Monika Rosa o dramacie psychiatrii dziecięcej: żąda działań

Kolejne pytanie zadadzą państwo posłowie Michał Szczerba i Monika Rosa w sprawie dramatycznej sytuacji oddziałów psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej. Pytanie to jest skierowane do ministra zdrowia. Odpowie na nie pani Józefa Szczurek-Żelazko, sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia. Szanowny panie marszałku, wysoka izbo, pani minister. Sprawa, którą chcemy dzisiaj poruszyć jest absolutnie pilna i ważna. Chodzi o dramatyczną sytuację oddziałów psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej. Mianowicie wysoka izbo nie przebywa ośrodków oferujących kompetentną pomoc terapeutyczną, psychologiczną i psychoterapeutyczną. To co przebywa to liczba prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży. System pomocy jest bardzo źle zorganizowany. Brakuje kompleksowości, spójności, prowadzonego wsparcia. Brak jest uregulowań prawnych zobowiązujących do takiej współpracy pomiędzy podmiotami należącymi do różnych resortów. Powoduje to, wysoka izbo, że do lekarzy psychiatrów kierowane są w trybie pilnym osoby niewymagające tego typu pomocy. Skutkuje to również tym, że osoby z nasilonymi objawami, ryzykiem samobójczym lub zachowaniami agresywnymi oczekują miesiącami na wizytę i leczenie. Otrzymaliśmy ostatnie dane, z których wynika, że w Polsce było 98 samobójstw wśród dzieci i młodzieży, uczniów i uczennic. To sytuacja zatrważająca. To jesteśmy na drugim miejscu w Europie, jeśli chodzi o liczbę samobójstw. Szanowni Państwo, te dramatyczne warunki leczenia, katastrofalną sytuację psychiatry dziecięcej przedstawił ostatnio reportaż. Onet miłość w czasach zaraz. Zauważył także tę sytuację Jurek Owsiak i Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, która w zeszłym roku przekazała pierwsze pieniądze na wsparcie psychiatry dziecięcej i młodzieżowej. Około 3 mln zł. Udało się kupić m.in. 800 łóżek. Ale są to, Pani Minister, działania niewystarczające. Obłożenie, jeśli chodzi chociażby o Warszawę, jeśli chodzi o oddziały psychiatry dzieci i młodzieży wynosi. Warszawski Uniwersytet Medyczny 180%, Instytut Psychiatry i Neurologii 150%. Konkretne pytania. Jakie działania są planowane, mające poprawić dramatyczną sytuację oddziału psychiatry dziecięcej i młodzieżowej? Na jakim etapie są prace nad reformą psychiatrycznej opieki zdrowotnej dla dzieci i młodzieży? To jest absolutnie ważny temat, którym powinniśmy się zająć. To nie jest czas na dyskusję, to nie jest czas na wymijające odpowiedzi, to jest czas na konkretne działania, które są od nas wszystkich oczekiwane. Dziękuję bardzo. Dziękuję. Proszę teraz Panią Minister o udzielenie odpowiedzi. Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Szanowni Państwo, posłowie, ja już bodajże miesiąc temu informowałam Państwa o działaniach, jakie podejmuje Minister Zdrowia w obszarze psychiatrii dzieci i młodzieży. Rzeczywiście obecny stan, który trwał od wielu lat, bo od kilkunastu lat nie podejmowano żadnych działań mających na celu dostosowanie obecnego modelu opieki nad zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży, nad dostosowaniem do obowiązujących standardów światowych czy też europejskich. Dlatego też my już od 2018 roku podjęliśmy konkretne działania, aby zmienić ten system, aby go uczynić bardziej przyjaznym, a przede wszystkim, aby dzieci, młodzież, które objawiają pierwsze symptomy zaburzeń zdrowia psychicznego, miały udzieloną pomoc jak najszybciej w warunkach przyjaznych, czyli najlepiej w środowisku, w którym żyją, łącznie z środowiskiem szkolnym, aby ta pomoc była dostarczona w odpowiednim momencie i odpowiedniej jakości. Jeżeli chodzi o aktualny stan, to aktualnie mamy w kraju 34 oddziały psychiatryczne przeznaczone dla dzieci i młodzieży, które udzielają świadczeń w trybie całodobowym. Łącznie do dyspozycji jest 995 łóżek, ale oprócz tego typu instytucji wsparcie udzielają również w zakresie zdrowia psychicznego dzienne oddziały psychiatryczne dla dzieci i młodzieży, których mamy zakontraktowanych 38. Świadczenia psychologiczne udzielane są w 127 placówkach, a świadczenia psychiatryczne, ambulatoryjne dla dzieci i młodzieży w 166. Należy