Mirosława Nykiel alarmuje o niekompetencji przy programie SMR

Pytanie będzie skierowane do ministra klimatu i środowiska, a odpowie na nie podsekretarz stanu ministerstwy klimatu i środowiska, pan minister Miłosz Motyka. Bardzo proszę. Dziękuję bardzo, pani marszałku. Szanowny panie ministrze, wysoka izbo. Nie ulega wątpliwości, że energetyka atomowa to jeden z kluczy do udanej transformacji energetycznej w naszym kraju. Kiedy w poprzedniej kadencji pracowaliśmy nad ustawą, specustawą dotyczącą budowy dużych elektrowni atomowej i w imieniu klubu pracowałam nad tą ustawą, to mieliśmy konsensus ponad podziałami politycznymi, bo wiemy jak budowa elektrowni atomowej jest ważna. Natomiast nie możemy teraz milczeć, gdy docierają do nas bardzo niepokojące informacje o niekompetencji i niezrozumiałych działaniach poprzedniego rządu oraz powołanej przez ten rząd spółki Orlen Syntos Green Energy w zakresie realizacji programu budowy małych reaktorów atomowych, tak zwanych SMR-ów. Podczas Rady Gabinetowej 13 lutego premier Donald Tusk przekazał informację, że spółka ta została skonstruowana ze szkodą dla interesu państwa polskiego. Decyzja zasadnicza dotycząca realizacji tej inwestycji, mimo negatywnej opinii Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego została podjęta przez dwutygodniowy rząd Mateusza Morawieckiego, kiedy ministrem klimatu i środowiska była Anna Łukaszewska-Trzeciakowska. Panie ministrze, mam pytanie. Czy posiada pan informację, z jakiego powodu pana poprzedniczka minister Anna Łukaszewska i Trzeciakowska nie wzięła pod uwagę ani opinii ABW, ani innych opinii wobec budowy SMR-ów przez spółkę Orlen Syntos Green Energy? Czy w Ministerstwie Klimatu jest audyt dotyczący tego projektu na podstawie dokumentów, ekspertyz? Czy resort dysponuje już opinią? A jeśli nie, to kiedy tę opinię pozna opinia publiczna? Dziękuję serdecznie. Zapraszam, panie ministrze. Bardzo dziękuję. Szanowny panie marszałku, panie posłanki, panowie posłowie. Niezwykle ważny temat dotyczący transformacji energetycznej. Niezwykle ważny temat, który powinien być tematem ponadpolitycznym. I tak go traktujemy. Chcemy postawić na odnawialne źródło energii, ale i na energetykę jądrową, na stabilne źródła energii. Przedmiotowe pytanie dotyczące małych reaktorów. Koncentruję się zaraz na technologii stosunkowo nowej, ale potrzebnej, która może wziąć udział w naszej transformacji energetycznej, zwłaszcza jeśli chodzi o ciepłownictwo. To jest niezwykle istotne. Jeśli chodzi o ten program, on jest prywatnym przedsięwzięciem spółki. Jeśli chodzi o Ministerstwo Klimatu i Środowiska, to my nie mamy kompetencji umożliwiających prowadzenie kontroli tego programu, jeśli chodzi o bezpośredni nadzór właścicielski. Natomiast minister aktywów państwowych już zapowiedział, że nowy zarząd spółki Orlen przeprowadzi szczegółowy audyt w zakresie kontroli właścicielskiej właśnie. Jeśli chodzi o kompetencje Ministerstwa Klimatu i Środowiska, my przeprowadziliśmy audyt i przeprowadzamy go nadal w zakresie wydanych decyzji zasadniczych. Sześciu wydanych decyzji zasadniczych przez dwutygodniowy rząd Mateusza Morawieckiego. Badamy ten proces, badamy wnioski. Część wniosków z tego audytu została już przekazana do ministra koordynatora służb specjalnych oraz jesteśmy w kontakcie z Ministerstwem Aktywów i Kancelarią Prezesa Rady Ministrów. Biorąc pod uwagę to duże zainteresowanie medialne dotyczące bezpieczeństwa energetycznego państwa, a co za tym idzie też pojawianie się niezweryfikowanych zarzutów i przypuszczeń dotyczących tych spraw, że wszystkie okoliczności dotyczące ustalenia powodów tych decyzji nie zostały jeszcze dokładnie zweryfikowane i będziemy tu musieli działać i działamy z dokładną precyzją. Ta sprawa wydania sześciu decyzji zobowiązujących dla spółki Orn Synthos Green Energy jest obecnie analizowana. W toku rozpatrywanie jest wniosek w zakresie negatywnej opinii Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Poprosiliśmy również ABW o ponowne ustosunkowanie się do tej opinii i też chcę zwrócić uwagę na niezwykle ważną sprawę. Nasz wniosek i nasze sugestie dotyczą stricte struktury właścicielskiej, a nie samej technologii. Uważamy, że ta technologia może zostać bardzo dobrze spożytkowana, gdy już będzie odpowiednia do wdrożenia w przeprowadzeniu sprawiedliwej transformacji energetycznej w Polsce jako uzupełnienie do odnawialnych źródeł energii oraz elektrowni jądrowej wieloskalowej. Natomiast