Piotr Głowski o uproszczeniu wsparcia dla małych gospodarstw

Pani Marszałek, Wysoka Izbo, chciałbym przedstawić sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o planie strategicznym dla wspólnej polityki rolnej na lata 2023-2027. Marszałek Sejmu skierował w dniu 14 maja 2024 roku powyższy projekt ustawy do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi do pierwszego czytania. To czytanie miało miejsce, to ekspresowo procedowana ustawa, bo jak na warunki europejskie i polskie chciałbym zwrócić uwagę, że mamy za sobą już decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady. 24 maja rozporządzenie wejdzie w życie, a w Polsce Komitet Stały i Rada Ministrów również procedowała to prawie, że bez żadnej zwłoki, mając na uwadze sytuację w całej Europie, bo mówimy o reakcji na protesty rolnicze. Głównym celem tej ustawy jest wdrożenie w latach 2024-2027 nowych form wsparcia w ramach płatności bezpośrednich, to jest płatności dla małych gospodarstw i nowego ekoschematu grunty wyłączone z produkcji, czyli tak powszechnie nazywane ugorowaniem. Projektowane zmiany dotyczą wprowadzenia płatności dla małych gospodarstw. Płatność ta zastępuje wszelkie inne rodzaje płatności bezpośrednim, w tym ekoschematy. Dzięki zastosowaniu tego rozwiązania rolnicy gospodarujący na niewielkich areałach będą mogli uzyskać wsparcie w uproszczonej formie, nie wymagającej od nich spełnienia wszystkich warunków określonych dla wielu innych płatności. Jest to właśnie odpowiedź na postulaty, które były zgłaszane przez rolników, organizacje rolnicze dotyczące uproszczenia systemu płatności bezpośrednich. Szacuje się, że z tego rozwiązania skorzysta około 50% rolników posiadających gospodarstwo do 5 hektarów, czyli około 310 tysięcy gospodarstw rolnych. Warunki przyznania płatności w ramach tej propozycji są zbliżone do tych, które obowiązywały w kampanii 2023, czyli co najmniej 1 hektar, maksymalnie 5 hektarów. Gospodarstwa o powierzchni do 5 hektarów stanowią grupę, w której odnotowuje się najniższe dochody z działalności rolniczej, a co za tym idzie, ich możliwości dostosowania się do nowych warunków wynikających chociażby z planu strategicznego są ograniczone. Grupa ta stanowi aż 51% wszystkich rolników ubiegających się o płatności bezpośrednie, a jednocześnie dysponują zaledwie około 12% powierzchni gruntów rolnych. Dlatego też wprowadzone rozwiązanie będzie stanowiło istotne uproszczenie dla znaczącej grupy odbiorców, a przy okazji będzie miało niewielki wpływ na całkowitą produkcję rolniczą. Stawka została zaproponowana na poziomie 225 euro za hektar. To oznacza maksymalnie 1125 euro na gospodarstwo. To jest z jednej strony stawka, która jest wyższa od tych takich najprostszych płatności, a z drugiej nie zniechęca tych, którzy są ambitni i chcieliby prowadzić gospodarstwo jednak rozwijające i nie będzie stanowiła zachęty do rezygnowania z tych kierunków produkcji. Drugi wątek tej ustawy to nowy rodzaj płatności w ramach ekoschematów. Dotyczy tak zwanego ugorowania. Rozporządzenie wprowadza zmiany również warunkowości. Mówimy tutaj już o dokumentach unijnych, która GAEK VIII mówił o obowiązku przeznaczenia 4% powierzchni gruntów rolnych na obszary i elementy nieprodukcyjne. Ponieważ państwa członkowskie może odstąpić do tego obowiązku z zaszczerzeniem, że stanowi dobrowolny dla rolnika ekoschemat, tak też w tej ustawie się dzieje. Tym samym rolnicy w przeciwieństwie do poprzednich propozycji będą wynagradzani za przeznaczenie powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie na obszary wyłączone z produkcji, a nie tak jak do tej pory miał być to obowiązek, za którym nie szły pieniądze. Będzie to również doprecyzowane w tym dokumencie, że dotyczy, bo takie pytania te podczas komisji się pojawiały, czy również do trwałych użytków zielonych, nie wyłącznie do gruntów ornych, na których nie będzie prowadzona produkcja rolna, położona na obszarze, który został zatwierdzony do wsparcia i w powierzchni nie większej niż 4% gruntów ornych posiadanych przez rolnika. Szacunek ministerstwa, który otrzymaliśmy podczas komisji, mówi o tym, że z ekoschematu skorzysta prawdopodobnie maksymalnie około 600 tysięcy rolników, co stanowi około 48% wszystkich rolników, którzy będą składać wnioski. Uchwalenie proponowanych regulacji nie powoduje skutków finansowych dla budżetu państwa, w szczególności nie powoduje zwiększenia wydatków z budżetu państwa. Komisja Rolnictwa po przeprowadzeniu pierwszego czytania o rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 21 maja 2024 roku wnosi i nie było zgłaszanych poprawek, by wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję panu posławie. Dziękuję.