Zgłoś uwagi
Pytania w sprawach bieżących
 
Posłowie Krzysztof Gadowski, Wojciech Saługa, Maciej Lasek, Gabriela Lenartowicz, Izabela Katarzyna Mrzygłocka, Krystyna Sibińska, Cezary Grabarczyk, Dariusz Joński, Małgorzata Niemczyk, Krzysztof Piątkowski, Iwona Śledzińska-Katarasińska, Cezary Tomczyk, Joanna Fabisiak, Konrad Frysztak, Aleksandra Gajewska, Elżbieta Gapińska, Kamila Gasiuk-Pihowicz, Jan Grabiec, Klaudia Jachira, Małgorzata Kidawa-Błońska, Joanna Kluzik-Rostkowska, Katarzyna Lubnauer, Czesław Mroczek, Katarzyna Maria Piekarska, Dariusz Rosati, Michał Szczerba, Urszula Zielińska, Mateusz Bochenek, Borys Budka, Barbara Dolniak, Tomasz Głogowski, Marta Golbik, Ewa Kołodziej, Wojciech Król, Marek Krząkała, Izabela Leszczyna, Mirosława Nykiel, Tomasz Olichwer, Małgorzata Pępek, Monika Wielichowska, Monika Rosa, Andrzej Szewiński i Krystyna Szumilas - KO, Marcin Horała - PiS
w sprawie kontrowersji i społecznych protestów towarzyszących budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego, szczególnie lotniska i kolei dużych prędkości
- do Prezesa Rady Ministrów

Brak odpowiedniej wtyczki Adobe Flash Player

Ściągnij
104 wyświetleń
0
Poseł Borys Budka
Poseł Borys Budka
Koalicja Obywatelska
Poseł Barbara Dolniak
Poseł Barbara Dolniak
Koalicja Obywatelska
Poseł Joanna Fabisiak
Poseł Joanna Fabisiak
Koalicja Obywatelska
Poseł Krzysztof Gadowski
Poseł Krzysztof Gadowski
Koalicja Obywatelska
Poseł Elżbieta Gapińska
Poseł Elżbieta Gapińska
Koalicja Obywatelska
Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz
Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz
Koalicja Obywatelska
Poseł Tomasz Głogowski
Poseł Tomasz Głogowski
Koalicja Obywatelska
Poseł Marta Golbik
Poseł Marta Golbik
Koalicja Obywatelska
Poseł Cezary Grabarczyk
Poseł Cezary Grabarczyk
Koalicja Obywatelska
Poseł Jan Grabiec
Poseł Jan Grabiec
Koalicja Obywatelska
Poseł Marcin Horała
Poseł Marcin Horała
Prawo i Sprawiedliwość
Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska
Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska
Koalicja Obywatelska
Poseł Joanna Kluzik-Rostkowska
Poseł Joanna Kluzik-Rostkowska
Koalicja Obywatelska
Poseł Wojciech Król
Poseł Wojciech Król
Koalicja Obywatelska
Poseł Marek Krząkała
Poseł Marek Krząkała
Koalicja Obywatelska
Poseł Gabriela Lenartowicz
Poseł Gabriela Lenartowicz
Koalicja Obywatelska
Poseł Izabela Leszczyna
Poseł Izabela Leszczyna
Koalicja Obywatelska
Poseł Katarzyna Lubnauer
Poseł Katarzyna Lubnauer
Koalicja Obywatelska
Poseł Czesław Mroczek
Poseł Czesław Mroczek
Koalicja Obywatelska
Poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Koalicja Obywatelska
Poseł Małgorzata Niemczyk
Poseł Małgorzata Niemczyk
Koalicja Obywatelska
Posłanka Mirosława Nykiel
Posłanka Mirosława Nykiel
Koalicja Obywatelska
Poseł Małgorzata Pępek
Poseł Małgorzata Pępek
Koalicja Obywatelska
Posłanka Monika Rosa
Posłanka Monika Rosa
Koalicja Obywatelska
Poseł Krystyna Sibińska
Poseł Krystyna Sibińska
Koalicja Obywatelska
Poseł Michał Szczerba
Poseł Michał Szczerba
Koalicja Obywatelska
Poseł Krystyna Szumilas
Poseł Krystyna Szumilas
Koalicja Obywatelska
Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska
Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska
Koalicja Obywatelska
Poseł Cezary Tomczyk
Poseł Cezary Tomczyk
Koalicja Obywatelska
Poseł Monika Wielichowska
Poseł Monika Wielichowska
Koalicja Obywatelska
Poseł Ewa Kołodziej
Poseł Ewa Kołodziej
Koalicja Obywatelska
Poseł Mateusz Bochenek
Poseł Mateusz Bochenek
Koalicja Obywatelska
Poseł Konrad Frysztak
Poseł Konrad Frysztak
Koalicja Obywatelska
Posłanka Aleksandra Gajewska
Posłanka Aleksandra Gajewska
Koalicja Obywatelska
Posłanka Klaudia Jachira
Posłanka Klaudia Jachira
Koalicja Obywatelska
Poseł Dariusz Joński
Poseł Dariusz Joński
Koalicja Obywatelska
Poseł Maciej Lasek
Poseł Maciej Lasek
Koalicja Obywatelska
Poseł Tomasz Olichwer
Poseł Tomasz Olichwer
Koalicja Obywatelska
Poseł Krzysztof Piątkowski
Poseł Krzysztof Piątkowski
Koalicja Obywatelska
Poseł Katarzyna Maria Piekarska
Poseł Katarzyna Maria Piekarska
Koalicja Obywatelska
Poseł Dariusz Rosati
Poseł Dariusz Rosati
Koalicja Obywatelska
Poseł Urszula Zielińska
Poseł Urszula Zielińska
Koalicja Obywatelska
Poseł Wojciech Saługa
Poseł Wojciech Saługa
Koalicja Obywatelska
Poseł Andrzej Szewiński
Poseł Andrzej Szewiński
Koalicja Obywatelska

