Tadeusz Tomaszewski: Program walki z bezrobociem i krytyka rządu

Panie Marszałku, Wysoki Sejmie, Szanowni Panowie Ministrowie. Rozmawiamy dziś o bardzo istotnej kwestii dla wszystkich Polek i Polaków, czyli walki z bezrobociem. Klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej traktuje swoją obecność w parlamencie jako jedna z podstawowych przesłanek do tworzenia warunków rozwoju gospodarczego, a poprzez rozwój gospodarczy również tworzenie systemowych rozwiązań walki z bezroboci. To prawda, Szanowni Państwo, że dziś wszyscy razem współodpowiadamy za ten stan, ale trzeba zadać sobie pytanie, jak to się dzieje wtedy, kiedy w latach 2008-2013 miliardy euro przeznaczone z Unii Europejskiej na rozwój naszego kraju, kiedy mieliśmy również i wzrost gospodarczy. W bezrobocie wzrosło od października 2008 z 8,8% do 14,3% w marcu 2013 roku. Ponad 2,3 mln osób bezrobotnych. Musimy umieć na to pytanie sobie odpowiedzieć, bo skoro nie radzimy sobie z tym problemem społecznym w okresie, kiedy mamy pieniądze zewnętrzne, kiedy jest wzrost gospodarczy, to jak teraz mamy sobie poradzić, kiedy maleje wzrost gospodarczy, kiedy nie ma jeszcze, czy są malejące środki europejskie lub będą za chwilę przez najbliższe dwa lata dopiero uruchamiane. Dlatego też stoimy na stanowisku, że w takiej sytuacji potrzeba przede wszystkim aktywnej roli państwa. Nie zgadzamy się na to, aby minister finansów, aby rząd dla łatania dziury budżetowej zatrzymywał składki pracodawców. 7 mld z Funduszu Pracy, 3 mld z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych muszą być instrumentem rządu w walce z bezrobociem. Muszą wspomagać przedsiębiorców, muszą dawać nadzieję i szanse ludziom młodym, w szczególności w tych terenach, gdzie to bezrobocie jest bardzo wysokie. Nie czekamy jako Klub Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Tutaj w parlamencie złożyliśmy kilka projektów ustaw w ramach naszych 10 postulatów dotyczących walki z bezrobociem. Spotkaliśmy się na przełomie lutego i marca z panem ministrem Kosiniakiem Kamyszem przedstawiając ten program. Jak powiedziałem, 3 projekty z tych 10 postulatów zostały złożone w Sejmie. Także również rozmawiamy o tym z samorządowcami, rozmawiamy ze związkami zawodowymi społecznością lokalną. Walka o pracę ruszyła w wykonaniu Sojuszu Lewicy Demokratycznej właśnie 11 maja spotkaniem w Łodzi. Tych spotkań w 30 regionach o najwyższym poziomie bezrobocia będzie, jak mówiłem, do lipca będą kontynuowane. To pierwszy etap. Z tego etapu przede wszystkim nasuwają się następujące kwestie, że ten program, który zaprezentowaliśmy, jest oczekiwany w społeczności lokalnej, a zwłaszcza wśród ludzi młodych. Jakie to postulaty przedstawiliśmy ministrowi pracy i polityki społecznej, o które będziemy dalej zabiegać w parlamencie? Po pierwsze przeznaczenie znaczących środków 2,8 miliarda złotych rocznie na mikropożyczki częściowo umarzane dla rozpoczynających działalność gospodarczą. To jest, szanowni państwo, ta forma aktywizacji, która dzisiaj pokazuje, że jest jedną z najbardziej aktywnych, najbardziej skutecznych. W powiecie gnieźnieńskim 80% osób, które otrzymało właśnie środki z Funduszu Pracy, dalej kontynuuje to zatrudnienie. A myśmy w 2010 roku, kiedy bezrobocie zaczyna wzrastać, to rząd jedyną formą ustalił, że zmniejszył połowę środki na Fundusz