Bartosz Romowicz pyta o los instytutów powołanych w 2021

Przystępujemy do kolejnego pytania. W tym wypadku będzie je zadawał Pan poseł Bartosz Romowicz, zarówno jeśli chodzi o pierwsze, jak i o drugie. Dotyczy planów rządów wobec instytutów powołanych przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Jest ono skierowane do prezesa Rady Ministrów, w którego imieniu będzie odpowiadał sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, pan Grzegorz Karpiński. Bardzo proszę, panie pośle. Panie ministrowie, panie ministrze, szanowni państwo. W projekcie budżetu państwa na 2024 rok zostały zaplanowane wydatki na instytuty powołane przez rząd Prawa i Sprawiedliwości w 2021 roku. We władzach lub innych organach kolegialnych tych instytutów zasiadają, można powiedzieć, że znacznej części nominaci partyjni, Prawa i Sprawiedliwości lub naukowcy, którzy w ramach tej działalności jasno opowiadali się i popierali tezy popierające obóz Zjednoczonej Prawicy. Instytuty w każdym roku, w tym 2024 roku, kosztują nas jako państwo kilkadziesiąt milionów złotych. a niektóre z nich, mimo funkcjonowania od 2021 roku na 2024 rok, mają zaplanowany wzrost zatrudnienia oraz wyższe wydatki na działalność bieżącą. W szczególności chociażby Instytut Pokolenia, to jest wzrost o 13,6%, Instytut Strat Wojennych o 8,2%, a Instytut The Republica o 5,7%. Z całym przekonaniem konieczne jest szybkie rozpoczęcie procesu ich likwidacji, co zaoszczędzi dla budżetu państwa tylko w przypadku tych instytutów, o których wymieniłem, powołanych w roku 2021, blisko 45 milionów złotych. Jak ważne jest społeczeństwo obywatelskie i jego rozwój, jako nowa koalicja rządowa pokazaliśmy, tworząc w nowym gabinecie pana premiera Donalda Tuska, urząd ministra do spraw społeczeństwa obywatelskiego, Osobie Pani Minister Agnieszki Buczyńskiej. Lepszym wykorzystaniem tych środków publicznych uzyskanych skutek likwidacji tych instytutów byłoby przeznaczenie ich na dodatkowe nabory dla organizacji pozarządowych z całej Polski od Ustrzych Dolnych do Gdańska na tysiące małych projektów, które będą zmieniać lokalną przestrzeń. Moje pytanie brzmi, jakie są plany rządów w zakresie powołanych przez rząd Prawa i Sprawiedliwości Instytutów, czyli Instytutu Pokolenia, Instytut Strady Wojennych i Instytut D-Republika? Dziękuję. Bardzo dziękuję i bardzo proszę pana ministra Grzegorza Karpińskiego. Bardzo dziękuję pani marszałku. Wysoka Izbo. Pani pośle, dla porządku tylko poinformuję Wysoką Izbę, że kancelaria prezesa Rady Ministrów nadzoruje aż 8 instytutów. Instytut Zachodni imienia Zygmunta Wojciechowskiego, Ośrodek Studiów Wschodnich, Instytut Europy Środkowej, Instytut Współpracy Polsko-Węgierskiej, Polski Instytut Ekonomiczny i trzy instytuty, które szczególnie interesują Pana Posła, Instytut Pokolenia, Instytut De Republica i Instytut Strat Wojennych. To, co jest istotne, to to, że przystąpiliśmy do analizy działalności wszystkich instytutów, nie tylko tych trzech, które wybrzmiały w pytaniu. Chcielibyśmy pod koniec stycznia zakończyć pracę analityczną i odpowiedzieć na pytania dotyczące, czy dokonać oceny funkcjonowania instytutów, oceny potencjału analitycznego i oceny efektywności działalności, którą rozumiemy jako kryterium odniesienia nakładów finansowych do efektów działalności każdego z instytutów. Po co to robimy? Robimy to po to, żeby móc podjąć decyzje, co do dalszego funkcjonowania każdego z instytutów, rekomendacje dotyczące ewentualnego usprawnienia ich funkcjonowania, wzmocnienia nadzoru, ale również zmiany sposobu sprawowania funkcji przez nie, czyli dostosowania ich efektów pracy do odbiorców na rzecz których mają pracować. Te rekomendacje, które będą przygotowywane, będą oparte o analizę, które prowadzimy w tej chwili, w oparciu o dokumenty, które już są zgromadzone w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Mam na myśli kontrole przeprowadzane w ubiegłych latach przez kontrolerów KPRM-u, ale również przez Najwyższą Izbę Kontroli. Dla przykładu powiem tylko, że w zakończonych analizach dokumentów zgromadzonych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zapoznaliśmy się z kontrolami Najwyższej Izby Kontroli, np. w Instytucie Strat Wojennych za rok 2023. Kontrola NIK-u była negatywna. Izba zwróciła uwagę na to, że przez 18 miesięcy nie opracowano dokumentów programowych, kierunków działalności badawczej, popularyzatorskiej i edukacyjnej, ani planu wydawniczego. Wydatki w Instytucie dokonywano z pomijęciem przepisów o zamówieniach publicznych, w tym na