Anna Paluch: Sprawozdanie o nowelizacji ustawy o odpadach

Dziękuję bardzo. Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten wpłynął do Sejmu w dniu 15 września 2021 roku. 21 września został skierowany do pierwszego czytania w Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. 30 września Komisja, po zakończeniu pierwszego czytania, zdecydowała, że szczegółowe prace nad projektem zostaną przeprowadzone w fotkomisji stałej do spraw monitorowania gospodarki odpadami. To miało miejsce 6 października, natomiast sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska zostało przyjęte w dniu wczorajszym, 12 października, 26 głosami za, bez głosów przeciwnych i przy jednym głosie wstrzymującym. Wysoka Izba, omawiany projekt ustawy wdraża cztery dyrektywy Unii Europejskiej. To jest dyrektywa 94 przez 62 przez WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 1994 roku w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Dyrektywę Rady 1999 przez 31 przez WE z 26 kwietnia 1999 roku w sprawie składowania odpadów. Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008 przez 98 przez WE z 19 listopada 2008 roku w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy i ostatnią dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012 przez 19 przez WE z 4 lipca 2012 roku w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Wszystkie wymienione dyrektywy zostały w 2018 roku znowelizowane dyrektywami opublikowanymi w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 14 czerwca 2018 roku. Nowelizacja przepisów unijnych w dziedzinie gospodarki i odpadami dotyczy uściślenia przepisów wprowadzających gospodarkę w obiegu zamkniętym. Mianowicie wyznacza się cele w zakresie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych do roku 2025, do roku 2030 lub 2035. Wyznacza się cele recyklingu odpadów opakowaniowych do 2025 roku i 2030 roku, a także redukcji składowania odpadów komunalnych do roku 2035. Dla wprowadzenia nowelizacji wymienionych dyrektyw projekt dokonuje zmian w siedmiu ustawach. Artykuł pierwszy zawiera 44 zmiany do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach. Dodaje się wyłączenie spod przepisów w tej ustawie materiałów paszowych, które nie zawierają produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, oraz wyłączenie dotyczące gospodarowania odpadami z położonego na lądzie przemysłu wydobywczego, z poszukiwania, wydobywania, przetwarzania i magazynowania surowców mineralnych. Zmienia się definicję bioodpadów, gospodarowania odpadami i zapobiegania powstawaniu odpadów oraz odpadów komunalnych. Dodaje się definicję odpadów innych niż niebezpieczne, odpadów budowlanych i rozbiórkowych, odpadów żywności, systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, odzysku materiałów, prac ziemnych i wypełniania wyrobisk. Dodaje się nowy rozdział 2a, zatytułowany zapobieganie powstawaniu odpadów, gdzie w artykule dodawanym 19a są wyliczone w otwartym katalogu metody tego zapobiegania, takie jak promowanie i wspieranie zrównoważonych modeli produkcji i konsumpcji, zachęcanie do projektowania, wytwarzania i korzystania z zasobu oszczędnych, trwałych, nadających się do naprawy, ponownego użycia i modernizacji produktów. Kolejne działanie wymienione w artykule 19a to jest wspieranie dostępności części zamiennych, instrukcji obsługi, informacji technicznych, sprzętu lub oprogramowania pozwalających na naprawę i ponowne użycie produktów, zmniejszenie powstawania odpadów w przemyśle, wydobywaniu kopalin, budowie, rozbiórce i wytwórczości, zmniejszenie wytwarzania odpadów żywności, promowanie darowizn żywności i innych form jej redystrybucji, a także opracowanie i wspieranie kampanii informacyjnych podnoszących poziom świadomości w tym zakresie. Wysoka Izbo w związku z wymogami dyrektywy 2008 przez 98 przez WE rozszerza się nie tylko przepisy dotyczące zapobieganiu powstawania odpadów, ale i zakresu planów gospodarki odpadami. Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają obowiązek tworzenia planów zapobiegania powstawania odpadów żywności, a także programów zapobiegania powstawaniu odpadów, co powinno dotyczyć bardzo różnych dziedzin aktywności gospodarczej, procesów produkcyjnych czy usług. Działania określone w programie zapobiegania powstawaniu odpadów będą projektowane na podstawie danych i informacji przekazanych corocznie przez poszczególne resorty ministrowi klimatu i środowiska. Zakres i forma tych danych mogą zostać określone przez ministra klimatu i środowiska rozporządzeniem. W taki też sposób będzie prowadzony monitoring realizacji wyznaczonych w planie zadań i raportowanie do Komisji Europejskiej. W Krajowym Planie Gospodarki Odpadami oraz w Wojewódzkich Planach Gospodarki Odpadami będą musiały zostać uwzględnione rozwiązania dotyczące odpadów zawierających znaczne ilości surowców krytycznych, trudno dostępnych, których pozyskanie jest związane z skomplikowanymi i trudnymi dla środowiska działaniami. W Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami ponadto będą zawarte oceny istniejących systemów zbierania odpadów, w tym zakresu selektywnej zbiórki odpadów, a także informacje o wszelkich odstępstwach przyznanych zgodnie z przepisami Unii Europejskiej. Tyle zmiany w ustawie odpadowej. Artykuł 2 zawiera 14 zmian do ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Celem nadrzędnym wprowadzanych regulacji jest zmniejszenie do roku 2035 ilości składowanych odpadów do 10%, zgodnie z zapisem artykułu 5 ust. 5 dyrektywy 1999 przez 31 przez WE w sprawie składowania odpadów. W zmianie trzeciej do artykułu 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustala się cele pośrednie tychże poziomów składowania. 30% wagowo rocznie w latach od 2025 do 2029, 20% wagowo rocznie w latach od 2030 do 2034 i 10% wagowo rocznie w roku 2035 i następnych. Te zapisy mają charakter dopełniający, bo obowiązujący już system ustala wymóg zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny. I wyższe stawki za składowanie, zwłaszcza za składowanie odpadów nieprzetworzonych. Zapisy ustawowe wymagające od gmin prowadzenia recyklingu i innych procesów odzysku również działają w ten sposób. Chodzi o to, żeby maksymalnie wiele odpadów poddać odzyskowi, zebrać selektywnie. To w oczywisty sposób to, co pozostaje do składowania zmniejsza się. Więc te określone poziomy mają charakter taki uściślający, ale po prostu ich osiągnięcie wymaga bardzo skomplikowanych i systemowych działań prowadzonych przez gminy. Reasumując, samo nałożenie limitów nie wystarczy, a należy zwiększać poziom recyklingu, przetwarzania odpadów, żeby osiągnąć zmniejszenie ilości składowanych odpadów. Ponieważ wprowadzone definicje odpadów budowlanych i rozbiórkowych i włączono je w zakres odpowiedzialności gminy, zostają doprecyzowane obowiązki gminy w zakresie odbierania i przekazywania sprawozdań co do odpadów budowlanych i rozbiórkowych powstających w gospodarstwach domowych. Artykuł trzeci dotyczy ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o bateriach i akumulatorach i wprowadza zmiany dotyczące sprawozdawczości za pomocą bazy danych odpadowych w unormowanym w tej ustawie zakresie. Artykuł czwarty wprowadza zmiany do ustawy z dnia 25 lutego 2011 roku o substancjach chemicznych i ich mieszaninach. Dodawany artykuł 25a nakłada obowiązek na dostawców wyrobów określonych w artykule 3, pkt 33 rozporządzenia WE nr 1907 przez 2006 Parlamentu Europejskiego i Rady do przekazywania wymaganej przez artykuł 33 tego rozporządzenia stosownej informacji do Europejskiej Agencji Chemikaliów. Z kolei dodawany artykuł 54a zawiera przepis karny dotyczący kar nakładanych za nieprzekazywanie wymienionej wyżej informacji, który jest wymagany