Witold Zembaczyński: Postuluje podwyższenie kwoty wolnej do 8 tys. zł

Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam niewątpliwą przyjemność przedstawić projekt ustawy naszego autorstwa o zmianie ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawarty w sejmowym druku numerze 288. Projekt ustawy, można już powiedzieć, powszechnie znany jako oczekiwane panaceum na zbyt niską kwotę wolną. Ale zanim przejdę do uzasadnienia, chcę Państwu zaprezentować pewną grafikę, która już krąży od wczoraj. Przedstawię ona, jakie są potrzeby i oczekiwania mieszkańców Polski w stosunku do realizacji projektów ustaw, również obietnic tych wyborczych. I co się okazuje? Na miejscu numer jeden, kwota wolna od podatku 8 tysięcy złotych, 21,3 respondentów opowiada się za podwyższeniem kwoty wolnej. Na drugim biegunie tej skali znajduje się wyjaśnienie przyczyn katastrofy smoleńskiej, 2,7. Myślę, że da to Państwu wiele do myślenia. Zapraszam do zapoznania się z tym badaniem. Warto. Wnosimy pod obrady Wysokiej Izby niniejszy projekt, gdyż konieczność podniesienia kwoty wolnej jest dziś głęboko społecznie uzasadniona. Musimy odpowiedzialnie podejść do problemu, by zrównoważyć elementarną sprawiedliwość wraz z redystrybucyjną rolą PIT, uwzględniając przy tym dochodowe potrzeby systemu finansów publicznych. Nowoczesna zakłada osiągnięcie trzech zasadniczych celów w swoim projekcie. Pierwszy z nich jest to podwyższenie kwoty wolnej zmniejszającej podatek dochodowy od osób fizycznych do poziomu zapewniającego zwolnienie z podatku dochodów pozwalających na minimum egzystencji. Konieczne zmiany wysokości kwoty wolnej wynikają z naszej troski o sprawiedliwość i logikę systemu podatkowego. Jesteśmy przekonani, że dotychczasowe opodatkowanie dochodów osób, które aby przeżyć na co dzień korzystają ze świadczeń socjalnych, nie jest logiczne, a nie efektywne. Trzeba z tym po prostu skończyć. To w praktyce oznacza, że nareszcie naszym projektem uwalniamy najmniej zarabiających od przysłowiowej podatkowej kuli u nogi. Drugim, ale w obecnych czasach prawdopodobnie jednym z najważniejszych celów nowoczesnych jest realizacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 roku, w którym to Trybunał Konstytucyjny orzekł, że artykuł 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim nie przewiduje mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek gwarantującego co najmniej minimum egzystencji i jest niezgodny z artykułem 2 i artykułem 84 Konstytucji. I co najważniejsze traci we wskazanym zakresie moc obowiązującą z dniem 30 listopada 2016 roku. Jakżeby inaczej, drodzy Państwo, to właśnie Trybunał Konstytucyjny tak skutecznie rozmontowywany przez wrogie Konstytucji Rządu Prawa i Sprawiedliwości podjął kwestię rażąco niskiej kwoty wolnej i stanął w swym wyroku w obronie najbiedniejszych obywateli. Jak widać, dostosowanie przepisów ustawy o podatku PIT i wypełnienie przez rząd sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymaga działania, a czas pozostał jedynie do 30 listopada bieżącego roku. Uznaliśmy jednak, że zmiany na miesiąc przed końcem roku podatkowego spowodują zarówno dla podatników, jak i płatników duże komplikacje przy rozliczaniu PIT za 2016. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest rozliczenie podatków według nowego mechanizmu dopiero od 2017 roku. Trzecim zasadniczym celem prezentowanego przeze mnie projektu Klubu Poselskiego Nowoczesna jest zapewnienie finansowania dla jednostek samorządu terytorialnego na poziomie zapewniającym im możliwość realizacji powierzonych zadań. Wszyscy tutaj obecni zdajemy sobie z tego sprawę, jak kształtują się dochody jednostek samorządu terytorialnego i jaki jest ich udział we wpływach z podatku PIT. W związku z powyższym podwyższenie tzw. kwoty wolnej od podatku bez zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego doprowadziłoby do znacznego uszczuplania ich dochodów z tytułu podatku PIT, uniemożliwiając wręcz prawidłowe funkcjonowanie. Szanowni Państwo posłowie, podniesienie kwoty zmniejszającej podatek dochodowy od osób fizycznych jest nie tylko