Stenogram

13. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Krzysztof Gadowski:

    Dziękuję.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W 2017 r. rząd Prawa i Sprawiedliwości ogłosił bardzo potężny projekt. Chodzi o Centralny Port Komunikacyjny. Ten projekt od początku wzbudzał wiele wątpliwości i powodował wiele pytań. Czy właściwy projekt? Czy powinien być tak szeroki? Czy warto? Czy to właśnie projekt, którego realizacja jest w tym momencie najważniejsza? Czy są na to środki? Rząd nie słuchał suwerena i przystąpił do realizacji. Powołał spółkę wykonawczą odpowiedzialną za Centralny Port Komunikacyjny, uruchomił kolejne stanowiska prezesów, dyrektorów. Zaczęła się cała procedura.

    Od początku realizacji tego projektu rząd napotyka na wielki opór. Napotyka na ten opór przede wszystkim z powodu tego, że nie potrafi sprostać wyzwaniom, odpowiadać na pytania mieszkańców, odpowiadać na pytania samorządowców, nie potrafi prowadzić z nimi dialogu, nie akceptuje żadnych alternatyw w stosunku do projektów, które kładzie na stole.

    Panie Ministrze! Proponowane przebiegi tras doprowadzą do likwidacji całego życiowego dorobku pokoleń ludzi. Na Śląsku mamy dzisiaj, panie ministrze, potężny problem. Chodzi o linię 170, linię dużych prędkości na trasie Katowice - granica państwa - Ostrawa. 15 samorządów, 15 gmin, 15 jednostek samorządów terytorialnych. Mieszkańcy wychodzą na ulice, protestują, blokują, zbierają podpisy. Ich problemy w ogóle nie znajdują rozwiązania. Nie otrzymują oni wsparcia. Samorządowy powiat mikołowski proponuje swój przebieg. Ludzie siedli do stołu, dogadali się, przygotowali konkretną propozycję, podjęli konkretne uchwały. Piszą do pana ministra (Dzwonek), proszą o pomoc, proszą, żebyście rozważyli tę propozycję, ale tam nie ma żadnego ministra, nikt nie przyjmuje tych wniosków.

