Krystyna Sibińska: Alarm o zatorach w urzędach ws. legalizacji pobytu

Dziękuję. Pani Marszałek, Państwo ministrowie, Wysoka Izbo. Na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy legalny pobyt obywateli Ukrainy, którzy w okresie od 24 lutego 2022 roku przybyli do Polski w związku z rosyjską agresją, upływa 4 marca bieżącego roku. Zostanie to przedłużone, już to wiemy, bo ministerstwo wzrożyło procedowanie ustawy, która ten termin wydłuży, zgodnie z resztą z dyrektywą unijną. Mamy czas przedłużony do końca czerwca, natomiast będą dalsze prace, które dopasują przepisy do wymogów unijnych. Natomiast to są setki tysięcy osób, które będą w końcu ten swój pobyt legalizowały, przedłużały, tak naprawdę składając lawinowo w jednym terminie wnioski. Wiemy, że jest to bardzo długa procedura wymagająca zaangażowania wielu pracowników w administracji w urzędach wojewódzkich. Dlatego pytanie moje jest takie, jak przygotowane są, czy zostały przygotowane przez poprzednią władzę oddziały cudzoziemców, które prowadzą nabory wniosków? Czy jest to przygotowane w taki sposób, że nie zakorkują się w zasadzie te oddziały do spraw obsługi cudzoziemców? Czy jesteśmy właśnie przygotowani na to, żeby te procedury przebiegły sprawnie i bezpiecznie? Dziękuję pani poseł. Odpowiedzi udzieli podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pan Maciej Dłuszczyk. Szanowni pani marszałek, wysoka izbo, pani poseł. Rzeczywiście, tak jak pani poseł powiedziała, spróbujemy zrobić nowelizację w dwóch krokach. Pierwszy krok właśnie się dokonuje, czyli przedłużenie do końca czerwca. Dlaczego ten termin końca czerwca? Z tego podróż chcemy dać też naszym gościom z Ukrainy przestrzeń do tego, żeby podejmowali bardzo racjonalne decyzje. Również w tej nowelizacji, która będzie procedowana w tym drugim kroku, będziemy chcieli przewidzieć różnego rodzaju rozwiązania, które ułatwią kwestię legalizacji pobytu. Tak naprawdę obecnie ochrona tymczasowa jest oczywiście w pełni legalna. Jest dostęp do rynku pracy, dostęp do świadczeń zdrowotnych. To jest taki specjalny, taki lek specjalizm, który jest na podstawie dyrektywy Unii Europejskiej. Natomiast te głosy, które przychodzą również od Ukraińców, ja wczoraj prezentowałem też dane dotyczące bardzo wysokiego poziomu zatrudnienia. Też powodują to, że powinniśmy się bardzo mocno zastanowić, w jaki sposób stabilizować pozycję uchodźców wojennych z Ukrainy, ale też tak, żeby to nie było odebrane przez władze ukraińskie, jaka presja na nich, żeby w Polsce na koniecznie pozostawali. Mamy teraz kilka tygodni debaty również z wojewodami, o których pytała pani poseł. Za chwilkę na to oczywiście odpowiem. Mam taki okres debaty, w jaki sposób te regulacje przewidzieć, żeby one spowodowały to, żeby rzeczywiście nie zatkać urzędu wojewódzkich, które tak naprawdę dzisiaj, te kolejki na uzyskanie prawa pobytu, tymczasowego prawa pobytu, rezydenta Unii Europejskiej, czy pobyt stały, trwają nawet kilkanaście miesięcy. Jeżeli chodzi o samą zdolność urzędu wojewódzkich, to niestety ona się nie poprawiła w ostatnich latach. Musimy dopiero teraz nadrobić te zaległości, co nie będzie oczywiście proste, bo tych rzeczy wniosków jest bardzo, bardzo, bardzo dużo. Natomiast tu musimy też pamiętać o tym, że mamy różne