Krzysztof Kwiatkowski: proponuje bezpłatne leki dla seniorów 70+

Panie Marszałku, Panie, Panowie Senatorowie. Mam absolutne przekonanie, że rozpoczęliśmy pracę nad jednym z ważniejszych projektów inicjatyw ustawodawczych w tej kadencji Polskiego Senatu. Projekt, który przedstawiam w imieniu trzech połączonych komisji. Komisji Ustawodawczej, Komisji Zdrowia i Komisji Rodziny Polityki Senioralnej i Społecznej to projekt, który wychodzi naprzeciw oczekiwaniom społecznym polskich seniorów. Polskich seniorów, którzy ukończyli 70. rok życia. Formalna ustawa, czyli projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz zmiany innych ustaw. To w praktyce projekt, który rozwiązuje niezwykle istotny problem i szerokie zjawisko, z którym mamy w Polsce do czynienia. Ten problem związany jest z tym, że osoby starsze, co naturalne, to osoby, które w swoim wieku mają bardzo wiele, często licznych chorób wieku podeszłego, często chorób współistniejących i które często w praktyce znaczną część swoich dochodów muszą przeznaczyć na zakup leków. Rosnące ceny leków, wysoki poziom odpłatności za leki powoduje, że seniorzy, częściej niż pozostała część społeczeństwa ze względu na swoją sytuację ekonomiczną, rezygnują z zakupu części lub niestety często nawet całości leków, które powinni przyjmować. Przyczynia się to oczywiście do ogólnego pogorszenia ich stanu zdrowia i mogliśmy w toku prac w Senacie zapoznać się z informacją o ogólnym stanie zdrowia polskich seniorów, a także wydatków, jakie polscy seniorzy ponoszą na leki. Mam takie troszkę poczucie, że troszkę Panie Marszałku przeszkadzam niektórym senatorom. Zwracam Państwu uwagę, że to poczucie Pana sprawozdawcy nie jest całkowicie bezzasadne. Bardzo proszę. Szanowni Państwo, rezygnacja z leczenia farmakologicznego przez seniorów w dłuższym okresie czasu skutkuje dla budżetu państwa wzrostem kosztów związanych z wdrażaniem przez lekarzy nowych i bardziej kosztownych terapii, na przykład leczenia szpitalnego, które można było uniknąć, jeżeli dana osoba, senior przyjmowałby wcześniej leki, a których nie mógł przyjmować ze względów finansowych. Ten problem dostrzegli decydenci wielu państw europejskich i we wszystkich państwach Unii Europejskiej funkcjonują różne systemy wsparcia zakupów, czy wręcz przekazywania nieodpłatnie leków seniorów. Właśnie z tego względu, że ta grupa wiekowa spotyka się i z barierami ekonomicznymi, i z drugiej strony, że z zwiększonymi potrzebami zdrowotnymi zakupu leków. Do podobnego wniosku zresztą doszedł także polski rząd, wprowadzając 5 lat temu program Leki 75+, w celu zwalczania zjawiska faktycznego braku dostępu niektórych osób starszych do leczenia ze względów ekonomicznych. Szanowni Państwo, ten program bezpłatnych leków dla tych, którzy ukończyli 75. rok życia, leków, środków spożywczych, specjalnego przeznaczenia żywieniowego, czy wyrobów medycznych, który jest ogłaszany w wykazie przez ministra zdrowia, jak dzisiaj już możemy z perspektywy tych lat powiedzieć, ten program przyniósł pozytywne efekty. Przyniósł pozytywne efekty poprzez znaczący wzrost dostępu w tej grupie wiekowej do możliwości korzystania z leków, które danym osobom są przypisane. Ale należy zauważyć, że problem ten nie jest problemem, który zaczyna się w wieku 75 lat. Osoba, która ukończyła 70. rok życia jest dokładnie takim samym seniorem. Jest osobą, która ma już uprawnienia emerytalne, jest osobą, która często jej stan zdrowia jest również stanem zdrowia już złożonym, osobą, która często choruje na wiele chorób, ma także choroby współistniejące. I jest także osobą, która nie tylko ze względów zdrowotnych, ale także ze względów finansowych spotyka się z takimi samymi barierami, w sensie braku często realnej możliwości wykupienia wszystkich leków, które są niezbędne tej osobie do prawidłowego dbania o swój stan zdrowia. Dlatego zaproponowaliśmy w tym zakresie inicjatywę ustawodawczą Senatu. Chciałbym podziękować wszystkim senatorom, którzy czy poparli ten projekt swoim podpisem, czy później w toku prac legislacyjnych w połączonych komisjach poparli tą inicjatywę ustawodawczą. Co proponujemy w projekcie? Rekomendowane rozwiązanie jest rozszerzeniem zakresu osób uprawnionych do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, środki spożywcze, specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne o świadczeniobiorców, którzy ukończyli nie 75. rok życia, jak dzisiaj przepisy