Krystyna Skowrońska o regulacji rynku kryptoaktywów

Przyłączam się do pozdrawiania gości pani marszałek Doroty Niedzielnik, pani marszałek, panie, panowie posłowie, panie ministrze. Jako sprawozdawca komisji przypadł mi zaszczyt zaprezentowania sprawozdania do rządowego projektu ustawy o rynku kryptoaktywów i chciałabym to wystąpienie tak trochę rzetelnie przedstawić, wskazując czego ten projekt dotyczy i co jest przedmiotem regulacji ustawowej. A zatem w tym projekcie ustawy mamy implementację dyrektywy Mika, rozporządzenia o rynkach kryptoaktywów, unijnego aktu prawnego, który reguluje rynek kryptowalut i innych cyfrowych walut w Unii Europejskiej, a celem jest zwiększenie przejrzystości. Obowiązuje on od 2004 roku i dotyczy również bezpieczeństwa i stabilności sektora finansowego. W tym przypadku, jeśli mówimy o tym rozporządzeniu, warto powiedzieć, czym są kryptoaktywa. A zatem kryptoaktywa to cyfrowe reprezentacje wartości lub praw, które można przenosić i przechowywać elektronicznie za pomocą technologii rozproszonego rejestru, takiej jak blackchain. Obejmują one różne rodzaje tokenów, także tokeny użytkowe, tokeny powiązane z aktywami i tokeny będące pieniądzem elektronicznym, a także kryptowaluty i tego to jest przedmiotem regulacji na naszym rynku. A zatem na wstępie chciałam przekazać, że w ostatnich tygodniach odbyły się dwa posiedzenia podkomisji stałej ds. instytucji finansowej. Odbyły się one 5 sierpnia i 9 września bieżącego roku, podczas których omawialiśmy na podkomisji i na spotkaniu z stroną społeczną dyskusję oraz rozpatrzenie rządowego projektu ustawy o rynku kryptoaktywów. Wczoraj, czyli 23 września odbyło się posiedzenie Komisji Finansów Publicznych, podczas którego kontynuowano pracę nad przepisami tego projektu ustawy i przygotowano sprawozdanie z pracy nad tym projektem. Druk sprawozdania ma numer 1424. Pragnę na wstępie zaznaczyć, że zarówno projekt ustawy, jak również sam temat kryptoaktywów jest niezwykle istotny. Projekt ustawy, jeszcze raz przypomnę, służy zapewnieniu stosowania przepisów rozporządzenia Mika 2023 przez 1114, którego celem jest zapewnienie pewności prawnej, odpowiedniej ochrony konsumentów i inwestorów, a także zwiększenie stabilności finansowej, stworzenie jednolitego, bezpiecznego oraz innowacyjnego rynku kryptoaktywów w Unii Europejskiej. Podczas posiedzeń Komisji oraz Komisji dyskutowane były różne kwestie, wśród których znalazły się najważniejsze z punktu widzenia obywateli, czyli kwestie bezpieczeństwa i ochrony przed oszustwami i niepożądanymi działaniami na tym rynku. Na drugim posiedzeniu podkomisji omówione zostały przede wszystkim poprawki do projektu ustawy, które zostały wypracowane wspólnie ze stroną społeczną, biurem legislacyjnym oraz resortem finansów. Podczas posiedzenia Komisji finansów posłowie klubów zgłaszali poprawki do konkretnych przepisów projektu ustawy, które były poddawane zwyczajowo głosowaniu. Część tych poprawek, zgodnie z wynikiem głosowania, została przyjęta. Projekt ustawy jest istotny z perspektywy zapewnienia rozwoju bezpiecznego, zdrowego, rzetelnego, dobrze działającego rynku kryptoaktywów w Polsce. Już dziś przecież 18% osób lokuje swoje środki finansowe w kryptoaktywach, a co piąty Polak korzystający z kryptoaktywów deklaruje, że padł ofiarą oszustwa. Chcemy więc, aby Polacy mogli czynić i inwestować swoje środki w aktywach w sposób bardzo bezpieczny. Dlatego jak najszybsze wprowadzenie przepisów regulujących ten rynek ma kluczowe znaczenie dla wzmocnienia ochrony inwestorów i klientów tego rynku. Mając na względzie bezpieczeństwo rynku kryptoaktywów należy wskazać, że rozporządzenie Mika istotnie zwiększa bezpieczeństwo uczestników europejskiego rynku kryptoaktywów