statusy. Prawdopodobnie, jeżeli byśmy dzisiaj powiedzieli, że te przepisy staną bardzo mocno zaciśnięte, to rzeczywiście tak, że większość osób będzie składała wnioski o pobyt tymczasowy. I to mogłoby bardzo wydłużyć kolejkiem. Pamiętajmy o tym, że jeżeli ta osoba składa pobyt tymczasowy, jeżeli ten wniosek jest przyjęty, to jego pobyt jest legalny. Na tą rzecz Pospolitej Polskiej. Ale bardzo ogranicza to różnego rodzaju możliwości, chociażby powrót na chwilę do Ukrainy, czy wjazd do innego państwa. Dlatego musimy tu być bardzo, bardzo uważni, rozsądni, żeby to było takie rozwiązanie bardzo, bardzo mocno odpowiedzialne. Ale rzeczywiście jest tak, jak pani poseł powiedziała, ta diagnoza jest absolutnie słuszna, że dzisiaj urzędy wojewódzkie nie są przygotowane do obsługi tak dużej liczby wniosków. Tak naprawdę było wiadomo już od pewnego czasu, że wojna się nie skończy jutro pojutrze i musimy tutaj znalazć znacznego rodzaju rozwiązania. Będziemy teraz ich szukać. Natomiast to, co jest bardzo, bardzo istotne, to mamy te kilka tygodni również rozmowy z wojewodami. W tamtym tygodniu odbyło się spotkanie z wszystkimi wojewodami. My zapytaliśmy, żeby ocenić tę sytuację. Te odpowiedzi mają przyjść do 15 lutego. Na podstawie tak naprawdę pewnych analizy, diagnozy sytuacji spróbujemy przewidzieć te wszystkie rozwiązania. Wiemy również o tym, że ta chorona tymczasowa będzie przedłużona do 4 marca 2025 roku, czyli tak jak stanowi dyrektywa. Natomiast po to, żeby znaleźć tak naprawdę złoty środek między tym, co daje ochrona tymczasowa, a tym, co daje pobyt tymczasowy, czy nawet możliwość ubiegania się o prawo do rezydenta Unii Europejskiej, no to tutaj musimy znaleźć takie rozwiązanie, które z jednej strony będzie korzyść dla trzech stron. Dla społeczeństwa polskiego, bo to jest absolutnie kluczowe, dawało stabilność i pewność wiedzy obywatelom Ukrainy, ale również będzie też w pewien sposób dobrze wytłumaczone władzom ukraińskim, żeby one nie odebrały to w taki sposób, że my staramy się te osoby asymilować, zabierać im, bo wiemy o tym, że tutaj to jest bardzo istotne również dla Ukrainy z punktu widzenia wysiłku tego państwa odpierającego agresję rosyjską. Tak więc myślę, że w przeciągu półtora miesiąca przedstawimy te rozwiązania, one będą też poprzedzone konsultacjami społecznymi, tak żebyśmy wyeliminowali ryzyko błędu do absolutnego minimum. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. O zadanie pytania dodatkowego proszę Panią Poseł Zofię Czernaw. Pani Marszałek, Wysoki Sejmie, Panie Ministrze. Potwierdził Pan, że urzędy wojewódzkie są nieprzygotowane do wydania takiej liczby decyzji, ale to nie wszystko, Panie Ministrze. Urzędy wojewódzkie posiadają tak wielkie zaległości w wydawaniu decyzji dla cudzoziemców, że np. Dolnośląski Urząd Wojewódzki potrzebuje trzech lat, aby wydać decyzję, o które ubiegają się cudzoziemcy i które tam te wnioski się znajdują. Więc to nie tylko powoduje dramaty ludzkie, bo nie wiedzą, czy otrzymają tę decyzję, jaką otrzymają, ale to także jest zagrożone karami. I te kary to nie są tysiące złotych, to są miliony złotych za to, że niewydawane są decyzje. Jeżeli na to nałożą się jeszcze decyzje związane z pobytem Ukraińców w związku z upływem terminu, to po prostu sytuacja będzie dramatyczna. Dlatego