mówią o umownie mówiąc bezpłatnych lekach, a już 70. rok życia. Oczekiwanym efektem regulacji będzie poprawa faktycznego dostępu osób starszych do leczenia farmakologicznego i ograniczenie zjawiska niewykupywania przepisanych leków ze względów ekonomicznych. Nie mam też żadnych wątpliwości, że ta zmiana doprowadzi do zmniejszenia wydatków w części leczenia tych osób, które dzisiaj mając między 70. a 75. rokiem życia nie wykupują leków ze względów finansowych na późniejsze ich leczenie szpitalne. Czyli z jednej strony mamy oczywiście zwiększenie wydatków ze strony budżetu państwa na leki, ale w nieodległej perspektywie będziemy mieli zmniejszenie wydatków budżetowych na leczenie tych seniorów, którzy dzisiaj ze względów ekonomicznych niestety tych leków nie mogą wykupić w całości lub w części. Szanowni Państwo, o potrzebie tego rozwiązania legislacyjnego niech świadczą przykłady, jak ten problem jest rozwiązany w innych krajach Unii Europejskiej, a Polska jest członkiem rodziny, wspólnoty państw Unii Europejskiej, czy w państwach OECD, czyli w państwach bardziej rozwiniętych na świecie, do której to grupy państw Polska, państwo OECD również się zalicza. W toku prac legislacyjnych w Senacie mogliśmy korzystać z szerokich materiałów. Z analizy porównawczej, która była analizą przyjętych rozwiązań w Polsce i w innych krajach Unii Europejskiej. To była analiza zresztą, z której korzystała także najwyższa izba kontroli, kontrolując wydatki w ramach programu bezpłatnych leków dla seniorów 75+, czy z analizy, którą zamówiliśmy jako połączone komisje u pana profesora Nowak-Fara. To była analiza rozwiązań projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, nad którą pracujemy na tle uregulowań w innych wybranych państwach Unii Europejskiej. Co z tych analiz wynika? Z tych analiz jednoznacznie wynika, że w dużej części państw europejskich zakres pomocy podmiotowej i przedmiotowej dla seniorów jest daleko szerszy niż w Polsce. Mamy tutaj różne modele rozwiązań. Jeżeli mówimy o zakresie pomocy podmiotowej, to na przykład w Wielkiej Brytanii granica wieku, od której z tej pomocy mogą seniorzy korzystać, to nie 75 lat jak w Polsce. To nie 70 lat jak proponujemy w inicjatywie ustawodawczej Senatu, ale uwaga, 60 lat. Zakres pomocy przedmiotowej jest także w dużej części państw Unii Europejskiej, i daleko szersza. W Polsce mamy wykaz tych produktów, leków, czy środków spożywczych specjalnego znaczenia, czy wyrobów medycznych, podawany w wykazie przygotowanym przez Ministra Zdowia. Niestety, jak się porównuje ten wykaz, to w dużej części tych państw, z których powinniśmy się porównywać z uwagi na stopień rozwoju gospodarczego i zamożności. Ten zakres także w sensie ilości leków, z których seniorzy mogą korzystać, jest niestety, z punktu widzenia polskich seniorów, daleko szerszy. Analizy, z którymi mogliśmy się zapoznać, pokazują także, że te modele często są uzupełniane nie tylko o nieodpłatne leki, ale o leki na przykład za symboliczną lub niewielką odpłatnością, co umożliwia jeszcze rozszerzenie zakresu pomocy, z której seniorzy mogą korzystać. I tak na przykład, tytułem właśnie takiego przykładu, w Niemczech wdrożone programy dopłat dla pacjentów do zakupu produktów leczniczych, po przekroczeniu których wszystkie leki kupowane przez osoby w wieku podeszłym w następnym roku są wydawane bezpłatnie, albo ten system jest w Niemczech też uzupełniony, że seniorzy cierpiący na choroby przewlekłe płacą proporcjonalnie do ceny leków, ale nie więcej niż 10% jej wartości. W Wielkiej Brytanii, tak jak powiedziałem, senior, który otrzymuje leki na receptę bezpłatnie, to osoba powyżej 60 roku życia. We Francji i Włoszech seniorzy z chorobami przewlekłymi utrzymują całkowity zwrot kosztów poniesionych na zakup leków. Szanowni Państwo, w analizach, z którymi mogliśmy się zapoznać, mogliśmy także zapoznać się z rozwiązaniami przyjętymi w krajach z naszej części Europy, czyli Europy Środkowej. Mieliśmy rozwiązania na przykład przeanalizowane w Czechach, czy państwach bałtyckich. Wszystkie te analizy wskazują jednoznacznie. W Polsce powinniśmy rozszerzyć zakres pomocy w zakresie bezpłatnych leków dla polskich seniorów. Projekt, który przygotowaliśmy jako inicjatywę ustawodawczą Senatu, został szeroko skonsultowany. Przesłaliśmy go do kilkunastu podmiotów. Otrzymaliśmy oczywiście zróżnicowane opinie. Opinie, które z jednej strony, na przykład