zobowiązaniem z kampanii wyborczej zarówno pana prezydenta Rzeczpospolitej Andrzeja Dudy, ale również pani premier Beaty Szydło. Wspomnijcie ten dzień, kiedy przedstawiana ekspoze przez panią premier z tego miejsca zawierało jasną deklarację, że kwota będzie podwyższona do wysokości 8 tys. zł, gdzie są dzisiaj te obietnice. Nie widzę więc żadnych przeciwwskazań, by niniejszy projekt uchwalić. Nie widzę też przeciwwskazań co do prawnego obowiązku wypełniania zobowiązań wynikłych z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o koniecznych zmianach w ustawie o PIT. Nie widzę wreszcie żadnych przeciwwskazań w konieczności zapewnienia przez państwo naszym obywatelom przynajmniej minimum godnej egzystencji. Przypomnijmy, obecnie kwota wolna jest wartością powstałą jako konsekwencja przyjętego w naszym kraju sposobu obliczenia podatku i stanowi zaledwie 3 091 zł. Jeśli dochody osoby fizycznej nie przekraczają wartości kwoty wolnej od opodatkowania, zostanie jej zwrócona zaliczka, jaką zapłaciła w ciągu roku. Jeżeli natomiast uzyskane zostały wyższe dochody, suma zapłaconego podatku zostanie pomniejszona o 556,02 zł, czyli 18% kwoty wolnej od podatku. Ta skromna kwota daje dużo do myślenia. Zaskakujące jest, że na przestrzeni ostatnich lat rządy nie podejmowały żadnej inicjatywy na rzecz zmniejszenia opodatkowania najgorzej usytuowanych Polaków. W myśl teraz obowiązującej ustawy tzw. kwota wolna od podatku jest ponad dwukrotnie niższa od sumy wydatków celem niezbędnych dla zapewnienia minimum egzystencji. A bez stosownej waloryzacji tej kwoty ta proporcja niezmiennie będzie rosła na niekorzyść obywateli. W projekcie ustawy złożonym przez posłów nowoczesnych zakładamy nie tylko natychmiastowe podwyższenie kwoty zmniejszającej podatek dochodowy, ale również proponujemy skuteczny i prosty mechanizm waloryzacji tej kwoty, do konieczności której odnosi się orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 roku. Pozwolę sobie zacytować fragment i tu mocno podkreślam i proszę o szczególną uwagę panią premier Beatę Szydło opublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Trybunału brak mechanizmu korygującego kwotę zmniejszającą podatek dochodowy od osób fizycznych, a zatem wielolotnie utrzymywanie kwoty wolnej od podatku na stałym poziomie i uniezależnienie jej od sytuacji społeczno-gospodarczej państwa jest wadliwością prawa podatkowego, niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawnym. Kluczowa jest odpowiedź na pytanie, jak podnieść kwotę wolną z rażąco niskiego poziomu 3090 zł rocznie z jednoczesnym zachowaniem należytego poziomu bezpieczeństwa dla dochodów jednostek samorządu terytorialnego i budżetu państwa. Nowoczesna proponuje oparcie mechanizmu waloryzacji o 15-krotność średniorocznego minimum egzystencji ustalonego corocznie przez Instytut Pracy i Polityki Społecznej dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego w roku, poprzedzającym o dwa lata rok podatkowy, za który oblicza się podatek PIT, co stanowiłoby obecnie kwotę wolną w wysokości 8161 zł. Propozycja nowoczesna w odróżnieniu od projektów Prezydenta i Platformy Obywatelskiej zapewnia stałe dostosowywanie kwoty wolnej od opodatkowania do zmieniających się kosztów życia. Jako jedyna trwale zapobiega pogłębianiu ubóstwa przez system podatkowy, gwarantując uwolnienie od opodatkowania dochodu niezbędnego do zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych jednostki. Według danych Ministerstwa Finansów podniesienie kwoty wolnej od podatku dochodowego do poziomu przewyższającego minimum egzystencji poprawi znacznie sytuację przede wszystkim około 16% podatników o dochodach poniżej 8 tys. zł, którzy zostaną całkowicie zwolnieni z opłacania tego podatku. Jednocześnie powiązanie tej kwoty z tzw. minimum egzystencji zapewni w kolejnych latach utrzymanie odpowiedniej proporcji tej kwoty. Warto również przypomnieć, że prezentowana ustawa pozytywnie wpłynie na rynek pracy, dając impuls w postaci zwiększenia opłacalności podejmowania legalnego zatrudnienia. Więcej pieniędzy w portfelach obywateli przełoży się