    Panie Ministrze! Chciałem pana zapytać: Czy uwagi starosty i samorządów powiatu mikołowskiego zostaną wzięte pod uwagę? Czy uwagi mieszkańców dotyczące zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami, które przyniosą kolejne rozwiązania, wcale nie do końca dobre, które wejdą jak najszybciej w życie... Chodzi o to, żeby oni mogli zobaczyć, na jakich warunkach mogą dochodzić swoich roszczeń. Będą następowały wywłaszczenia.

    Dzisiaj przedstawiciele CPK uczestniczący w tych spotkaniach nie potrafią odpowiedzieć. Dziękuję. (Oklaski)

13. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Marcin Horała:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zgadzam się z tym, że program inwestycyjny CPK budzi kontrowersje i budzi sprzeciwy, np. przez ostatnie 2 lata na portalu Sputnik ukazało się 28 artykułów atakujących ten program. Ton jest nadany, pudła rezonansowe rezonują.

    Mamy też zjawisko społeczne, zjawisko, powiedziałbym, pewnego społecznego szoku, który wynika z tego, że ponad połowa współcześnie żyjących Polaków w swoim dorosłym życiu nie spotkała się z takim zjawiskiem jak budowa nowej linii kolejowej. Przez lata 90. mieliśmy do czynienia z niszczeniem polskiego systemu kolejnictwa, mieliśmy do czynienia z likwidacją fizyczną tysięcy kilometrów linii kolejowych. Nowych linii kolejowych praktycznie nie budowano. Po wielkim trwającym programie, modernizacji - już dziesiątki miliardów, ponad 100 mld będzie zainwestowane w modernizację polskich kolei, mówił o tym przed chwilą niezwykle fachowo pan minister Bittel - program CPK to jest program wydźwignięcia Polski, polskiego systemu transportowego, ale też polskiej gospodarki i społeczeństwa na zupełnie wyższy poziom rozwoju, m.in. dzięki budowie blisko 2 tys. km nowych linii kolejowych w standardzie kolei dużych prędkości.

    Proces inwestycyjny jest w Polsce - bo jesteśmy częścią Unii Europejskiej - niezwykle mocno sformalizowany, niezwykle mocno regulowany prawnie i z tego prawa wynika cały szereg obowiązków konsultacyjnych po stronie inwestora. Nie wskażecie państwo, bo nie ma takiego przypadku, miejsca, w którym inwestor w postaci spółki CPK uchybiłby któremukolwiek z obowiązków konsultacyjnych. Odwrotnie - CPK podejmuje cały szereg wysiłków, inicjatyw, spotkań konsultacyjnych, które nie są wymagane przez prawo, które wynikają z dobrej woli inwestora, po to, żeby maksymalnie ten wielki projekt inwestycyjny przekonsultować, żeby w sposób maksymalny, jak tylko się da, uwzględnić wszelkiego rodzaju uwagi i wnioski.

    Dość powiedzieć, że już teraz jesteśmy po kilku etapach takich konsultacji, po strategicznych konsultacjach wojewódzkich, po dwóch etapach konsultacji strategicznego studium lokalizacyjnego, czyli programu nowego systemu transportowego kraju, po strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko. Na samym poziomie SSL - 160 tys. uwag. To jest największy program konsultacji inwestycji infrastrukturalnych w Polsce w ogóle, w historii Polski. Nigdy tak dużych konsultacji nie przeprowadzono jak te już przeprowadzone, których, podkreślam, prawo nie wymagało, są czymś dodatkowym, wynikającym właśnie z dobrej woli w tym kierunku inwestora.

