Anna Paluch: "Bubel prawny" ustawy o prawie geologicznym

Dziękuję bardzo. Pani Marszałek, Wysoka Izbo. Przedstawiam sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o poselskim projekcie ustawy zmieniającym ustawę o zmianie ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze oraz niektóre inne ustawy. Wysoka Izbo. Niniejsza regulacja zawarta w druku 159 doprecyzowuje w ustawie z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze oraz niektórych innych ustaw, które przepisy należy stosować do postępowań administracyjnych wszczętych przed dniem 31 grudnia 2014 roku i dotychczas niezakończonych, dotyczących udzielenia koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze, to znaczy objętych własnością górniczą, z wyłączeniem służb węglowodorów. Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem zawartym w omawianym projekcie ustawy stosowane będą przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2014 roku, co pozwoli na wyeliminowanie jakichkolwiek niepewności interpretacyjnych w tym zakresie. Przyjęta reguła intertemporalna potwierdza poszanowanie praw nabytych stron pozostających nadal w stoku postępowań koncesyjnych. Pozostaje ona również w zgodzie z zasadą zaufania obywateli do państwa i do prawa. Wysoka Izbo, projekt ustawy dotyczy wyłącznie wprowadzenia przepisu przejściowego do ustawy wspomnianej już z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze oraz niektórych innych ustaw, dziennik ustaw 1133 z roku 2014 z późniejszymi zmianami, która zaczęła obowiązywać od dnia 1 stycznia 2015 roku. Ta ustawa zmieniająca Prawo Geologiczne i Górnicze zawiera szereg przepisów przejściowych odnoszących się m.in. do postępowań w zakresie węglowodorów, zatwierdzania dokumentacji hydrogeologicznych, dokumentacji geologiczno-inżynierskich, czy też postępowań dotyczących opłat eksploatacyjnych. Nie zawiera natomiast żadnych przepisów dotyczących postępowań o udzielenie koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą, oczywiście z wyłączeniem złóż węglowodorów. Wysoka Izbo, ta wspominana przeze mnie ustawa z 11 lipca 2014 roku z pełną odpowiedzialnością za słowo, można ją nazwać tutaj ustawą nieszczęśliwą, bublem prawnym, po prostu ustawą, która wprowadziła bardzo wiele komplikacji i bałaganu w tę sferę, którą reguluje. W ósmej kadencji przepisy tej ustawy z 11 lipca 2014 roku były trzykrotnie nowelizowane i poprawiane ustawami według projektów zawartych w drukach 364, 996 i 2551. Występowały bardzo poważne problemy w interpretowaniu przepisów uchwalonych ustawą z 11 lipca 2014 roku. Błędy w przepisach uniemożliwiały prawidłowe prowadzenie postępowań koncesyjnych. Konieczne było wprowadzanie samoistnej podstawy prawnej w przypadku zmiany koncesji, żeby nie korzystać z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonano korekty przepisów przejściowych, regulujących kwestie koncesji, udzielonych na podstawie przepisów sprzed wejścia w życie nowelizacji z 2014 roku, w tym spraw dotyczących ważnych praw nabytych. Wysoka Izbo. Dokonywano również modyfikacji przepisów regulujących zasady wykonywania koncesji, naliczania opłaty koncesyjnej, podział pomiędzy uprawnione podmioty. Te zmiany, które były dokonywane w ósmej kadencji, dały możliwość objęcia przepisami wykonawczymi koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie węglowodorów z wniosków złożonych przed dniem 30 września 2014 roku, a udzielonych po tej dacie. No i pytanie, skąd ta data się wzięła? Ano z przepisu o charakterze retroaktywnym, który był zawarty w art. 11 ust. 2 tej ustawy z 2014 roku, który umorzył wszystkie wnioski o wydanie koncesji złożone w okresie 3 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy. Skoro zatem ustawa weszła w życie 1 stycznia 2015 roku, to właśnie ten 30 września stanowił tę graniczną datę. Umorzono postępowania z wniosków złożonych po 30 września, ale były wszczęte postępowania z wniosków złożonych wcześniej. I tu pojawiły się naprawdę ogromne problemy, jak mówię. Nie było przepisów, które by umożliwiły prawidłowe naliczenie opłat eksploatacyjnych, koncesyjnych, podziału tych opłat między uprawnione podmioty. Nie było podstaw prawnych do egzekucji. Można by jeszcze długo mówić o tych błędach. Natomiast wracając do omawianego projektu z art. 159, który również, dlatego wracam do tej działalności prawodawczej z ubiegłej kadencji, ponieważ omawiany projekt ustawy zawarty w druku 159 odpowiada również na komplikacje i problemy wywołane przez tę nieszczęsną nowelizację z 11 lipca 2014 roku. Otóż projekt z druku 159 precyzuje, iż do postępowań wszczętych przed dniem 31 grudnia 2014 roku i dotychczas niezakończonych, dotyczących udzielania koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą, stosowane