Anna Paluch: Przyspieszenie ocen oddziaływania na środowisko

Dziękuję bardzo. Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw zawarty w druku 3616 wpłynął do Sejmu w dniu 9 lipca 2019 roku, a następnie został skierowany do pierwszego czytania do Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Komisja na posiedzeniu w dniu 17 lipca w pierwszej kolejności rozpatrzyła wniosek zgodnie z artykułem 37 ust. 4 regulaminu Sejmu o przystąpienie do procedowania nad projektem w terminie krótszym niż 7-dniowy, bowiem od skierowania druku do Komisji 11 lipca upłynęło 6 dni. Wniosek został przyjęty 13 głosami za, przy 7 przeciwnych i 1 głosie wstrzymującym. W trakcie pierwszego czytania został najpierw złożony wniosek o odrzucenie. W pierwszym czytaniu złożono także wniosek o wysłuchanie publiczne w dniu 4 sierpnia bieżącego roku. Obydwa te wnioski zostały przez Komisję odrzucone w głosowaniu. 8 głosów za, 15 przeciw, przy 0 wstrzymujących. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, zasadniczym celem omawianej tutaj ustawy jest przyspieszenie postępowań i odbiurokratyzowanie procedur związanych z ocenami oddziaływania przedsięwzięć na środowisko. Czekają na to z niecierpliwością inwestorzy, zwłaszcza samorządy lokalne. Rząd Prawa i Sprawiedliwości przygotował bezprecedensowe co do wysokości wsparcie dla gmin i powiatów na przebudowę dróg lokalnych w wysokości 6 mld zł. Społeczności miast, gmin i powiatów cieszą się, że nareszcie doczekały się remontów, modernizacji i budowy nowych dróg, które stwarzą lepsze warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej. Dla dojazdów do pracy, do szkół ułatwią ludziom życie. A wójtowie, burmistrzowie, starostowie niepokoją się, że nie zdążą z przygotowaniem dokumentacji projektowych dla planowanych i tak wyczekiwanych inwestycji, bo przedłużające się oceny oddziaływania planowanych przedsięwzięć na środowisko uniemożliwiają podjęcie kolejnych etapów prac projektowych i przygotowanie właściwej dokumentacji technicznej, ogłoszenie przetargów i rozpoczęcie planowanych inwestycji. Drugim, nie mniej ważnym celem omawianego dzisiaj tutaj projektu ustawy, zawartego w druku 36.16 jest zapewnienie pełnej transpozycji dyrektywy nr 2011 przez 92 przez UE. I uwzględnienie niektórych przynajmniej z zarzutów wynikających z wezwania do usunięcia uchybienia przekazanego przez Komisję Europejską w marcu 2019 roku. To jest naruszenie 2019 przez 2024 w zakresie nieprawidłowej transpozycji. Poprzez, po pierwsze, wprowadzenie nowego rozwiązania w artykule 118 ust. 2 ustawy, które umożliwi zasięgnięcie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska opinii innych organów właściwych ze względu na rodzaj inwestycji w przypadku transgranicznego oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia realizowanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Na przykład opinii ministra gospodarki, czyli żeglugi śródlądowej w zakresie oddziaływania gazociągu podmorskiego na środowisko. Po drugie, umożliwiam doprecyzowanie artykułu 66 ust. 1 punkt 1 litera C ustawy poprzez wskazanie, że opis przedsięwzięcia powinien zawierać oszacowanie przewidywalnych pozostałości i emisji oraz odpadów wytworzonych nie tylko na etapie funkcjonowania przedsięwzięcia, ale także na etapie jego powstawania. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, ponieważ w trakcie pierwszego czytania padały w debacie zarzuty wobec projektu, jakoby był niezgodny z prawem Unii Europejskiej, chcę z całą mocą podkreślić, że zgodnie z opinią Ministerstwa Spraw Zagranicznych projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Stosownie do harmonogramu prac przekazanego Komisji Europejskiej uchwalenie ustawy przez Sejm byłoby dobrze, żeby nastąpiło w lipcu bieżącego roku. Sprawa jest więc szczególnie ważna, dlatego bardzo mnie dziwi, jako sprawozdawcę tego projektu, że po odrzuceniu opisanych wyżej wniosków, które w oczywisty sposób miały opóźnić pracę nad projektem ustawy, posłowie klubów opozycyjnych nie pracowali nad projektem ustawy, a nawet nie byli, z wyjątkiem dwóch posłów, obecni na posiedzeniu Komisji. Wysoka Izbo, projekt dokonuje zmiany trzech aktów prawnych, to znaczy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, ustawy prawo budowlane oraz ustawy prawo ochrony