pytam, czy ministerstwo posiada pieniądze na zwiększenie obsady etatowej w urzędach wojewódzkich. Dziękuję. Dziękuję bardzo, Pani Poseł. Odpowiedzi udzieli podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Pan Maciej Duszczyk. Pani Maszmarłek, Wysoka Kizbo, Pani Poseł. Tak naprawdę w ostatnim czasie w urzędach wojewódzkich zwiększono liczbę etatów, które miały być przeznaczone na obsługę cudzoziemców. Natomiast my nie wiemy do końca, czy zostało tak to zrobione. Dlatego musimy, teraz jesteśmy w tym audycie. Wymieniała Pani Poseł województwo dolnośląskie. Tak, to rzeczywiście jest absolutnie czarna plama na mapie Polski. Wydaje się, że nie ma takiego prostego instrumentu, żeby skasować te kolejki. I po prostu te procedury trwają. One związane są również z koniecznym sprawdzenia bezpieczeństwa państwa. To jest też kwestia opinii Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Natomiast, tak jak postaramy się odpowiedzieć, staramy się, postaramy się zrobić takie rozwiązania, które połączą z jednej strony zwiększą możliwość obsługi tych wniosków w urzędach wojewódzkich. Ale z drugiej strony spowodują też, że przepisy, które mam nadzieję będą wypracowane i przedstawione przez Ministerstwo Wewnętrznej Administracji do dalszego procedowania, pokażą w jaki sposób tą kolejkę można również zmniejszyć przepisami. Nie tylko i wyłącznie dofinansowując, czy dając dodatkowe etaty, ponieważ też wymaga to szkoleń tych osób. Natomiast postaramy się tak, żeby znaleźć takie rozwiązanie z jednej strony wzmocnić w urzędy wojewódzkie, ale z drugiej strony prawie przewidzieć takie ścieżki, które pozwolą nam przyspieszyć te procedury. Też będziemy kierować już dosłownie na dniach projekt ustawy nowelizującej ustawę o cudzoziemcach, która zawiera system elektroniczny. Ponieważ dzisiaj te kolejki wynikają z tego, że wszystko musi być w obiegu papierowym. Większość z tego musi być w obiegu papierowym. Tak naprawdę wystarczy dzisiaj wysłać wniosek niepełny. Wtedy urzędy wojewódzkie muszą zwrócić się o uzupełnienie dokumentacji i to po prostu bardzo długo trwa. Jeżeli uda nam się prowadzić ten system obsługi elektronicznej wniosków oparty o EPUAP, no to rzeczywiście nam to bardzo, bardzo mocno ułatwi, bo wtedy system nie przyjmie wniosku, nie zaakceptuje go wtedy, kiedy nie będzie pełny. To też bardzo przyspieszy procedurę ta digitalizacja czy prowadzenie systemu elektronicznego. Natomiast absolutnie tak. Tutaj nie mamy co powiedzieć ostatni czas był taki, że urzędy wojewódzkie nie funkcjonowały tak, jak funkcjonują. Musimy to bardzo szybko naprawić. Z jednej strony wzmacniając urzędy wojewódzkie, ale również szukając w prawie takich rozwiązań, które pozwolą nam tutaj te zaległości odrobić. Tak, pan posł powiedział również o karach. Zdajemy sobie doskonale tego sprawę. To jest również wyjaśń ekonomiczna. Czasami opłaca się wydać troszkę więcej pieniędzy teraz, po to, żeby w przyszłości nie płacić kar za tak zwaną przewlekłość postępowania. Postaramy się jak najszybciej to zrobić. Również tej nowelizacji w dwóch krokach. A więc tutaj nowelizacji ustawy o pomocy uchodźcom wojennym z Ukrainy, ale z drugiej strony ustawę o coziemcach, która przewiduje ten system elektroniczny. Dziękuję bardzo. Dziękuję, panie ministrze. Dziękuję.