Wioleta Tomczak apeluje o wsparcie dla wdów w projekcie renty wdowiej

Dzień dobry. I przy tym obywatelskim projekcie ustawy również to uczynię, że jestem państwu, wnioskodawcą, osobom odpowiedzialnym za zbiórkę podpisów, ale i tym z ponad 200 tysięcy sygnatariuszy wdzięczna, że ponieśliście trud wprowadzenia pod obrady Sejmu kwestii, które są dla was ważne. Bo te ważne kwestie właśnie tutaj, wśród waszych reprezentantów wybranych 15 października znajdują przestrzeń, by zostać poddane dyskusji, która bardzo mocno na to liczy, wypracuje najlepsze możliwe rozwiązanie. Zmiany w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych proponowane w omawianym projekcie obywatelskiej ustawy właśnie takie rozwiązania będące odpowiedzią na trudną sytuację wdów i wdowców proponują. Zawierają one wprowadzenie nowej reguły zbiegu prawa do nabytej z tytułu bycia wdową lub wdowcem renty rodzinnej, wojskowej lub policyjnej renty rodzinnej bądź renty rodzinnej z ubezpieczenia społecznego rolników z innymi świadczeniami emerytalno-rentowymi. Celem tego projektu jest zabezpieczenie sytuacji materialnej emeryta po śmierci małżonka. Zauważamy, że ostatni czas charakteryzował się gwałtownym wzrostem kosztów życia, m.in. z powodu wysokiej inflacji czy znacznych wzrostów cen gazu i prądu. Prowadzenie gospodarstwa domowego stało się o wiele droższe i w sytuacji, gdy te wydatki pokrywane często przez dwa dochody w wyniku śmierci małżonka wraz z obciążeniem emocjonalnym spadają na wdowę czy wdowca, stają się bardzo dużym wyzwaniem. Wyzwaniem, ponieważ prowadzenie gospodarstwa domowego jednoosobowego nie jest ilorazem wydatków gospodarstwa wieloosobowego przez liczbę osób. O ile w pewnej części wraz ze śmiercią małżonka odejdą wydatki osobiste, to koszty utrzymania mieszkania i pokrycia rachunków pozostają na podobnym poziomie. I m.in. ta trudna sytuacja związana ze sferą ekonomiczną wymaga wsparcia i pochylenia się nad tym problemem. Bardzo często sytuacja ta dotyczy seniorów, a wśród nich głównie kobiet. Statystyki wskazują, że to właśnie kobiety żyją dłużej i najczęściej one zostają wdowami. Współczynnik feminizacji w przedziale wiekowym 60 plus wynosi 139 i jest znacznie wyższy niż średnia ze wszystkich grup wiekowych, najczęściej 107 kobiet na 100 mężczyzn. Większość osób w wieku sędziwym, to jest 80 lat i więcej, to owdowiałe kobiety, najczęściej żyjące samotnie i wymagające wsparcia. Przeciwdziałanie narastaniu problemu samodzielnej egzystencji osób w wieku starszym, wymagających pomocy w postaci opieki, leczenia i rehabilitacji, jest niedoszacowanym wyzwaniem społecznym. Jestem specjalistką zdrowia publicznego i wiem, że sytuacja ekonomiczna kobiet w wieku emerytalnym, które stanowią większość grupy wdów w Polsce, wpływa także na zły stan ich zdrowia. Tymczasem do 2050 roku liczba osób cierpiących na chorobę Alzheimera może wzrosnąć w Polsce nawet czterokrotnie. Na cukrzycę typu II około 60 roku życia zapadają znacznie częściej. Dotyczy to około 40% osób po 65 roku życia, a choroba często postępuje bez jawnych objawów. Na depresję, której częstym podłożem jest zła sytuacja ekonomiczna, według danych Głównego Urzędu Statystycznego 12% osób najstarszych w wieku co najmniej 70 lat, a wśród nich kobiety dwa razy częściej niż mężczyźni. Z powodu chorób na mietnicy cierpi około 70% kobiet po 65 roku życia, a nie stać ich na prywatną diagnostykę i terapię. W 2021 roku wdów było ponad 2 miliony 200 tysięcy, względem niespełna 450 tysięcy wdowców. Stoimy przed ogromnym wyzwaniem starzejącego się społeczeństwa i braku zastępowalności pokoleń. Na koniec 2021 roku liczba osób w wieku co najmniej 60 lat wynosiła blisko 10 milionów. Ostatnie dane dotyczące liczby urodzeń w Polsce za 2023 rok wskazują zaś na 11% spadek względem roku poprzedniego i liczbę 272 tysięcy. I choć liczba osób pracujących w trzecim kwartale 2023 roku wynosiła 16 milionów 873 tysiące osób, to samych emerytów i rencistów w ubiegłym roku pracowało 783 tysiące. Omawiamy dziś, proszę Państwa, co prawda propozycję nowego rozwiązania w systemie emerytalno-rentowym, ale przy tej okazji warto wspomnieć, że powinniśmy poszukać także rozwiązań, które będą służyły aktywizacji seniorów w życiu społecznym i zawodowym. Często dzięki nim możliwe jest sprawne utrzymanie systemu edukacji czy też opieki zdrowotnej. W 2050 roku osoby powyżej 60 roku życia będą stanowiły 40% populacji. Będą, będziemy, bo już także ja będę wtedy w wieku senioralnym grupą około 14 milionów obywatelek i obywateli Polski. Dla nas, dla Polski 2050 seniorzy stanowią bardzo ważną grupę, którą będziemy wspierać. Już teraz wśród emerytów i rencistów są również osoby żyjące w związkach nieformalnych, czy też samotnie wychowujące dzieci, które po wprowadzeniu proponowanej nowelizacji ustawy zostałyby z proponowanego wsparcia w omawianej nowelizacji ustawy wykluczone. Śmierć współmałżonka niesie za sobą zmianę dotychczasowego stylu życia. Wiąże się to z wieloma niekorzystnymi zmianami, które wpływają na jakość życia. Naukowcy zbadali, że wśród wdów w Polsce narasta poczucie osamotnienia, lęk o przyszłość, pogorszeniu ulega sytuacja finansowa. Populacja wdów nie jest hemogeniczna. Wdowy mają różną wydolność funkcjonalną, różną odporność psychiczną, zamiłowania czy hierarchię wartości. Mieszkają same lub z rodziną. Szczególnie starsze wdowy natrafiają na mur obojętności, niechęci, brak zainteresowania. Rozwijająca się obecnie myśl andragogiczna oraz gerontologiczna uświadamia nam realny wymiar dyskryminacji. Ten projekt ma szansę to zmienić, co najmniej w sferze poprawy komfortu psychicznego wdów oraz ich sytuacji finansowej. Dlatego też uważamy, że zaproponowany projekt wymaga głębokiej analizy także grupy odbiorców, sprecyzowania kosztów, identyfikacji możliwości bądź ograniczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla jego wprowadzenia. Stąd Klub Polska 2053 Droga będzie głosował za przekazaniem obywatelskiego projektu ustawy dotyczącej wdrożenia renty wdowiej do dalszych prac w komisjach sejmowych. Dziękuję bardzo. Dziękuję.