Tadeusz Samborski: Wiadomości Literackie kształtowały elitę intelektualną

Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Wiadomości literackie i ich londyńscy kontynatorzy zasługują na godne uczczenie setnej rocznicy ukazania się pierwszego numeru tego ważnego, prestiżowego tygodnika. A inicjatorom i autorom tej uchwały wyrażam podziękowanie i uznanie. Wysoka Izbo, Szanowni Państwo, już samo zestawienie skorowic, nazwisk, osób, które publikowały teksty na stronicach tego tygodnika, ukazują, uświadamiają nam, jaki ogromny potencjał intelektualny, artystyczny, literacki skupił się pod tym prestiżowym szyldem wiadomości literackie. Wspomagając się tekstem autorów, wspomnę tutaj takie nazwiska, zacznę od pani Maria Dąbrowska, Zofia Nałkowska, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska oraz Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz, wielu innych znanych pisarzy, kończąc tę wyliczankę na Marianie Hemarze. Twórczość tego poety jest dla mnie pretekstem, żeby uświadomić sobie i Państwu, że te roczniki wiadomości literackich to nie tylko zakurzone foliały w bibliotekach, bowiem te teksty są przywracane życiu. One żyją dzięki temu, że niektórzy artyści aktualnie zajmują się twórczością, na przykład Mariana Hemara, korzystając z tekstów zamieszczanych w wiadomościach literackich. Pani Aurelia Sołczak, reżyser i aktorka w jednej osobie, inicjuje piękne przedstawienia, koncerty, prowadzi te koncerty, gdzie głównym motywem wiodącym i tą kanwą, na której się opierają te wydarzenia, są właśnie teksty Mariana Hemara, publikowane wcześniej w wiadomościach literackich. Aurelia Sołczak, współpracując ze znakomitym aktorem Stanisławem Górką, który jest świetnym wykonawcą utworów Mariana Hemara i jego gorącym czcicielem, promują twórczość Mariana Hemara w różnych środowiskach, nie na Mazowszu, ale wśród Kresowia na Dolnym Śląsku, a także w środowiskach polonijnych w Stanach Zjednoczonych. W ten sposób przedłużają życie tekstów zamieszczanych w wiadomościach literackich do dnia dzisiejszego. Walorem, niewątpliwie walorem tego tygodnika było to, iż konsekwentnie przestrzegał on swojej podstawowej funkcji informacyjnej jako tygodnik. Myślę także, że bardzo istotnym było zadanie, które sobie twórcy postawili na samym początku, mówiąc, że będą usiłowali przywrócić zerwane przed laty więzi ze sztuką i kulturą Europy, wiadomo, w pokłosie rozbiorów. Także walorem tego tygodnika było to, że na łamach tego tygodnika mogliśmy czytać i znaleźć teksty bardzo wysublimowane, wręcz prawie naukowe i popularne. Te niektóre artykuły były na poziomie miniprac magisterskich. Niewątpliwym walorem i miernikiem wartości tygodnika było to, że sięgali po ten tygodnik najważniejsi ludzie II Rzeczypospolitej. Zresztą w ogóle w owych latach tego międzywojnia politycy interesowali się, mam wrażenie, bardziej literaturą i światem kultury niż obecnie. Obecnie tu przytoczę piękny przykład Marszałka Sejmu Macieja Rataja, w którego mieszkaniu na ulicy Chorzej często zbierali się literaci, pisarze, poeci, malarze, bo to swoisty salon literacki w Warszawie. Osobistą przyjeżdż przecież zawarł z Władysławem Reymontem również Wincenty Witos. Więc był to ważny tygodnik, ważny tygodnik dla elit, ale ważny też dla tych, którzy mieli intelektualne ambicje, nie pełniąc jakichś wielkich funkcji, zaszczytnych, nie będąc osobami z pierwszych stron gazet. Szanowni Państwo, tygodnik ten wniósł wielki wkład w rozwój polskiej kultury. Zapisał się złotymi zgłoskami. Myślę, że można śmiało powiedzieć, iż tworzył on, kreował i współtworzył elitę intelektualną i tworzył etos polskiego inteligenta. Ten etos, który tak pięknie sprawdził się w latach potem II wojny światowej i w pierwszych latach powojennych. Z powyższego względu Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego popiera ten projekt, projekt uchwały i będzie za tym projektem głosował. Dziękuję bardzo, panie marszałom. Dziękuję bardzo, panie pośle. Dziękuję bardzo. Dziękuję.