    Teraz jesteśmy w przypadku 10 odcinków, blisko 1300 km, na etapie studiów techniczno-ekonomiczno-środowiskowych. Znów to nie jest widzimisię inwestora, tylko z przepisów prawa, które jest zakorzenione w prawodawstwie unijnym, wynika ten tryb postępowania. W otwartych postępowaniach, zgodnie z Prawem zamówień publicznych, wyznaczone zostały podmioty, które przeprowadzają te analizy. Są to studia techniczno-ekonomiczno-środowiskowe, a więc dla różnych wariantów, wielu wariantów, analiza aspektów technicznych, ekonomicznych, środowiskowych w rozumieniu zarówno środowiska naturalnego, jak i środowiska społecznego. Odbywają się spotkania - znów ponad to, co jest wymagane, bo udział społeczeństwa na tym etapie nie jest prawnie wymagany. Odbywa się cała seria spotkań, najpierw spotkania on-line, bo była pandemia, potem spotkania osobiste, na żywo. Dla samego odcinka śląskiego oznacza to co najmniej 25 spotkań, które już się odbyły, kolejne są planowane.

    Oczywiście postulaty i uwagi zarówno mieszkańców, jak i samorządów są brane pod uwagę i są rozważane. Być może czasami wrażenie, że tak nie jest, może wynikać z tego, że zdarzają się propozycje, które po prostu w sposób oczywisty są niemożliwe do realizacji z przyczyn obiektywnych, np. propozycja przebiegu, który prowadzi przez obszary podlegające takim poziomom ochrony środowiska, że w tym miejscu nie można prowadzić inwestycji. Po stwierdzeniu takiego faktu nie ma sensu dalej analizować prowadzonego przebiegu, bo po prostu zgodnie z prawem tak przebiegu poprowadzić nie można.

    W przypadku Śląska mamy szereg czynników, które powodują, że to pole manewru niestety jest zawężone. W paru miejscach występuje zjawisko, można powiedzieć, tzw. wąskiego gardła, czyli różne warianty, różne przebiegi muszą przejść mniej więcej w danym miejscu i nie ma tutaj dużego pola do manewru z przyczyn obiektywnych. Wspominałem już o obszarach chronionych. Obszary szkód górniczych i obszary czynnej aktywności górniczej też znacząco ograniczają możliwości inwestowania. Jesteśmy tutaj, na tym odcinku. Realizujemy unijny korytarz w sieci TEN-T, więc też nie możemy wychodzić zarówno poza parametry tego korytarza, jak i poza zasięg tego korytarza. Jest to inwestycja transgraniczna, uzgodniona ze stroną czeską, więc oczywiście musimy, mówiąc kolokwialnie, wcelować w ten punkt na granicy, do którego dołączać się będzie inwestycja po stronie czeskiej. To też powoduje, że ileś możliwych przebiegów, wariantów odpada.

    Wreszcie każda kolej - zwłaszcza w przypadku kolei dużych prędkości te wymagania są większe - musi spełniać określone parametry techniczne. Nie może być łuków, bardziej ciasnych, o promieniach skrętu przekraczających pewne parametry, nie może być podjazdów, zjazdów przekraczających pewne parametry. To też od razu eliminuje cały szereg skądinąd być może bardziej społecznie akceptowalnych przebiegów, dlatego że one są technicznie niewykonalne. To znaczy, że wykonanie ich w ten sposób spowodowałoby, że projekt nie spełniałby założonych parametrów. Wreszcie kolejnym przypadkiem mogą być takie przebiegi, które bardzo znacząco zwiększają długość linii kolejowej, bo generalnie, jak się buduje połączenia komunikacyjne między miastem A a miastem B, to muszą być one gdzieś w okolicach linii prostej łączącej te punkty, a nie chodzi o to, żeby meandrować czy wykonywać łuki podwajające czy potrajające długość. To wszystko powoduje, że niektóre proponowane warianty dosyć szybko są odrzucane, po krótkiej analizie, natomiast wszystkie są analizowane. Poczucie, że nie są analizowane, jest oczywiście błędne.

    Jesteśmy teraz na drugim etapie prac, to studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowe. Jego końcem będzie wybór wariantu inwestorskiego (Dzwonek) i co najmniej dwóch wariantów alternatywnych, które zostaną złożone w ramach wniosku o decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych. W postępowaniu w sprawie decyzji środowiskowej znów przewidywany jest prawnie udział strony społecznej, składane są wnioski przed organem niezależnym od inwestora, czyli regionalną dyrekcją ochrony środowiska, i jest jeszcze do tego droga sądowa, odwołanie od decyzji środowiskowej.