bezpośrednio również na wzrost konsumpcji. Wzrost wartości kwoty zmniejszającej podatek będzie miał bezpośredni wpływ na budżety jednostek samorządu terytorialnego. Ponieważ ich znaczną część stanowią właśnie wpływy z podatku od osób fizycznych. Podniesienie kwoty wolnej od podatku bez jednoczesnych zmian w ustawie o dochodach samorządu terytorialnego spowodowałoby obniżenie ich wpływu około 20%. Dotknęłoby to zwłaszcza gmin, na których spoczywa obowiązek dostarczania wielu ważnych usług publicznych. To one stoją najbliżej obywatela. Jako reprezentanci społeczeństwa wybrani w demokratycznych wyborach nie możemy przenosić na samorządy całego ciężaru przeciwdziałania z ubożeniu społeczeństwa. Co więcej, ubytek wpływów w PIT byłby bardzo znaczący dla jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza gmin. Dla budżetu centralnego będzie to obniżka dochodów o około 6,5%. Zaś mając na uwadze zwiększone wpływy z podatku VAT w ramach efektu popytowego wyniesie to realnie jedynie około 6%. Oczekujemy od rządu, że we współpracy z parlamentem zaplanuje racjonalny i zrównoważony budżet, uszczelniając przy tym system podatkowy oraz ograniczając zbędne wydatki, by móc cel ustawowy osiągnąć. W przedłożonym projekcie ustawy przewidzieliśmy zmiany w procentowym udziale wpływów podatkowych PIT należnych jednostkom samorządu terytorialnego. I tak gminy otrzymałyby udział w wysokości 49,9%, powiaty 13,6%, województwa 2,12%, co stanowi łącznie 65,63% udziału w PIT dla samorządów. I to jest ta znamienita różnica między projektem nowoczesnym, a projektem prezydenckim. Wskazany powyżej podział ma utrzymać podatkowe wpływy dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego na poziomie zbliżonym do obecnego, czyli zapobiec przeniesieniu ciężaru zmian podatkowych wyłącznie na samorządy. Pozostawienie samorządów samych sobie wobec konieczności podwyższenia kwoty wolnej byłoby wielce nieodpowiedzialne i uniemożliwiłoby realizację powierzonych ich zadań publicznych. Przygotowany przez nowoczesną projekt ustawy jako jedyny z dotychczas zgłoszonych, poruszających zagadnienie kwoty wolnej i związanej z tym zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego został pozytywnie zaopiniowany przez samorządy województw, w tym przez samorząd województwa opolskiego, o które to poprosił Związek Województw Pospolitej Polski. Wobec braku krytycznych uwag eksperckich wniesionych do przedkładanego projektu ustawy nie pozostaje Wysokiej Izbie nic innego jak zagłosować za jego przyjęciem. Licząc na poparcie projektu zwracam się również do Klubu Platformy Obywatelskiej, którego zbliżony, choć nie korygujący w całości utratę dochodów jednostek samorządu terytorialnego projekt i nie wprowadzający waloryzacji kwoty wolnej przepadł niestety w pierwszym czytaniu. Zwracam się również do wszystkich, którzy w grudniu głosowali za skierowanie prezydenckiego projektu do dalszych prac w komisjach. Jestem przekonany, że akceptując wtedy konieczność podniesienia kwoty wolnej, ale mając na uważę poważne braki w prezydenckiej inicjatywie i odsyłając projekt do Komisji Finansów Publicznych, wszyscy mieliśmy na myśli właśnie taką ustawę, jaką przedstawiamy dzisiaj. Cechującą się odpowiedzialnym i kompleksowym oraz długookresowym podejściem. Kończąc swoje wystąpienie zwrócę się jeszcze raz do przedstawicieli sejmowej większości zaproszeniem do poparcia naszej ustawy. Możecie to Państwo zrobić i po prostu wypełnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Nie może przecież za Was, drogie posłanki, chociaż tu nieobecne i posłowie, decydować wyłącznie jeden człowiek, który nie posiadając nawet własnego rachunku bankowego, nie przywiązuje uwagi do kwestii tak fundamentalnych społecznie jak kwota wolna od podatku. Zobowiązanie do jej podwyższenia znalazło się także wśród obietnic wyborczych, dzięki którym to Państwo zdobyli władzę. Więc nie zawiedźcie swoich wyborców i całej reszty najmniej zarabiających Polaków. Oni naprawdę oczekują tej ulgi. Dlatego zwracam się do Wysokiej Izby z prośbą o poparcie projektu ustawy nowoczesnej. Dziękuję uprzejmie.