będą przepisy dotychczas obowiązujące, czyli w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2014 roku, czyli na dzień przed wejściem w życie tej nieszczęsnej nowelizacji. Przepis ten jest konieczny. Z tego względu, że ze względu na będące nadal w toku postępowania koncesyjne toczące się przed ministrem klimatu, dawniej ministrem środowiska w drugiej instancji. Postępowania te toczą się na tym etapie na skutek orzeczeń sądów administracyjnych uchylających poprzednie rozstrzygnięcia ministra środowiska, kończące te postępowania. Natomiast postępowania przed sądami administracyjnymi w każdej z tych spraw, które się toczą, toczyły się około czterech lat. To też jest kamyczek do grudka sądownictwa, dlaczego stosunkowo nienadmiernie skomplikowane sprawy trwają latami. Wysoka Izbo, ustawa o zmianie prawa geologicznego i górniczego, ta z 2014 roku, odmiennie uregulowała zasady dotyczące udzielania koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą, wprowadzając tzw. procedurę open door. To znaczy w przypadku złożenia wniosku koncesyjnego ogłasza się możliwości składania kolejnych wniosków koncesyjnych na wykonywanie tej samej działalności i w tej samej przestrzeni. Organ ocenia wówczas wszystkie złożone wnioski. Na tym polega procedura open door. Ona pozwala na przeprowadzenie postępowania koncesyjnego na wniosek przedsiębiorcy, przy czym to minister wyznacza czas, obszary, dla których chce udzielić koncesji. I to jest procedura dużo sprawniejsza i tańsza. Więc warto było ją wprowadzić. Natomiast tych wniosków, które były złożone przed końcem 2014 roku, nie da się prowadzić w oparciu o procedurę open door. I to jest zasadniczy problem, bo jedne przepisy nie przystają do drugich. I trudno kontynuować postępowanie wszczęte ponad pięć lat temu w oparciu o nowe przepisy. Tak więc ze względu na to, że wyżej wymienione postępowania były wszczęte przed wejściem w życie ustawy tej z 2014 roku, to znaczy w oparciu o przepisy wówczas obowiązujące, a obecnie w drugiej instancji nie można zastosować w ogóle tych nowych regulacji, no bo one są po prostu nieprzystawalne do siebie. I w związku z powyższym należy rozstrzygnąć ustawowo, iż te postępowania, które są kontynuacją wieloletniej procedury, powinny zakończyć się na podstawie tych samych regulacji, na podstawie których zostały wszczęte. Uchwalenie omawianej tutaj ustawy zawartej w druku 159 całkowicie i jednoznacznie wyeliminuje niepewność co do ustalenia, które przepisy mianowicie należy stosować do tych postępować. A w porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. To znaczy w przypadku braku przepisu przejściowego, który się odnosi jednoznacznie do danych stosunków, zastosowanie mają w tym przedmiocie przepisy nowej ustawy. Więc po prostu musimy to rozstrzygnąć ustawą, o której tutaj rozmawiamy. Ta zasada stosowania nowych przepisów nie ma charakteru bezwzględnego. Są sytuacje, gdy nowych przepisów po prostu się nie da zastosować i wówczas powinno się stosować dotychczasowe przepisy. Więc brak jest jednoznacznych reguł wskazujących, kiedy należy odstępować od tej ogólnej zasady bezpośredniego stosowania przepisów nowych. No i nie wiemy, proszę państwa, jaką interpretację w tym zakresie przyjęłyby sądy administracyjne, które będą badać rozstrzygnięcia w drugiej instancji. No bo należy zakładać, że proces odwoławczy, czy dalsza kontynuacja w trybie sądowym będzie się toczyła. Minister klimatu ze względu na wagę tych postępowań koncesyjnych musi mieć pewność, jakie przepisy należy zastosować do tych postępowań. A tę pewność dają właśnie przepisy ustawowe, które jednoznacznie przesądzają, że postępowania będą się toczyć w oparciu o te przepisy, które obowiązywały w momencie wszczynania tych postępowań. Wysoka Izbo, w trakcie szczegółowych prac nad projektem, przypominam, że dzisiaj odbyło się pierwsze czytanie tego projektu, to jest projekt bardzo krótki, dwuartykułowy, niecałe, że tak powiem, półstronicy druku. Więc w trakcie szczegółowych prac nad projektem przyjęto poprawkę proponowaną przez biuro legislacyjne odnoszącą się do tytułu ustawy. I to znalazło odzwierciedlenie oczywiście w druku 175 zawierającym sprawozdanie komisji. Wysoka Izbo, całość sprawozdania komisji została przyjęta 21 głosami za, przy 10 przeciwnych i 2 wstrzymujących. Wysoka Izbo, w imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, uprzejmie proszę o uchwalenie projektu ustawy, zmieniającego ustawę o zmianie ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze oraz niektóre inne ustawy zawartego w sprawozdaniu Komisji Ochrony Środowiska w druku 175. Dziękuję bardzo. Dziękuję pani poseł bardzo za tak szczegółowe sprawozdanie. Dziękuję.