przez artykuł 9 ust. 1 dyrektywy odpadowej. Tyle zmian w tej ustawie. Artykuł 5 z kolei zawiera 23 zmiany do ustawy z dnia 13 czerwca o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Z uwagi na zmiany dyrektywy 94 przez 62 przez WE zostają zmienione definicje odpadów opakowaniowych, opakowań wielokrotnego użytku i opakowań wielomateriałowych. Poziomy recyklingu zgodnie z artykułem 6 dyrektywy 94 przez 62 przez WE zostaną transponowane do polskiego prawa tak jak dotychczas przez zmiany w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. To znaczy artykuł 20 i załącznik numer 1. Natomiast coroczne, stopniowe zwiększanie poziomów recyklingu, tak aby osiągnąć poziomy określone w dyrektywie na rok 2025 i 2030, zostanie określone w rozporządzeniu. Ponadto przepisy precyzują sposób pomiaru masy odpadów poddanych recyklingowi. Nastąpi to podczas wprowadzenia odpadów do procesów recyklingu, po ich wcześniejszym podaniu wszystkim koniecznym czynnościom kontrolnym, sortowaniu i innym czynnościom wstępnym. Także przy wykorzystaniu narzędzi, jakie daje baza danych odpadowych, aby ująć w statystykach tylko te odpady, które rzeczywiście zostaną przerobione. Z ustawy zostaną usunięte odniesienia do odzysku, w tym do dokumentów DPO i EDPO, ponieważ w znowelizowanej dyrektywie zostały określone wyłącznie poziomu recyklingu. A zatem w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi zostaną określone tylko poziomy recyklingu z wyłączeniem odzysku innego niż recykling. Tyle zmiany w ustawie o gospodarce opakowaniami. Artykuł 6 projektu dotyczy ustawy z dnia 11 września o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Zawiera przepisy uściślające sposób określenia masy odpadów poddanych recyklingowi. Artykuł 7 zmienia ustawę z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Artykuł 8 zmienia ustawę z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Natomiast artykuły od 9 do 18 zawierają przepisy przejściowe. Artykuł 19 stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 roku z wyjątkiem zmian 35 i 40 w artykule 1, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 roku. I tu chcę zwrócić państwa uwagę. W trakcie prac w podkomisji wprowadzono do ustawy 18 poprawek legislacyjnych i 3 poprawki merytoryczne. Ostatnia z tych poprawek merytorycznych dotyczyła właśnie artykułu 14 i artykułu 19, bo w rządowym przedłużeniu termin wejścia w życie przepisów był określony na dni 30. Teraz ten termin jest dłuższy. W związku z tym skróciły się te odstępstwa od głównego terminu wejścia w życie ustawy i tylko są to zmiana 35 i 40 w artykule 1, które, jak powiedziałam, wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 roku, a wszystkie pozostałe przepisy ustawy wchodzą od 1 stycznia przyszłego roku. I jeszcze zwrócę uwagę na ostatnią poprawkę, która została wprowadzona na etapie przygotowania sprawozdania komisji. Ona dotyczy artykułu 9 ust. 2 i stanowi, że do sporządzanego po raz pierwszy Krajowego Programu Zapobiegania Powstawaniu Odpadów, o którym mowa w artykule 34a ustęp 1 ustawy zmienianej w artykule 1, czyli ustawy o odpadach, nie stosuje się przepisów w artykułu 36a tej ustawy. Chodzi o to, że obecnie obowiązuje Krajowy Plan Gospodarki Odpadami przyjęty uchwałą Rady Ministrów z lipca 2016 roku. I ze względu na konieczność aktualizacji w trybie sześcioletnim do czerwca przyszłego roku powinien zostać znowelizowany. W związku z powyższym, że opóźniliśmy do prawie trzech miesięcy termin wejścia w życie ustawy, nie będzie jak gdyby ta procedura zachowana w artykule 36a określona ustawy, ale sytuacja jest z korzyścią dla wszystkich podmiotów zobowiązanych, bo wakacje o legis jest dłuższe. Pani Marszałek, Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę o uchwalenie ustawy zawartej w sprawozdaniu Komisji w druku numer 1645. Dziękuję bardzo. Dziękuję pani poseł.