Pracy. Więc to jest pytanie, czy te wszystkie działania, o których mówiła pani poseł w imieniu Klubu Platformy Obywatelskiej, że wczoraj, że jutro, że pojutrze, nie o dwa lata za późno, nie o tym okresie czasu, kiedy mamy ponad 2,3 mln osób bezrobotnych, kiedy pani ministrze, panu bliska, mnie również bliska sytuacja w środowisku wiejskim, 39% mieszkańców, a 45% osób bezrobotnych, ponad milion osób bezrobotnych, jakie instrumenty tam przesyłamy, poza tymi ogólnymi, o których mi pan powie, Europa, Rozwój i tak dalej, widocznie to zdecydowanie za mało, żeby skutecznie walczyć bezrobociem. Stąd kolejny nasz pomysł, mianowicie czasowa przez okres 18 miesięcy pomoc finansowa dla osób prowadzących działalność gospodarczą, które zdecydują się na kolejny ruch, na kolejne otwarcie, czyli zatrudnienie pierwszej i drugiej osoby. Wykluczamy tutaj osoby z kręgu osób najbliższych gospodarstwa domowego. To nie tak jak nianie, program zatrudnienia prorodzinnego, babci, cioci i wujka. To ma być program adresowany do tych, którzy rzeczywiście są bezrobotni i podejmą tą działalność gospodarczą. Dalej to jest refundowanie składek na ubezpieczenie społeczne każdemu pracodawcy, który zatrudni osobę długotrwale bezrobotną. Panie ministrze, ponad milion osób jest długotrwale bezrobotnych. To jest pytanie, jakie skuteczne instrumenty przedstawiamy na dzień dzisiejszy. Chodziłoby o to również, aby, jeśli chodzi o ludzi młodych do 30 roku życia, potraktować ich jeszcze w sposób inaczej, że potraktować ich, że są długotrwale bezrobotni wtedy, kiedy są 9 miesięcy zarejestrowani. Nie czekać te 12 miesięcy. Dalej to zmiana zasad finansowania absensji chorobowej pracowników, czy zmniejszenie ilości tych dni, które finansuje pracodawca, 33 do 15. Stworzenie możliwości odliczania od dochodu kosztów zatrudnienia w gospodarstwie domowym właśnie tej opiekunki i innych osób, ale tych, którzy płacą składki na ubezpieczenie społeczne. Jak wspomniałem, nie dotyczy to najbliższych rodzin. Stworzenie możliwości odliczania od podstawy opodatkowe, czyli krótko mówiąc, wprowadzenie ulgi na budowę mieszkań na wynajem. W tej sprawie projekt ustawy był już w Sejmie Wysoka Izba, niestety odrzuciła ten projekt. Obniżenie składek na ubezpieczenie społeczną osobom prowadzącym działalność gospodarczą, uzyskującym niskie dochody i równocześnie podwyższenie składek dla osób o najwyższych dochodach. Przecież dzisiaj są rozwijania w tej sprawie, można powiedzieć, nie z tej ziemi. Fryzjerka płaci od tej podstawowej składki, a gościu, który dostaje od państwa 1,2 mln nagrody, płaci taką samą składkę, jako menadżer spółki PL 2012. Czy dalej mamy na to patrzeć? Pan minister mówi, że w tej sprawie na spotkanie z klubem SLD nie przewiduje żadnego ruchu. Szkoda. Stworzenie takiej specjalnej dzielonej linii szkoleniowej dla pracodawców, którzy potrzebują środków na przeszkolenie pracowników zatrudnionych właśnie na nowe miejsca pracy. To są środki publiczne. Tutaj nie powinniśmy zbytnio czekać. Jeśli się pojawia taka propozycja w stosunku do Urzędu Pracy, to te środki powinny się znaleźć, oczywiście z zachowaniem stosownych procedur przejrzystości. Większenie płacy minimalnej, tak aby ona na stale była powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem, do 50% tego wynagrodzenia. Ta nasza akurat płaca minimalna