ze strony przedstawicieli organizacji, które grupują polskich seniorów albo przedstawicieli samorządów zawodów medycznych, popierają zaproponowane regulacje, na przykład Polski Związek Emerytów i Rencistów i Inwalidów. Projektowane rozwiązanie ocenił jako w pełni zasadne, a przyznanie grupie WIK-70+, uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, środki spożywcze, specjalnego przeznaczenia, czy wyroby medyczne w ocenie Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów zwiększają dostępność ekonomiczną, a tym samym przyczynią się do poprawy opieki zdrowotnej nad osobami starszymi. Część podmiotów, jak Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, czy Rzecznik Praw Obywatelskich, Sąd Najwyższy, nie zgłosili żadnych uwag do projektu. I oczywiście są takie opinie, jak opinia ministra zdrowia, skądinąd muszę powiedzieć na marginesie, że tu akurat jestem zaskoczony, że minister zdrowia, dodajmy minister zdrowia Polaków, w tym zdrowia Polaków i seniorów, negatywnie zaopiniował proponowaną regulację. Ale dlaczego, Szanowni Państwo? Bo w swojej opinii zaznaczył, że trwają prace nad rządowym projektem rozwiązań dotyczących zagadnienia bezpłatnego zaopatrzenia świadczyniobiorców leki w ramach programu Polski Ład. Tu muszę w tym miejscu powiedzieć, że na komisji doszło do bardzo niezręcznej sytuacji, że przedstawiciel rządu, w tym wypadku wiceminister zdrowia, uzasadniał negatywną opinię do projektu... Czyli telefon tutaj się produkuje. Szanowni Państwo, przedstawiciel rządu, podkreślam, funkcjonariusz publiczny, wiceminister polskiego rządu, negatywną opinię do inicjatywy ustawodawczej Senatu uzasadniał tym, że jedna z partii politycznych, konkretnie akurat w tym wypadku PiS, w swoim politycznym programie pracuje nad rozwiązaniami dotyczącymi tego obszaru. Muszę powiedzieć, że byłem zażenowany tą sytuacją, gdzie przedstawiciel polskiego rządu dokumentami partyjno-politycznymi uzasadniał negatywne stanowisko do projektu inicjatywy ustawodawczej Senatu. Szanowni Państwo, projektowana regulacja, tak jak powiedziałem, rozszerza zakres osób uprawnionych do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia czy wyroby medyczne. I oczywistą rzeczą jest, że w zakresie wydatków na leki powoduje to wzrost wydatków sektora finansów publicznych, a zmniejszenie ich w wydatkach na leczenie tych, którzy z tych leków będą korzystać. Ocena skutków regulacji, która jest przygotowana do projektu. Szacuje się, że skutki finansowe projektowanej regulacji w skali roku wyniosą od 210 mln w 2021 do 800 mln w roku 2025. łącznie można określić i tak mamy w ocenie skutków regulacji w analizowanym okresie i mamy oczywiście tą analizę, to jest około 3 mld zł. Szanowni Państwo, podsumowując informacje na temat projektowanej inicjatywy ustawodawczej. Chciałem w tym miejscu bardzo serdecznie i bardzo ciepło podziękować za te dziesiątki, a by nawet nie powiedzieć w sensie także indywidualnych reakcji na ten projekt, setki sygnałów, które od Państwa napłynęły. Polskich seniorów, którzy jednoznacznie pozytywnie oceniają tą regulację. Nie mam żadnej wątpliwości i za co Państwu dziękuję, że polscy seniorzy dzisiaj są wpatrzeni w salę posiedzeń Senatu i głęboką nadzieję wiążą z tym, że każdy z pań i panów senatorów na tej sali poprze ten projekt. Poprze ten projekt w celu zwiększenia zdrowotności Polaków. Poprze ten projekt, żeby polski senior nie stawał przy kasie w aptece z dramatycznym wyborem. Wydać pieniądze na leki czy wydać pieniądze na inne potrzeby. I doceniam i zauważam różne regulacje rządowe, które wspierają polskich seniorów. Na przykład w postaci dodatkowych świadczeń emerytalnych. Ale badania pokazują, że mimo tych dodatkowych elementów wsparcia finansowego, dalej zbyt wielu spośród polskich seniorów staje w dramatycznej sytuacji wyboru, który kończy się często wyborem tego, że nie wykupuje leków przepisanych mu przez pacjenta z uwagi na inne potrzeby, które musi zrealizować. Szanowni Państwo, w imieniu połączonych komisji gorąco proszę o przyjęcie tego projektu i w tym miejscu także bardzo ciepło dziękuję Pani Przewodniczącej Baci Małeckiej i Berze za jej niezwykle cenny tu wkład w pracę nad tym projektem. A także pewne propozycje dodatkowych zmian, które ułatwią korzystanie z zaproponowanych rozwiązań, które Pani Przewodnicząca przygotowała w stosownej poprawce do projektu. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.