poprzez wprowadzenie wymogów licencyjnych i nadzorczych wobec dostawców usług kryptoaktywów, wprowadzenie obowiązków informacyjnych wobec emitentów kryptoaktywów, na przykład dokumenty informacyjne zawierające rzetelne informacje dla inwestorów. Regulacje dotyczące tablet coinów, obejmujące między innymi wymogi dotyczące rezerw i płynności. Regulacja obowiązku wykupu tokenów przez emitenta. Mechanizmy ochrony konsumentów, w tym przeciwdziałanie nadużyciom i oszustwom. Wzmocnienie transparentności rynku, poprawę standardów zarządzania ryzykiem. Dzięki temu rozporządzenie Mika przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa inwestorów, ogranicza ryzyka związane z nieuczciwymi praktykami rynkowymi oraz wzmacnia odporność rynku, nawet jeśli obecnie nie ma to może największego znaczenia systemowego. Warto podkreślić, że unijne rozporządzenie Mika jest prawem Unii Europejskiej i już obowiązuje. Przedmiotowy projekt ustawy dostosowuje jedynie nasze prawo do przepisów unijnych, przede wszystkim ustanawiając nadzór, dzięki czemu polskie firmy będą mogły uzyskać zwolnienie na działalność, a zagraniczne podmioty będą w Polsce mogły oferować usługi dzięki paszportyzacji. Projekt przewiduje więc przede wszystkim wyznaczenie Komisji Nadzoru Finansowego jako organu właściwego odpowiedzialnego za nadzór nad spełnieniem obowiązków wynikających z rozporządzenia Mika i nadanie jej odpowiednich kompetencji. Komisja Nadzoru Finansowego zostanie uprawniona m.in. do nadzoru i przeprowadzania kontroli działalności podmiotów finansowych objętych zakresem regulacji rozporządzenia Mika, a w przypadku naruszenia obowiązków określonych w tym rozporządzeniu Mika wydawania stosownych decyzji np. nakładających karę pieniężną lub nakazujących zaprzestanie danego zachowania oraz powstrzymanie się od takiego zachowania w przyszłości. Podczas posiedzenia komisji, a wcześniej podkomisji część postów kwestionowała wybór Komisji Nadzoru Finansowego jako organu właściwego do nadzoru. Należy jednak wskazać, że Komisja Nadzoru Finansowego to naturalny wybór jako organu odpowiedzialnego za nadzór nad nowym obszarem rynku finansowego. Komisja Nadzoru Finansowego od lat skutecznie nadzoruje sektor finansowy, a jej doświadczenie, przygotowanie czynią ją najlepiej predestynowaną instytucją do podjęcia tego zadania. Włączenie tego rynku w zakres kompetencji Komisji Nadzoru Finansowego nie stworzy sztucznej biurokracji ani nie spowoduje zwłoki we wprowadzeniu rozporządzenia, lecz zagwarantuje szybkie i sprawne uregulowanie kwestii, które wymagają natychmiastowej reakcji. Należy podkreślić, że tworzenie nowych instytucji, czy szukanie alternatywnych rozwiązań byłoby jedynie grą na czas i prowadziłoby do niepotrzebnego opóźnienia, a tym samym do braku zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony inwestorów tego rynku. Utworzenie nowej instytucji jedynie do nadzoru nad rynkiem kryptoaktywów, a tak postulowali niektórzy państwo posłowie w poprawkach, o czym powiem później, to absurdalne podejście, którego nie zdecydowało się przyjąć żadne inne państwa Unii Europejskiej. Wszystkie kraje członkowskie kierują się przede wszystkim logiką, wykorzystując istniejące organy nadzorcze. Na marginesie, skoro mówiono, że kosztem znaczącym są koszty za nadzor, a tu się proponuje utworzenie nowej instytucji, które by musiały jeszcze te koszty zwiększyć. Co więcej, Komisja Nadzoru Finansowego już dziś aktywnie uczestniczy w pracach grup roboczych EBA i ESMA, gdzie wypracowane są treści regulacji, regulacyjne standardy techniczne oraz wytycznych, które wprost będą obowiązywały na rynku kryptoaktywów. Dzięki temu Komisja posiada nie tylko wiedzę i doświadczenie, ale także bezpośredni wpływ na proces kształtowania