ostatnio ma szansę wzrosnąć znacząco w okresach wyborczych. To tutaj się udaje, ale tak systematycznie, żebyśmy doszli dalej, to już brakuje nam tutaj odwagi. To, co podkreślają związkowcy. Niestety więdnie nam dialog społeczny. Ten dialog społeczny będzie nam się przenosił na ulicę i tutaj też rząd musi wyciągnąć z tego wnioski, co powoduje, że przestaje funkcjonować dialog społeczny, albo inaczej nie ma gotowości ze strony rządu i partnerów społecznych do osiągania porozumienia w najistotniejszych kwestiach. Ale nie jesteśmy tylko tacy, którzy proponują wydatki, wydatki podkreślam, że środków pracodawców, a nie budżetu państwa. Mówiliśmy o tym, żeby wprowadzić również podatek od transakcji finansowych, zwiększyć opodatkowanie osób o największych dochodach. W tej sprawie również był stosowny projekt ustawy. Podkreślamy również potrzebę w tej trudnej sytuacji, zwłaszcza wśród ludzi młodych, ale również osób po 50 roku życia, których przecież jest ponad 22%, uruchomienie podmiotów w ekonomii społecznej. Tu musimy zrobić, mimo zrobionych pierwszych kroków, kolejne, na przykład model francuski, zatrudnienie na próbę. Czyli zatrudnienie na próbę, pokazanie tej możliwości, że pracujesz w inkubatorze przedsiębiorczości. Jeśli jesteś już gotowy z tą działalnością, którą za chwilę zamierzasz, będziesz ją prowadził. Więc trzeba szukać rozwiązań i tych, które funkcjonują już w Europie, aby w tak trudnej sytuacji dać szansę tym ludziom, którzy dzisiaj są bez nadziei na pracę, ale więc i bez nadziei na funkcjonowanie w rodzinie, na funkcjonowanie społeczne, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu. Panie Marszałku, Wysoki Sejmie, ten projekt przedstawiony przez Klub Prawa i Sprawiedliwości zasługuje na rozmowę w naszym parlamencie. Myśmy dwa tygodnie temu prosili rządu o informacji o sytuacji związanej ze zwolenniami zbiorowymi w dużych zakładach pracy. Odbyła się debata w komisji i w piątek będziemy dalej rozmawiać. Dzisiaj rozmawiamy właśnie nad tym projektem. Przedstawiliśmy własne projekty ustawy. Rozmawiamy o tym wszystkim w Polsce. Trzeba nie tylko rozmawiać, ale już podejmować decyzje, bo uważam, że znacząco jesteśmy spóźnieni. Oczekujemy ze strony rządu konstruktywnych propozycji nie tylko programów pilotażowych dla młodzieży, bo to już nie ten czas. Czas na programy pilotażowe jest wtedy, jak jest 8%, 7%, a nie 14%, a nie 500 tysięcy młodych ludzi bez pracy. Tu już potrzeba konkretnych rozwiązań. I na takie rozwiązania oczekujemy od rządu, ale też oczekujemy, że rząd nie będzie odrzucał z większością parlamentarną a priori propozycji w tym obszarze zgłaszanych przez m.in. opozycję, ale także przez partnerów, mianowicie związki zawodowe. Przecież ogólnopolskie porozumienie związków zawodowych, taką ogólnopolską akcję dotyczącą godnej pracy oraz cały kształt, taki program przedstawiło również stronie rządowej w ubiegłym roku. I m.in. w tym programie godna praca mówi się o Narodowym Programie Zatrudnienia, w związku z powyższym tu nie chodzi o nazwę, chodzi o szereg instrumentów, które dzisiaj państwo powinno podjąć, bo ma po pierwsze środki finansowe, czyli składki pracodawców, 7 miliardów na funduszu pracy, funduszu gwarantowanych świadczeń pracowniczych i po trzecie dlatego, że gospodarka nie jest gwarantem wyjścia z tej sytuacji. Dziękuję uprzejmie.