podkreślić, że z roku na rok wzrastają nakłady na ochronę zdrowia. W stosunku do 2018 roku jest wzrost nakładów na ten rodzaj świadczeń o prawie 30%, czyli przeznaczamy coraz większą kwotę na te świadczenia. Oczywiście mamy świadomość, że dosypywanie do systemu pieniędzy bez zmiany systemu nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Dlatego też Państwa informowałam, że przygotowaliśmy konkretne zmiany oparte na standardach światowych, które pozwolą doprowadzić do tego, że dziecko w przypadku zaburzenia zdrowia psychicznego będzie miało udzieloną pomoc w konkretnym miejscu i w konkretnym czasie. System ten budowany jest na świadczeniach środowiskowych i ambulatoryjnych, które do tej pory nie były kontraktowane. Drugi poziom to jest poziom oddziałów dziennych, poradnie zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży i zespoły leczenia środowiskowego. I trzeci poziom to jest lecznictwo stacjonarne, które w tej chwili w głównej mierze w naszym kraju występuje. Takie usytuowanie tych podmiotów, które udzielają wsparcia dzieciom i młodzieży spowoduje, że do szpitali psychiatrycznych, do oddziałów zamkniętych będą trafiały dzieci, u których występuje stan zagrożenia życia, bądź też diagnostyka nie może być wykonana w innych warunkach, jak tylko w warunkach świadczenia całodobowego. Natomiast większość tych problemów będzie rozwiązywana na pierwszym i drugim poziomie. I pan poseł wspomniał, żebyśmy przestali mówić i zaczęli robić. Więc panie pośle, chcę pana poinformować, to zresztą już wspominałam przy poprzedniej mojej wypowiedzi, że rozpoczynamy proces kontraktowania poradni psychologiczno-psychoterapeutycznych. Rozpoczął się półtora tygodnia temu, zgodnie z zapowiedzią ministra zdrowia, że w lutym będą rozpisane pierwsze konkursy. W tej chwili w 15 województwach ogłoszone zostały konkursy na zakontraktowanie poradni psychologiczno-psychoterapeutycznych. Łącznie określono 317 rejonów, gdzie Narodowy Fundusz Zdrowia chce zakontraktować takie poradnie. Środki na te poradnie zostały zabezpieczone. W piątek mieliśmy decyzję ministra finansów, że jest przeznaczone na ten cel 242 miliony złotych. To są dodatkowe środki, które przeznaczamy, oprócz tych, które były w planie, na zakontraktowanie właśnie tego pierwszego poziomu. Pierwszy poziom, w którym będą mogły dzieci mieć udzielane świadczenia bez skierowania, gdzie będą na nich czekali psycholodzy, psychoterapeuci oraz terapeuci środowiskowi. Ten zespół będzie ściśle współpracował z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi w szkołach oraz będzie współpracował z asystentami rodzin, którzy działają w obszarze polityki społecznej. Chcemy, aby to wsparcie było wsparciem interdyscyplinarnym, bo rozwiązywanie tych problemów zdrowotnych dziecka, zaburzeń zachowania, zaburzeń emocjonalnych, czyli zachowania autodestrukcyjne, bardzo często są możliwe do rozwiązania poprzez psychoterapię indywidualną, grupową, bądź też korektę w grupach zachowaniach rówieśniczych. Chcemy, aby ten zespół współpracował ściśle z rodziną, bo tam bardzo często rozpoczynają się problemy. I dlatego minister zdrowia podjął konkretne działania, zabezpieczył środki, proces kontraktowania się rozpoczął i mamy nadzieję, że pierwsze tego typu poradnie wystartują już od 1 kwietnia i sukcesywnie do końca roku ta mapa poradni na terenie naszego kraju będzie sukcesywnie wypełniana. Ten model, który my zbudowaliśmy, który wdrażamy, który będzie finansowany, bo jest zabezpieczenie, jest oparty na standardach światowych, ale również jest oparty na doświadczeniach, które były pozyskane w wyniku pilotażu realizowanego w kilku ośrodkach w kraju. Z tego pilotażu wynika, że w taki sposób opieki gwarantuje, że większość problemów dzieci są rozwiązywane właśnie w środowiskach domowych, ambulatoryjnych i nie ma potrzeby ich hospitalizacji, co jest ze wszechmiar korzystne dla ich zdrowia psychicznego. Dziękuję bardzo Pani Minister. Dodatkowe pytanie zada Pani Poseł Monika Rosa. Pani Marszałku, Pani Minister. Pierwsze interpelacje dotyczące psychiatry dziecięcej były wysłane do Państwa ponad rok temu. Bardzo długo trzeba było czekać na to, żebyście Państwo odpowiedzieli i żebyśmy utrzymali konkretne informacje, w jaki sposób ta sytuacja dramatyczna będzie poprawiona. Mam Pani Minister pytania. Ilu specjalistów psychiatrii dziecięcej obecnie pracuje w Polsce z dziećmi? Ile pacjentek i pacjentów czeka na przyjęcie na oddział całodobowy? Ile czasu trzeba czekać w sytuacji zagrożenia życia, żeby przyjąć do szpitala? Mam pytanie, czy wzrosły wycena świadczeń dokonywana przez Narodowy Fundusz Zdrowia na rzecz właśnie psychiatrii dziecięcej? Pani Minister, mam pytanie także dotyczące nastolatków ze społeczności LGBT. Nastolatkowie odkrywają, że są gejem, lesbijką, osobą biseksualną albo transpłciową. 