środowiska. Dotyczy on trzech rodzajów procedur związanych z ocenami oddziaływania na środowisko. To znaczy, po pierwsze, strategicznych ocen oddziaływania na środowisko, ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko i transgranicznych ocen oddziaływania na środowisko. I teraz krótko o rozwiązaniach zaproponowanych w projekcie. W zakresie wymienionych najpierw strategicznych ocen oddziaływania na środowisko. Po pierwsze, nastąpi usunięcie konieczności przeprowadzania oceny dla wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a pozostawienie takiego obowiązku tylko dla tych planów, które wyznaczają ramy dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Po drugie, będzie możliwość odstępstwa od oceny strategicznej dla nowo utworzonych miejscowych planów, a nie tylko dla ich zmian, jak to jest obecnie. Beneficjentem tego nowego rozwiązania będą samorządy gminne, które po 10 latach funkcjonowania ustawy dostrzegają, że obligatoryjna ocena każdego miejscowego planu nie jest konieczna. Po trzecie, będzie możliwa likwidacja konieczności przeprowadzenia strategicznej oceny w przypadku projektów dokumentów, które przygotowywane są wyłącznie dla celów obrony narodowej lub obrony cywilnej, a także projektów finansowych lub budżetowych. To są te kwestie dotyczące strategicznych ocen oddziaływania. Teraz w zakresie ocen oddziaływania na środowisko projekt przewiduje po pierwsze z jednej strony udogodnienia dla organów administracji publicznej, a z drugiej ułatwienia dla podmiotów planujących realizację przedsięwzięć lub przygotowujących dokumenty strategiczne, które określają ramy dla realizacji inwestycji. Przykładem takiego ułatwienia jest na przykład umożliwienie inwestorowi składania dokumentów do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej w postaci elektronicznej, czy też zwolnienie go z obowiązku załączania wypisów z rejestrów gruntów, których może być kilkadziesiąt, nawet kilkaset. Zwłaszcza w przypadku inwestycji liniowych, takich jak drogi czy koleje, to rozwiązanie stanowi nie tylko odciążenie finansowe, ale także skraca czas niezbędny na uzyskanie wymienionych dokumentów. Ten czas może czasami być naprawdę długi. Po drugie nastąpi zmniejszenie obciążeń generalnego dyrektora ochrony środowiska i regionalnych dyrektorów ochrony środowiska w celu szybszego wydawania decyzji środowiskowych dla kluczowych przedsięwzięć infrastrukturalnych, istotnych dla rozwoju regionalnego i krajowego. Po pierwsze to będzie przeniesienie uprawnień generalnego dyrektora ochrony środowiska, o których mowa w artykule 76 ustawy, na regionalnego dyrektora ochrony środowiska w zakresie kontroli decyzji środowiskowych wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Poza tym nastąpi przeniesienie kompetencji regionalnego dyrektora ochrony środowiska na organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach, w których gmina jest inwestorem oraz w sprawach dotyczących terenów zamkniętych. Ale za wyjątkiem terenów zamkniętych ustalonych przez ministra obrony narodowej, jako że te przedsięwzięcia realizowane na tych właśnie terenach mają szczególne znaczenie dla obronności i dla bezpieczeństwa państwa. Po trzecie, w artykule 74 ust. 3 ustawy nastąpi zmiana pojęcia obszaru, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. A co za tym idzie nadanie przymiotu strony postępowania, uniezależniając te pojęcia od podziału geodezyjnego terenu, czyli granic działek ewidencyjnych, których nie powinien mieć wpływu na merytoryczne aspekty oddziaływania inwestycji. Tutaj, jak wiadomo, oddziaływanie wiąże się z odległością, a nie zawsze, czyli jak gdyby działa na korzyść wszystkich sąsiadów, bo nie wystarczy jakiś wąski pasek działek sąsiadujących z inwestycją, tylko mówi się o odległości od działki, która podlega zainwestowaniu. Po czwarte, strony postępowania będą zawiadamiane obwieszczeniem zgodnie z artykułem 49 kodeksu postępowania administracyjnego. Ich liczba będzie większa niż 10, a nie jak obecnie, gdy ich liczba jest większa niż 20. Po piąte, w artykule 1 w zmianie 25 projektu, dodaje się przepis artykułu 86d ustawy, zgodnie z którym zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej będzie odbywało się tylko na wniosek inwestora, a nie na wniosek wszystkich stron. Chodzi o to, że zawieszenie