    Te wszystkie przepisy, te wszystkie procedury, które stosujemy, powodują, że udział społeczeństwa, udział samorządów w tym procesie inwestycyjnym jest wielowątkowy, wielopoziomowy i w miarę możliwości te wnioski będą, na ile pozwala technika, na ile pozwala ochrona środowiska, na ile pozwala racjonalność ekonomiczna, uwzględnione.

    Natomiast na koniec też musimy sobie powiedzieć, że znany jest na całym świecie syndrom NIMBY, not in my back yard. Wszyscy chcielibyśmy dobrych kolei, połączeń, dróg, fabryk, miejsc pracy, ale żeby to było zlokalizowane nie u mnie, tylko kawałek dalej, u sąsiada. A gdzieś zlokalizować trzeba, więc miejmy też świadomość, że nigdy nie będzie tak, że nie będzie żadnej inwestycji, wobec której nie byłoby żadnej osoby niezadowolonej czy kogoś, kto przeciw niej by nie protestował. Dziękuję. (Oklaski)

13. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Wojciech Saługa:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze Horała! Nie wiem, czy pan się słyszy. Pan tu zasugerował mieszkańcom, że to portal Sputnik, czyli Władimir Putin, jest odpowiedzialny za ich niepokoje, tak? Ile, panie ministrze, trzeba mieć dla tych ludzi pogardy i lekceważenia, żeby tak mówić. Piękne słówka pan tu opowiada, bardzo gładko, ale skoro jest tak pięknie, to dlaczego jest tak źle?

    Miały być rozmowy, konsultacje, marszałek województwa zapowiadał okrągły stół, a mamy protesty, wiece, blokowanie ulic i rond. Miała być świetlana przyszłość, rozwój gmin, a mamy ból, cierpienie, niepewność, płacz, zgrzytanie zębami, niszczenie dorobku życia, jednym słowem, wyburzenia, wysiedlenia i pseudoodszkodowania. Cierpią, panie ministrze, na tym ludzie i przyroda. Ludzie mówią, że jest chaos planistyczny i organizacyjny.

    Ludzie przychodzą na te spotkania po to, żeby coś usłyszeć, czegoś się dowiedzieć. Natomiast albo nie dostają (Dzwonek) żadnej odpowiedzi, albo te odpowiedzi są błędne. Padają bardzo ważne pytania o nowelizację ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie odpowiedział pan na to nic. Czy planuje pan minister nowelizację tej ustawy? Ludzie naprawdę chcą to wiedzieć, ponieważ jak już będą te pseudoodszkodowania, to chcą wiedzieć na jakiś warunkach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

13. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Marcin Horała:

    Szanowny Panie Pośle! Odnośnie do Sputnika chcę powiedzieć, że nie odnosiłem się do ludzi, tylko do polityków opozycji, którzy też oczywiście są ludźmi, natomiast nie do strony społecznej, do mieszkańców. Skąd obawy mieszkańców i dlaczego są one zrozumiałe, przedstawiłem przed chwilą.

    Natomiast tak, ja tę analizę mam i oczywiście na kolejnych etapach, bo będzie niedługo w Sejmie kilka ustaw związanych z CPK, będę przedstawiał, jak pewne memy, pewne zarzuty adresowane do CPK są podawane w artykule Sputnika i później są powtarzane przez inne media czy przez innych polityków atakujących ten strategiczny dla Polski program inwestycyjny. A więc oczywiście do tej dyskusji jeszcze będzie okazja wrócić.

    Powiedział pan z taką dużą dezynwolturą o tym, że są wyburzenia, są wywłaszczenia. I to właśnie pokazuje poziom zakłamania debaty publicznej na temat CPK. Tak się składa, że ten program inwestycyjny jest na takim etapie zaawansowania, że nikt, ani jedna osoba nie została wywłaszczona i ani jednej osobie niczego nie wyburzono w tym momencie.

    (Poseł Krzysztof Gadowski: Jeszcze.)

    A więc mówienie, że są wyburzenia i są wywłaszczenia, jest od prawdy niezwykle odległe.

