadzono kilka poprawek legislacyjnych w artykułach 2, 7 i 9. Połączone komisje natomiast odrzuciły propozycję poprawki, o którą zabiegała Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie do dodawanego artykułu 87a Prawa Wodnego. Ta poprawka niweczyłaby uzgodnienia dokonywane w przeszłości z Komisją Europejską, jako że jest niezbywalny ten warunek, że 98% ścieków z aglomeracji powyżej 2000 RLMów powinno trafić do oczyszczania przez sieci kanalizacyjne, a pozostałe 2% ładunku zanieczyszczeń też powinno trafić do oczyszczania w taki sposób niepogarszający jakości środowiska. Wysoka Izbo, całość tych zmian z artykułu 1, trzeba to zaznaczyć, czyni zadość wymogom Unii Europejskiej. Chcę tu zwrócić uwagę na konieczność realizacji kamienia milowego odnoszącego się do monitorowania i kontroli indywidualnych systemów oczyszczania ścieków, który jest ujęty w KPO. To jest reforma B3-1, wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej w terenach miejskich, zawartego w celu B3, adaptacja do zmian klimatu oraz ograniczenie degradacji środowiska. Jak mówiłam, projekt odnosi się do trzech ustaw. Trzeba tu wspomnieć również o zarzutach formalnych, czyli nieco wcześniejszym etapie niż wobec prawa wodnego. W związku z nieprawidłową transpozycją części przepisów dyrektywy 2006 przez 7 przez W.E. Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 roku, dotyczącej zarządzania jakością wody w kąpielisku i uchylającej dyrektywę 76 przez 160 przez EWG, w szczególności nieprawidłową transpozycję przepisów tejże dyrektywy. Chcę zwrócić uwagę, że w prawie wodnym uchowalonym 20 lipca 2017 roku jest cały rozdział dotyczący jakości wody w kąpieliskach, który prawie że tak ekspresji z werbi słowo w słowo wprowadzał przepisy dyrektywy. Ale jak widać wymaga to doprecyzowania, więc następuje to w omawianym projekcie ustawy. Chcę również, Wysoka Izbo, zwrócić uwagi na przepisy dotyczące Państwawego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, dotyczące przeznaczania środków z dotacji celowych z budżetu państwa przyznawanych PGWP. Również są przepisy, które precyzują te kwestie. Również są przepisy, które odpowiadają na brak możliwości prowadzenia przez Wody Polskie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii, co uniemożliwia pełne wykorzystanie majątku zarządzanego przez Wody Polskie, czyli pełnego wykorzystania potencjału tych nieruchomości Skarbu Państwa, którymi Wody Polskie zarządzają. Należy, że tak powiem, te przepisy doprecyzować. Pani Marszałek, Wysoka Izbo, całość sprawozdania połączonych komisji została przyjęta 30 głosami za, bez głosów przeciwnych i przy 5 głosach wstrzymujących. W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej proszę o uchwalenie projektu ustawy o zmianie ustawy prawo wodne oraz niektórych innych ustaw zawartych w sprawozdaniu połączonych komisji w druku 2283. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo Pani Poseł.