Ewa Szymanowska: Krytyka NCBR i apel o nadzór ministra

Szanowny Panie Marszałku, Wysoka Izbo. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju to bardzo ważna instytucja, której głównym zadaniem jest rozdzielanie publicznych środków na projekty, które mają przyczynić się do cywilizacyjnego rozwoju naszego kraju. Niestety za sprawą afery z początku 2023 roku, czyli za czasów rządu Prawa i Sprawiedliwości, który na ustach ma walkę z korupcją i wyłudzeniami, kojarzy się niestety Polkom i Polakom z instytucją, która gdyby nie śledztwo dziennikarskie i kontrola poselska rozdałaby gigantyczne pieniądze podejrzanym firmom, których wnioski nigdy nie powinny być rozpatrzone pozytywnie. Jednym z największych konkursów na dofinansowanie z Unii Europejskiej, którym zarządzało NCBR, jest szybka ścieżka innowacje cyfrowe. W 2022 roku przyznano z niego granty na łączną kwotę ponad 801 mln zł. I to właśnie ten konkurs w następstwie ujawnionych przez media i posłów informacji stał się przedmiotem zainteresowania CBA, prokuratury, a także Najwyższej Izby Kontroli. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła audyt i stwierdzono liczne nieprawidłowości, zarówno w procesie przygotowania i organizacji naboru wniosków o dofinansowanie do tego konkursu, jak również na etapie wyboru projektów. Gigantyczne wręcz dotacje dla podejrzanych firm to właśnie się działo za rządów Prawo i Sprawiedliwości. Przypomnijmy, 55 mln zł dla 26-latka, który dopiero co założył spółkę z kapitałem zakładowym na poziomie 5 tys. zł. Co istotne, złożony przez tę spółkę wniosek nie miał nic wspólnego z innowacyjnością. NCBR czeka też zapowiedziany ostatnio przez ministra nauki Dariusza Wieczorka audyt, gdyż istnieje zagrożenie, że instytucja utraci certyfikat unijny. Oczywiście obecny rząd prowadzi rozmowy z Komisją Europejską, by tak się nie stało. To jednak pokazuje, jak źle prowadzona była instytucja zarządów Prawa i Sprawiedliwości. Utrata zaufania może oznaczać cofnięcie certyfikatu, a co za tym idzie utratę ogromnych środków dla Polski. Obecnie procedowany projekt ma na celu przywrócenie sprawowania nadzoru nad NCBR ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego. Centrum nadal funkcjonuje jako podmiot będący częścią systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Realizując m.in. programy podejmujące finansowanie badań naukowych lub prac rozwojowych, a także realizację działań przygotowujących do wdrożenia wyników badań naukowych lub prac rozwojowych. Nie może być tak, że minister zostaje pozbawiony kluczowego narzędzia niezbędnego do realizacji jednego z jego najważniejszych zadań, to jest prowadzenia polityki naukowej państwa, do którego realizacji zostało powołane właśnie Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Dlatego jako Polska 2050, trzecia droga, będziemy głosować za poparciem tego projektu. Dziękuję. Dziękuję bardzo Pani Poseł. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.