przepisów, które wkrótce będą regulowały bieżąco funkcjonowanie tego rynku. Bez tej ustawy nie będzie to możliwe, dlatego bardzo ważnym jest jej najszybsze wprowadzenie. Wprowadza kluczowy ten projekt mechanizmy podobne do tych, które działają w innych sektorach rynku finansowego i dzięki nim klient będzie miał pełny obraz na temat kryptoaktywów, które zamierza nabyć w tym ich specyfikacji i funkcja, także ryzyka, z jakim wiąże się dana oferta kryptoaktywów. Klient powinien również posiadać kompleksowe informacje o przedmiocie, z którym zamierza wejść w relację biznesową oraz który zobligowany będzie posiadać odpowiednie kompetencje i reputację. Biorąc pod uwagę szczególny charakter rynku kryptoaktywów i jego funkcjonowanie w przestrzeni cyfrowej dla posiadaczy i potencjalnych posiadaczy kryptoaktywów istotne jest także kierowanie do nich rzetelnych, jasnych, nie wprowadzających w błąd materiałów marketingowych. Pragnę również wskazać, że na posiedzeniach podkomisji i komisji zarówno strona rządowa, jak i komisja nadzoru finansowego wskazywały, że przepisy projektu ustawy nie wykraczają, tu się zgubiłam, nie wykraczają poza przepisy rozporządzenia Mika. Niektóre przepisy projektu ustawy są niezbędne do zapewnienia odpowiedniego stosowania przepisów unijnego rozporządzenia oraz stosowania go do realiów polskiego rynku i polskiego systemu prawnego. Ponadto wskazane zostały, że sankcje, kwestia szczególnie istotna z punktu widzenia podmiotów działających na rynku kryptoaktywów, przewidziane projektem nie wykraczają poza te bezwzględnie wymagane, wdrażanym prawem unijnym. Nie możemy więc mówić o gold platingu. W tym przypadku projekt ustawy o rynku kryptoaktywów nie zawiera nadmiernych regulacji względem przepisów unijnych, które skutkowałyby szczególnie zwiększeniem obowiązków po stronie małych podmiotów finansowych. Natomiast jeśli chodzi o kwestie podatkowe, które były podnoszone podczas posiedzenia pod komisji i komisji, to trzeba podkreślić, że jest to kwestia wychodząca poza przepisy rozporządzenia, które implementujemy. Dlatego powinny być częścią odrębnej dyskusji, gdyż może spowodować to dalsze opóźnienie prac nad projektem. Same propozycje zawarte w projekcie ustawy mają generalnie na celu zapewnienie status quo w tym zakresie. Chcemy powiedzieć, że ta ustawa w kształcie, która wyszła ma zapewnić bezpieczeństwo rynku finansowego. Przypomnę nadzór komisji nadzoru finansowego, regulacje dotyczących opłat za nadzór, wpłaty na rzecz rzecznika finansowego, gdzie będą mogły być wnoszone skargi związane. Musimy pamiętać o bezpiecznym rynku, dlatego że jeżeli na rynku depozytów mamy gwarancję do 100 tys. euro oszczędności, to takich gwarancji nie mamy, a zatem nadzorca powinien prawidłowo wypełniać obowiązki. W trakcie prac nad tym projektem, ale to chcę powiedzieć, wczoraj kluby zgłoszyły poprawki na posiedzeniu pod komisji. Dyskusja, a może 16 godzin z przedstawicielami rynku. Wczoraj dopiero wniesiono poprawki. Poprawki zmierzały między innymi innego sformułowania organu nadzoru powołania specjalnej rady do spraw kryptoaktywów, a także całkowicie to były poprawki klubu Prawa i Sprawiedliwości, zaś poprawki klubu konfederacji dotyczyły zmiany ustalenia nowego nadzoru nad rynkiem kryptoaktywów i pochodnymi z tym związanymi. Ta ustawa ma zapewnić bezpieczeństwo. Chcielibyśmy, aby nadzór nad rynkiem gwarantował inwestorom bezpieczeństwo na tym rynku. Dziękuję bardzo. Aha, jeszcze jedno. Bardzo dziękuję pani poseł. Chciałam podziękować legislatorom, którzy czynnie brali udział, przedstawicielom rządu za wspólną pracę i tym posłom, którzy ciężko pracowali nad projektem tej ustawy. Chcemy, żeby rynek kryptoaktywów był bezpieczny. Dziękuję bardzo pani poseł.