produkcję filmów o wartości 250 tysięcy złotych. Nie spełniano podstawowych wymogów prowadzenia książk rachunkowych, co doprowadziło Najwyższą Izbę Kontroli do odstąpienia od wydania opinii o sporządzonych przez jednostkę sprawozdań budżetowych. Izba dostrzegła wiele błędów w Gospodarce Finansowej Instytutu, takich jak wypłacanie wynagrodzeń w zawyżonych lub zaniżonych kwotach, przypadki wypłat bez dowodów księgowych, dwukrotne płatności za te same usługi, dokonanie płatności po terminie. W Instytucie Pokolenia Najwyższa Ejzba Kontroli również dokonała kontroli budżetowej, ocena była również negatywna. Szczególną uwagę Najwyższa Ejzba Kontroli zwróciła uwagę na to, że do wynagrodzeń pracowników były dodawane różne dodatki, w efekcie których tak naprawdę stanowiło to podniesienie wynagrodzeń ponad obowiązujące w Instytucie. Naruszano wysokość wynagrodzeń ponad te, które obowiązywały w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej. Również udzielano zamówień publicznych z naruszeniem przepisów prawa. Niecelowo i niegospodarno wydotkowano środki publiczne na najem samochodów. To są pierwsze ustalenia, które poczyniliśmy w oparciu o dokumenty zgromadzone w poprzednim roku. Tak jak mówiłem wcześniej, myślę, że do końca stycznia będziemy mieli już opracowane analizy dotyczące wszystkich ośmiu wszystkich ośmiu instytutów i będziemy podejmować decyzje co do dalszych ich losów. Informacyjnie w związku z tymi ustaleniami, które już zostały poczynione na skutek dokumentów, które były przez organy kontroli wskazane W poprzednim roku Prezes Rady Ministrów podjął decyzję o odwołaniu osób, które zarządzają niektórymi instytutami oraz odwołaniu rad tych instytutów. Bardzo dziękuję, panie marszałku. Bardzo dziękuję panu ministrowi. Ponownie zapraszam do zadania pytania pana posła Bartosza Romowicza. Szanowny panie marszałku, panie ministrze, po ich pierwszej części pierwszego pytania uporuszyłem sprawę trzech instytutów, z instytutu pokolenia Straży Wojennej i Derebublika, jako tych, które były powołane w roku 2021 i bezwzględnie ich całkowita działalność wiąże się z działalnością stricte polityczną. Ale w toku prac też nad instytutami, o to też pytałem na Komisji Administracji Spraw Wewnętrznych odpowiedź na piśmie, wiemy, że w pozostałych instytutach są prowadzone projekty o zabarwieniu delikatnie rzecz umówiąc politycznym. Jeden z takich projektów jest chociażby projekt Europa Carpat, który po wpisaniu w jakąkolwiek wyszukiwarkę w tych dwóch haseł wyskakuje informacja o szeregu konferencji organizowanych przez poprzedni rząd, zwłaszcza przez ówczesnego marszałka Sejmu, które to były, jakby nie patrzeć na barwione i nacechowane politycznie określoną grupę polityczną. W związku z tym moje pytanie brzmi, czy w tych instytutach, co do których nie ma większych zastrzeżeń, jeśli chodzi o ich celowość, bo wszyscy wiemy, że instytuty zachodnie czy instytuty ekonomiczne to są instytuty z ogromną tradycją. Już kończę panie marszałku, z ogromną tradycją. Czy tam pan minister i służby pana ministra zwrócą szczególną uwagę na projekty, które się rozpoczynają? Bo jak wynika z informacji udzielonej przez kancelarię prezydenta Rady Ministrów, Projekt Europa Karpat jest dopiero projektem, który rusza i jest projektem wieloletnim. Te decyzje są do podjęcia tu i teraz, żeby tego projektu nie uruchamiać. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję panu posłowi. Ponownie na mównicę także zmierzę pan minister Grzegorz Karpiński. Z pewnością po to, żeby udzielić odpowiedzi. Panie marszałku, wysokość, bo pani pośle ten projekt, o którym pan mówi, realizowany jest przez innych z instytutów niż te, o których rozmawialiśmy, tych trzech. tym razem Instytut Polsko-Węgierski. Tak, sprawa tej konferencji jest nam znana. W Instytucie również była przeprowadzona kontrola. Kontrola w poprzednich latach kontroler w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, która również była negatywna w zakresie działalności Instytutu. W związku z tym wszystkie wydatki, które były prowadzone, do których zobowiązane są Instytuty, do ich ponoszenia w kolejnych latach, są przedmiotem naszej szczególnej troski i uwagi. Bardzo dziękuję, że pan poseł zwrócił uwagę również na tą konferencję. Instytut Wolczaka będzie objęty tym audytem, o którym mówiłem i co do jego dalszych losów. Przy czym on jest powołany ustawą, więc Wysoka Izba będzie ewentualnie mogła podejmować też w tym zakresie decyzję. Bardzo dziękuję. Dziękuję panie marszu. Bardzo dziękuję panom ministrowi.