postępowania jest czynnością proceduralną. Ta czynność nie ma wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy czy rozstrzygnięcie, więc w ten sposób można ten przepis ukształtować. Po szóste, nastąpi likwidacja postanowienia o braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ stwierdzi brak takiego obowiązku w decyzji środowiskowej, bo obecnie mamy do czynienia z pewnego rodzaju dwoistością, czyli rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zarówno w postanowieniu, jak i w decyzji. Jest to po prostu zbędny element procedury. W punkcie 7, znaczy po 7, w artykule 2, tym artykule, który wprowadza zmiany do ustawy prawo budowlane, w celu uszczelnienia procesu inwestycyjnego i bardziej przejrzystego powiązania przepisów środowiskowych i budowlanych, poprzez wskazanie wprost przypadków, których uzyskanie decyzji środowiskowej jest wymagane przed rozpoczęciem budowy, a także doprecyzowanie katalogu działań stanowiących zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Wprowadzana zmiana zapisu usuwa istniejące dotąd wątpliwości interpretacyjne i wprost wskazuje, że zmianą sposobu użytkowania będzie podjęcie w obiekcie budowlanym takiej działalności, która jest zaliczana do przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji środowiskowej. No i trzecia grupa zagadnień związana z transgranicznymi ocenami oddziaływania na środowisko. I w tym zakresie projekt przewiduje po pierwsze w zmienionym artykule 108 ustawy projektodawca znosi obowiązek tłumaczenia przez inwestora dokumentacji na języki urzędowe wszystkich państw, w których realizacja inwestycji może oddziaływać na środowisku, jeżeli będzie to dotyczyć więcej niż dwóch państw. A zatem w praktyce oznacza to możliwość przetłumaczenia dokumentacji na język angielski. Chyba, że Polska będzie na przykład związana z danym państwem konkretnym, jakąś umową bilateralną, która rodzi zobowiązania w tym zakresie. No i to się przyłoży w oczywisty sposób na zmniejszenie wydatków, na tłumaczenie dokumentów. I druga kwestia. Projekt znosi obowiązek tłumaczenia przez inwestora dokumentów, które nie są wymagane w świetle obowiązujących polskie przepisów prawa międzynarodowego, a których przekazywanie stronom narażonym generowało dotychczas dodatkowe koszty. No i po trzecie, zmiany dotyczą tłumaczenia niezbędnej dokumentacji. Zmiany dotyczące tłumaczenia niezbędnej dokumentacji zostały wprowadzone również w przepisach normujących postępowanie transgraniczne dla projektów dokumentów strategicznych. Panie Marszałku, Wysoka Izbo. W trakcie szczegółowych prac nad projektem wprowadzono jedną poprawkę merytoryczną dotyczącą zmiany 29 w artykule 1 dotyczącą pozostawienia w artykule 118 w ust. 4 punktu 2. Pierwsza wersja była tej zmiany, że usuwa się punkt 2 i trzeci. Teraz jest zapis, że usuwa się punkt 3. Punkt 2 w tym ust. 4 pozostaje. I to sprawi, że pozostanie konieczność tłumaczenia wniosku o wydanie decyzji wniosku przekazywanego Państwu narażonemu, bo ten wniosek powinien być przekazany w języku urzędowym tego państwa. Tak stanowi inny z przepisów ustawy, więc gdybyśmy usunęli ustęp punkt 2, byłaby to sprzeczność. Także ta jedna poprawka merytoryczna została wprowadzona do tekstu projektu. Wprowadzono także 31 poprawek przygotowanych przez biuro legislacyjne i zaakceptowanych przez rząd. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, całość projektu zawartego w sprawozdaniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa przyjęto 13 głosami za, przy dwóch głosach przeciwnych, a bez głosów wstrzymujących się. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, projektowana ustawa w sposób znaczący ułatwi procedowanie postępowań w zakresie ocen oddziaływania na środowisko. Będzie takim aktem prawnym, na który czekają samorządy gminne, na który czekają przedsiębiorcy, na który czeka bardzo wiele kręgów naszego społeczeństwa. No i w ostatecznym rozrachunku też społeczności lokalne, które oczekują na wykonanie tych wszystkich niezbędnych inwestycji, które mają poprawić jakość życia Polaków. Dlatego też, Panie Marszałku, Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa proszę uprzejmie o uchwalenie projektu ustawy zawartego w sprawozdaniu Komisji w druku numer 3661. Bardzo dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.