Tadeusz Samborski pyta o finansowanie ochrony zabytków i Kresów

Dziękuję. Słucham, ale mównica jest szczególnie specjalnie zbudowana m.in. dla Pana posła. Proszę bardzo. Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo, nikogo nie trzeba przekonywać, jak ważne dla nas, dla naszego narodu są zabytki, jako że przez nasz kraj przewalały się burze dżijowe, wiele zniszczono. Dlatego też to, co ocalało, wymaga szczególnej troski i opieki. Jestem przekonany, że akurat pani minister Bożena Czerwowska, która będzie odpowiadała na te pytania w menu resortu, która przez wiele lat w samorządach i w Komisji Kultury zajmowała się tymi zagadniami sprosta tym oczekiwaniem i zadaniom, które stoją przed ministerstwem w tym obszarze działalności. Żeby mówić o zadaniach i szansach na ich zrealizowanie, trzeba uświadomić sobie, jaki jest punkt wyjścia, jakie są możliwości finansowe i organizacyjne. W tym kontekście pragnę zapytać, jakie są środki finansowe przeznaczone na ochronę zabytków, na rewaloryzację, na opiekę nad nimi w porównaniu np. do minionych lat. Również pragnę zapytać, jaka część tych środków pochodzi z budżetu państwa, a jaka część jest z funduszy europejskich. Pragnę także zapytać, jaka jest geografia priorytetów, regionalna, wojewódzka, jak one są kierowane, do których ośrodków, jaka jest mniej więcej dysproporcja, czy może proporcje. To jest kolejne pytanie. Pragnę zapytać o tych, którzy, właścicieli prywatnych. Znamy takie przykłady. Bardzo ofiarnie działają ci, którzy mają prywatne obiekty, np. Zamyk Piastowski w Prochowicach, czy Pałac Warmontowicach Sienkiewiczowskich. I widać ze strony właścicieli bardzo wielkie zaangażowanie własnych środków. Czy mogą liczyć na wsparcie ze strony ministerstwa? I ostatnie pytanie. Pragnę zapytać panią minister, czy zabytki na Kresach Wschodnich będą wspierane finansowo? Zwłaszcza mam na uwadze Rzymską Katedrę we Lwowie, a starania o środki podjął arcybiskup Mieczysław Mokrzycki. Ta katedra zajmuje ważne miejsce w dziejach naszego narodu i jest godna wsparcia. Dziękuję bardzo panie marszałku. Dziękuję panie pośle. Bardzo proszę panią minister zapraszam uprzejmie. A na pana posła przyjdzie czas, tak jak na każdego posła bądź posłanka. Tak jest. Bardzo proszę. Szanowny panie marszałku, panie i panowie posłowie, państwo ministrowie. Ja bardzo dziękuję państwu za te pytania i za zainteresowanie tematem dotyczącym konserwacji i ochrony zabytków. Im więcej będziemy mówić o tych problemach, im większe zainteresowanie będziemy kierować właśnie na temat ochrony zabytków, tym lepiej, tym bardziej będziemy uwrażliwiać w ogóle politykę w tym zakresie. I mam nadzieję, że to również wpłynie na budżet i też pozwoli na ratowanie zabytków w szerszym zakresie. Otóż odpowiadając na pytanie pana posła chcę przekazać myślę, że bardzo dobrą informację. Otóż kwota dotacji w tym roku na ochronę zabytków w budżecie w programie ministra kultury i dziedzictwa narodowego to kwota 201 milionów 625 tysięcy, z czego 200 milionów zostanie literalnie przeznaczone na konkurs, którego rozstrzygnięcia już będziemy mogli się spodziewać za jakieś najdalej dwa tygodnie. Teraz trwają prace nad wnioskami, które wpłynęły zgodnie z procedurą do ministerstwa do końca listopada ubiegłego roku. Trwają prace w zespołach i myślę, że w najbliższych dwóch tygodniach będzie już werdykt tego konkursu. Są też tak jak pan poseł zapytał czy są inne źródła. Otóż niedawno dosłownie dwa lata temu powstał tak zwany Narodowy Fundusz Ochrony Zabytków. I w tym funduszu to jest bardzo mały fundusz. On właściwie, no nie wiem nawet czy on spełnia swoje zadanie temu się oczywiście przejrzymy. I w tym roku ta kwota to jest 840 tysięcy, co stanowi co prawda wzrost o 140 tysięcy w stosunku do planu z ustawy budżetowej na rok 2023. Ale jest to i tak kropla w morzu. Natomiast mam dobrą informację, bo w ramach właśnie środków unijnych, panie pośle, jest dodatkowa kwota na ten czas od do 2027 roku. I jest to wzrost w ogóle środków na