    (Poseł Krzysztof Gadowski: 140 w powiecie, w jednej gminie.)

    Szanowni Państwo! Procedura wywłaszczeń i odszkodowań za wywłaszczenia na inwestycje celu publicznego w Polsce jest znana, stosowana od lat i jak do tej pory nic się w niej istotnego nie zmieniło po roku 2015. Jest to dokładnie ta sama procedura, która była też wcześniej stosowana, i państwo przynajmniej nie podnosili, że jest w jakiś szczególny sposób uciążliwa czy niesprawiedliwa. Ba, to w ramach przygotowań do Euro 2012 wprowadzono szereg rozwiązań ograniczających udział społeczeństwa czy ułatwiających przeprowadzanie inwestycji celu publicznego, ale zmniejszających uprawnienia strony społecznej. One oczywiście usprawniły ten proces inwestycyjny - to trzeba przyznać - natomiast jeżeli wartością samą w sobie ma być maksymalne uprawnienie społeczeństwa w tym obszarze, to wtedy był ten moment, kiedy one najbardziej były ograniczone w imię właśnie sprawności procesu inwestycyjnego.

    Sygnalizują państwo temat nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. Tak, ona jest dostępna na stronach RCL-u, ona jest na zaawansowanym etapie procesu legislacyjnego, na etapie rządowym. Każdy może ją przeczytać, nie trzeba tutaj rozpowszechniać niepotrzebnie fake newsów czy strachów, ponieważ treść tego projektu oczywiście jest doskonale znana. Mam nadzieję, że on już wkrótce trafi pod obrady Sejmu, będzie przedmiotem debaty tutaj, będzie można sobie w szczegółach o tym podyskutować.

    Mogę tylko zasygnalizować, że generalnie rzecz biorąc, ta nowelizacja gwarantuje, że każdy z wywłaszczanych na inwestycje celu publicznego dostanie odszkodowanie większe, niż wynosi rynkowa wartość nieruchomości, z której jest wywłaszczany. Niektórzy trochę większe, w zależności od rodzaju nieruchomości, pewnie największe ci, którzy są wywłaszczani z nieruchomości mieszkalnych, którzy muszą przenieść swoje miejsce bytowania. Tak jest to proponowane w tej nowelizacji. Natomiast oczywiście jest w niej likwidowana zasada korzyści, czyli te nieliczne patologiczne przypadki, w których (Dzwonek), tak jak to widzimy w praktyce chociażby wywłaszczeń na drogi, operat szacunkowy, wartość szacunkowa nieruchomości wynosi np. 500 tys. zł, a wypłacone odszkodowanie 10 mln. Takich przebitek na koszt nas wszystkich, Polaków, idących w tysiące procent nie będzie, a dzięki temu nie będzie też takich, którzy tak jak obecnie są poszkodowani, że muszą się wyprowadzić pod przymusem, muszą się przenieść i np. dostają odszkodowanie, które nie pozwala na pozyskanie godnego miejsca zamieszkania w innym standardzie, w innym miejscu.

    System, który jest obecnie, premiuje właścicieli dużych obszarów gruntów niskiej wartości, którzy mieli szczęście obstawić dobry przebieg infrastruktury i skupili kiedyś za grosze ziemie, które teraz są wywłaszczane z przebitką idącą w tysiące procent. Ci na tym rozwiązaniu stracą, a zyskają ci, którzy mieszkają w swoich domach, mieszkaniach, którzy prowadzą działalność gospodarczą, rolnicy, którzy mają maszyny, obiekty gospodarcze, ogólnie całe społeczeństwo na tym zyska. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Czytaj więcej

Umieść film na stronie
Pliki cookies w naszym serwisie
Informacji zarejestrowanych "cookies" używamy m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do potrzeb użytkowników. Możesz zmienić ustawienia dotyczące "cookies" w swojej przeglądarce internetowej. Jeżeli pozostawisz te ustawienia bez zmian pliki cookies zostaną zapisane w pamięci urządzenia. Zmiana ustawień może ograniczyć funkcjonalność serwisu.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.