70% z nich ma myśli samobójcze. 70% z nich ma depresję i problemy psychiczne. I nie spotyka się ze wsparciem ze strony psychologów szkolnych, o którym Pani mówiła. To w szkole właśnie doświadcza agresji, nienawiści różnego rodzaju. Jak ten problem rozwiązać, Pani Minister? Dziękuję bardzo. Proszę Panią Minister. Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Jak Państwu już mówiłam, te zmiany, które wprowadzamy w tej chwili, bo one wchodzą już w życie, to są konkretne działania. Musiały być bardzo przemyślane dogłębnie. Zbieraliśmy informacje z różnych modeli, które stosowane są w różnych krajach. Dzięki temu udało nam się stworzyć model, który jest zgodny ze standardami światowymi i najbardziej przyjazny dzieciom. W 2018 roku, tak jak mówiłam, rozpoczęliśmy pracę. Były powołane zespoły składające się z konsultantów krajowych. W ubiegłym roku, bo Pani pytała też o kadry, uregulowaliśmy kwestie kształcenia psychoterapeutów, terapeutów środowiskowych. Określiliśmy też zasady zdobywania tych uprawnień. Również jeżeli chodzi o specjalistów psychiatrii. Obecnie w kraju mamy 440 specjalistów z zakresu psychiatrii dzieci i młodzieży. Ale chcę podkreślić, że ten model, nowy model budowany jest na psychologach, psychoterapeutach i terapeutach środowiskowych. Chcemy, aby dziecko pierwszy kontakt miało z psychologiem i psychoterapeutą. Aby nie było stygmatyzowane, że leczy się w oddziale psychiatrycznym, że leczy się w poradni psychiatrycznej. Jeżeli ten zespół, o którym mówimy, zdiagnozuje potrzebę kontaktu z lekarzem, to dziecko natychmiast zostanie przekazane do lekarza. Ale już z procedur sprawozdawanych z NFZ-u wiemy, że 80% tych procedur, które są wykonywane obecnie w szpitalach, może być wykonywanych właśnie w poradniach psychologiczno-psychoterapeutycznych, bądź też na drugim poziomie, czyli w poradni zdrowia psychicznego przez zespół leczenia środowiskowego czy w oddziale dziennym. I na tym ma polegać ta zmiana, żeby odstygmatyzować, deinstytucjonalizować opiekę psychiatryczną dla dzieci. Bo szpital jest ostatecznością, a nie podstawowym trybem działania w przypadku wspierania dzieci. Państwo wspominacie o problemie samobójstw. Tak, rzeczywiście zmieniające się zmiany cywilizacyjne, zmiana funkcji opiekuńczej rodziny, wiele różnych czynników powoduje, że te zaburzenia są coraz częstsze. My oczywiście te poradnie mają stanowić bardzo istotną rolę i mają wyłapywać pierwsze symptomy właśnie depresji, tych zaburzeń, o których pani poseł mówiła. Ale również, co warto zaznaczyć, że w Narodowym Programie Zdrowia mamy też priorytety określone, w ramach których realizuje się zadania z zakresu zdrowia psychicznego. I w tym roku modelujemy Narodowy Program Zdrowia, gdzie szczególnie położymy nacisk na profilaktykę samobójstw i wspieranie dzieci w trudnych sytuacjach związanych ze zdrowiem psychicznym. Jeżeli chodzi o wycenę świadczeń, tak, została zwiększona wycena świadczeń. Jak Państwu mówiłam, w ciągu dwóch praktycznie lat zwiększamy o 30%. W tej chwili są dodatkowe środki. Jest zwiększona wycena procedury konkretnej. Są zwiększone procedury i finansowane są również większa ilość tych procedur. Te działania, które podejmujemy, łącznie te działania naprawcze, jak i profilaktyczne, mamy nadzieję, że w niedługim czasie przyniosą poprawę. Oczywiście tutaj potrzebujemy dobrej współpracy z samorządami, bo w wielu przypadkach utworzyć poradnię psychologiczno-psychoterapeutyczną powinny samorządy lokalne. I tutaj liczymy na tę współpracę, żebyśmy wspólnie zadbali o dobro dzieci. Dziękuję bardzo, Pani Minister. Dziękuję bardzo, Pani Minister.