kulturę o 600 milionów euro. To nie jest tylko kwota przeznaczona na zabytki, ale zechcemy właśnie z tej puli dużą część przeznaczyć na remont i konserwację zabytków. I tutaj też chcemy wyznaczyć takie programy w tym zakresie. I jak najbardziej zabytki, które są w rękach prywatnych właścicieli również mogą liczyć na dofinansowanie. Tak się też dzieje dotychczas i zechcemy na ten cel przeznaczyć większą kwotę. Jeżeli chodzi o zabytki na Kresach Wschodnich, to proszę mi wierzyć, że od zawsze leżą nam na sercu. Ja jestem po takich długich rozmowach z księdzem biskupem z Katedry Lwowskiej. Także niemalże każdy ten zabytek traktujemy bardzo osobiście, chociaż wiemy, że jest ich w Polsce i na Kresach Wschodnich do konserwacji, do ratowania bardzo wiele. Także jeszcze chętnie odpowiem na pytanie pana posła. Na razie bardzo dziękuję panie marszałku. Dziękuję serdecznie. Bardzo proszę. Następne pytanie pan poseł Jarosław Rzepa. Dziękuję bardzo panie marszałku, wysoka izbo, pani minister. Chciałbym zapytać o budżety wojewódzkich konserwatorów. Niestety, szanowni państwo, przez ostatnie 8 lat poprzednia ekipa nie miała tutaj hojnej ręki do tych budżetów. Te budżety w wielu przypadkach były bardzo skromne. Ja posłużę się moim przykładem z Pomorza Zachodniego. Niecałe 1,5 mln na całe województwo na cały rok. Szanowni państwo, wymagania ogromne, oczekiwania ogromne wobec właścicieli zabytków, a nawet możliwość wsparcia przez wojewódzkich konserwatorów totalnie minimalne. Panie minister, chciałem się zapytać, czy tutaj będziemy mieli jakąkolwiek zmianę, bo ja widzę, co robią na przykład samorządy województw. Ile przeznaczają pieniędzy właśnie na ratowanie zabytków na terenie swojego województwa. Natomiast wojewódzcy konserwatorzy tak naprawdę nie mają w czym im dopomóc, a oczekują bardzo dużo i tutaj również bardzo proszę pani minister Pomorze Zachodnie. Pomorze Zachodnie to też Polska, a nie opcja niemiecka, tak jak żeście mówili państwo. Sprawa i Sprawiedliwości. Pomorze Zachodnie to też na pewno Polska. Bardzo proszę. Bardzo dziękuję panie marszałku, panie pośle. Ochrona zabytków to także działania przypisane administracji publicznej, w której kluczową rolę pełnią organy ochrony zabytków. Ministerstwo przygotowuje również program w ramach priorytetu tu siódmego, tzw. pomocy technicznej, funduszy europejskich na infrastrukturę, klimat, środowisko, dzięki któremu wsparciem zostanie objętych m.in. 16 wojewódzkich konserwatorów zabytków. Projekt ten stanowić będzie kontynuacją zakończonego w grudniu 2023 roku pilotażowego projektu Plan Działań Konserwatorów Zabytków na lata 2021-2023. Finansowanego z udziałem środków Unii Europejskiej w ramach osi priorytetowej Pomoc Techniczna Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020, z którym wsparciem objęto wówczas Generalnego Konserwatora Zabytków i pięciu wojewódzkich konserwatorów zabytków. Ja tutaj chcę wyjaśnić Państwu, że właściwie wtedy też chciano objąć 16 tych delegatów konserwatorów zabytków. Niestety nie ze wszystkich województw konserwatorzy po prostu odpowiedzieli pozytywnie na ten program. W tym roku już za tydzień spotkamy się z wojewódzkimi konserwatorami zabytków, którym zaproponujemy, aby właśnie z większą taką atencją i z większą chęcią zechcieli przyłączyć się do tych programów, bo to również będzie finansowane ze środków unijnych i te pieniądze pozwolą wzmocnić urzędy konserwatorskie właśnie w 16 województwach. Będą to środki przeznaczone na doposażenie biur konserwatorskich, ale też również na wzrost płacy konserwatorów. Natomiast z tych pieniędzy, o których mówiłam wcześniej, dodatkowych środków unijnych będą mogły być środki przeznaczone na konserwację zabytków. Także to planujemy już w tym roku i liczę tutaj na taką większą otwartość ze strony konserwatorów zabytków we wszystkich województwach i w zachodniopomorskim również, panie pośle. Dziękuję. Bardzo serdecznie dziękuję, pani ministra. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.