wszystkie działania podejmowane przez obecny polski rząd powinny być przede wszystkim odbierane przez szanownych państwa i opinię publiczną jako kontrola dotycząca struktury właścicielskiej spółki. Wiele z tych informacji dotyczących obecnych procesów tam zachodzących pomiędzy prywatnym udziałowcem a spółką skarbu państwa są informacjami niejawnymi. Na tym etapie nie mogą być ujawniane. Prowadzi ten audyt odpowiednia służba, więc w odpowiednim czasie rząd, przeanalizowując wszelkie możliwe aspekty i powody wydania tej decyzji będzie w tej sprawie opinię publiczną informował. Jako Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęliśmy od początku objęcia sterów kroki w celu wyjaśnienia powodów tej decyzji. Czy to są decyzje stricte polityczne, czy personalne będą oceniały również odpowiednie służby. Dziękuję bardzo. Dziękuję serdecznie. Pan poseł Krzysztof Gadowski. Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Ministrze, chciałem podziękować za tą odpowiedź, ale chcielibyśmy znać mniej więcej terminy, kiedy ten audyt będzie przeprowadzony do końca i będziemy w różnych trybach, tak jak Pan mówi, i pewne rzeczy wymagają trybu tajnego, więc z tym też będziemy mogli, bo mamy takie mechanizmy się zapoznać, kiedy Państwo do tego finału dojdziecie. Bo ja rozumiem i też koalicja z 15 października jednoznacznie określiła, że my program związany z rozwojem energetyki jądrowej będziemy kontynuować i będziemy, tak jak Pan powiedział, tą stabilizację naszego systemu energetycznego budować. I mam jeszcze pytanie takie. Ja rozumiem, że Państwo jako resort też popieracie możliwość budowy SMR-ów. Czy Wy już jakieś działania jako resort podjęliście w tym, aby rozpatrywać właśnie tego typu jednostki, tego typu siłownie, które będziemy mogli budować i stabilizować polski system energetyczny? Dziękuję. Dziękuję bardzo. Panie ministrze, zapraszam. Szanowny panie marszałku, panie i panowie posłowie, tak, to pytanie pana posła, czy my analizujemy samą technologię i proces wydawania innych decyzji zasadniczych, jest bardzo zasadne, bo też nie chcemy, aby jakiekolwiek decyzje polityczne, ani personalne, ani struktura właścicielska jednej spółki lub pojawiające się wokół tego tematu niejasności rzutowały na zablokowanie transformacji energetycznej w Polsce. I bardzo się cieszę, że z ust pana posła to stanowisko jasno wybrzmiało. I tak, są też wydane inne decyzje zasadnicze, chociażby jeśli chodzi o spółkę KGHM Polska Miedź, 12 lipca 2023 roku, o łącznej mocy do 1000 MW. Więc uważamy, że ta technologia może być absolutnie w Polsce wykorzystywana. Już w 2028 roku pierwszy taki modułowy reaktor może być użyty i zostać wdrożony w Kanadzie. Więc jesteśmy też w kontakcie z naszymi partnerami. Rozmawiamy również ze stroną amerykańską na temat nowoczesnych wykorzystywania tych technologii małych modułowych reaktorów. Więc uważamy, że to jest absolutnie przyszłość, która może być uzupełnieniem naszego miksu energetycznego, wsparcia dla ciepłownictwa oraz wsparciem dla transformacji energetycznej. W zakresie tych decyzji my już podjęliśmy od początku odpowiednie kroki. Jesteśmy w bezpośrednim kontakcie, tak jak wspomniałem, z Ministerstwem Aktywów Państwowych oraz ministrem koordynatorem. Trudno mi w tym momencie, jako przedstawicielowi Ministerstwa Klimatu i Środowiska, odpowiadać terminowo w zakresie działania służb. Wiem jedno. Służby pod rządami koalicji 15 października będą działały na podstawie prawa, w ramach prawa i z punktu widzenia interesów państwa, a nie tak jak było przez osiem ostatnich lat, z punktu widzenia interesów partii. Nie znam powodów, dla których pani minister Trzeciakowska wydała decyzję wbrew opinii Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zasadne, chociaż ich nie słyszę, byłoby odpowiedzi pani minister albo pewna konfrontacja pomiędzy panem koordynatorem służb. Bo przypominam, że ta decyzja została wydana wbrew opinii poprzednika pana ministra Kamińskiego. Pytanie, do kogo można mieć w tej sprawie większe zaufanie jest pytaniem stricte politycznym, więc my wolimy przeprowadzić ten proces od nowa. I takie kroki zostały podjęte. Natomiast terminowo trudno dzisiaj na to pytanie odpowiadać. Ważne, by została ta sprawa odpowiednio wyjaśniona. Wszelkie wnioski personalne, polityczne, aby też nie rujnowały dobrych jednak intencji stojących za wykorzystaniem technologii dotyczących małych, modułowych reaktorów. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Dziękuję.