Grzegorz Rusiecki krytykuje stan praw i wolności w raporcie RPO 2022

Szanowna Pani Marszałek, Panie Rzeczniku, Wysoka Izbo, mam zaszczyt z kolegą posłem Michałem Szczerwą zaprezentować opinie Klubu Koalicji Obywatelskiej w zakresie informacji Rzecznika Praw Obywatelskich za działalność w roku 2022. W pierwszej kolejności należy podkreślić bardzo wysoki poziom wniosków, jakie wpływają do Rzecznika Praw Obywatelskich. W roku 2022 to było ponad 75 tysięcy, a więc ponad 200 spraw dziennie. Dla porównania w roku 2019 to było niecałe 60 tysięcy, a więc obserwujemy tu gigantyczny wzrost. Może to stanowić i na pewno stanowi o zaufaniu obywateli dla Urzędu Rzecznika. Rula Rzecznika Praw Obywatelskich jest niezwykle ważna. Nie zwracają się bowiem do niego osoby, które są zadowolone z tego, w jaki sposób organy władzy publicznej załatwiły ich życiowe sprawy. Czynią to jedynie ci, których sprawy nie zostały załatwione zgodnie z ich oczekiwaniami oraz ci, którzy uważają, że władza publiczna w sposób nadmierny ingeruje w przysługującą im sferę wolności lub praw. Ogrom wniesionych spraw przez obywateli stanowi swoisty obraz niezadowolenia wnioskodawców z działania bądź bierności organów władzy publicznej. Informacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest bardzo obszerna. Zawarta jest na prawie 600 stronach. Widzicie Państwo, że jest tego rzeczywiście bardzo dużo. Trudno byłoby się więc odnieść i opisać całość tej aktywności. Chciałbym się więc skoncentrować na wybranym fragmencie dotyczącym stanu przestrzegania wolności i praw człowieka. W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich w naszym ciągu zachowują aktualność krytyczne uwagi przedstawione w poprzednich latach, dotyczące nie tylko jakości stanowionego prawa, ale także przebiegu samego procesu legislacyjnego. Ustawy bywają uchwalane w pośpiechu i bez przeprowadzania konsultacji. Przypomnę, to był rok 2022. Nierozerwalny, nierozwiązany zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich pozostał kryzys wokół wymiaru sprawiedliwości zapoczątkowany zmianą formuły wybierania sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa. Zmiany wprowadzone w zakresie funkcjonowania sądów powszechnych i administracyjnych Sądu Najwyższego i Krajowej Rady Sądownictwa nie tylko nie doprowadziły do poprawy funkcjonowania sądów, lecz pogłębiły problem związany ze sprawnym ich działaniem. Wydłużył się czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy przez sąd. Z zaniepokojeniem należy odnotować fakt, że pojawiły się wcześniej niespotykane przypadki niewykonywania wyroków i środków tymczasowych orzeczonych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, co stanowi naruszenie zobowiązania do przestrzegania przez Polskę ostatecznych wyrochach w sprawach, w których była stroną, a w przypadku środków tymczasowych naruszenie zobowiązania nieprzeszkadzania w skutecznym wykonywaniu prawa do skargi indywidualnej. Nie ustały także sygnalizowane przez rzecznika od lat zagrożenia w zakresie ochrony prawa do prywatności i wolności komunikowania się. Trzeba więc powtórzyć, że obowiązujące ustawodawstwo pozwala policji oraz innym służbom na bardzo szerokie stosowanie kontroli operacyjnej oraz nieograniczone pobieranie danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych. Ustawodawstwo to nie zapewnia równocześnie efektywnej i niezależnej od władzy wykonawczej kontroli pozyskiwania tych materiałów i danych. Sądy otrzymują jedynie zbiorcze informacje na temat prowadzonych postępowań, w których zostały pozyskane dane telekomunikacyjne. W przypadku tych czynności operacyjnych nie istnieje konieczność respektowania zasady subsydialności i proporcjonalności. Jak zauważa rzecznik, wyjaśnienia wymaga w kontekście ochrony prawa do prywatności ujawnienie stosowania w ramach kontroli operacyjnej systemu Pegasus, gdyż jego możliwości pozyskiwania i przetwarzania danych o jednostce wykraczają poza granice zakreślone przez obowiązujące prawodawstwo. Rzecznik dostrzega, że niepokój społeczny, jak też sprzeciw poszczególnych gmin i ich mieszkańców budzą działania władzy publicznej podejmowane w związku z planowaną budową Centralnego Portu Komunikacyjnego. Zastrzeżenia dotyczą zarówno planowej lokalizacji inwestycji powiązanych z tą budową, jak i zasad wypłaty odszkodowań za wywłaszczenie na potrzeby tej inwestycji. W omawianym 2022 roku nie uległa poprawie sytuacja w zakresie realizacji konstytucyjnego prawa równego dostępu do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Okres intensywnego zwalczania zagrożenia epidemicznego pogłębił jedynie problemy występujące od lat, to znaczy brak odpowiedniej lekarzy i personelu pielęgniarskiego, zbiurokratyzowanie systemu i jego niedofinansowanie. Na szczególne podkreślenie zasługuje postępujący, mimo zwiększonego zapotrzebowania regres w zakresie ochrony zdrowia psychicznego, w tym przede wszystkim zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Dostęp do opieki zdrowotnej w dalszym ciągu jest utrudniony i odbiega od standardu wyznaczonego przez konstytucję. Wysoka Izbo, rola Rzecznika Praw Błoterskich jest niezwykle istotna. Tych tematów, tak jak powiedziałem, jest bardzo dużo. W roku 2022 Urzędu Rzecznika Praw Błoterskich Piastowa, pan Marcik Wiącek i na pana ręce kieruję podziękowania dla całego zespołu, który mimo ograniczonego budżetu w prawidłowy sposób i z pełnym zaangażowaniem wypełnił powierzane zadania. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.