Paulina Matysiak: Krytyka rządu i apel o sprawiedliwą transformację

Szanowna Pani Marszałek, Pani Minister, Wysoka Izbo. Mamy rozmawiać dziś o osłonach dla najmniej zamożnych rodzin w zakresie energii elektrycznej, gazu i ciepła. Najpierw jednak trzeba zadać sobie naprawdę podstawowe pytanie. Dlaczego hurtowe ceny energii i ciepła są w Polsce tak wysokie? Dlaczego budżet musiał wydawać aż 25 mld zł rocznie na ochronę odbiorców wrażliwych, a i tak 15% rodzin w Polsce żyje w ubóstwie energetycznym? Głównym winowajcą jest oczywiście zapóźnienie w inwestycjach energetycznych. Poprzedni rząd, rząd Prawa i Sprawiedliwości, ignorował realną sytuację i unijne regulacje, na które zresztą sam się zgadzał. Z jednej strony zapewniał, że węgla mamy na dziesiątki lat, a z drugiej sprowadzał go masowo z zagranicy, w tym z Rosji. Uzależnienie od węgla oznacza obecnie niestety wysokie koszty przez wysoką emisję dwutlenku węgla oraz polityczne osamotnienie w Europie. Mamy najwyższe emisje gazów cieplarnianych w energetyce i ciepłownictwie, a wskutek tego jedne z wyższych cen energii w całej Unii Europejskiej. A społeczeństwo płaci za lata zaniedbań i fałszywych obietnic składanych pracownikom energetyki w imię źle pojętej transformacji opartej na przeczekiwaniu, zamiast na działaniu. Przypomnę, za tą sytuacją stoją całe dekady zaniedbań. Przypomnę, że państwo z Prawa i Sprawiedliwości uparcie broniliście się przed energetyką odnawialną. Byliście gotowi ryzykować utratą środków z Krajowego Planu Odbudowy. Tylko po to, żeby w Polsce nie dało się stawiać turbin wiatrowych. Błędy dotyczące OZE do tej pory nie zostały w pełni naprawione. Część energii po prostu się marnuje ze względu na zapóźnienie w transformacji sieci energetycznej. Osobny problem to termomodernizacja budynków. Nie pracujemy na serio nad obniżeniem energochłonności budynków. Prawo i Sprawiedliwość zdecydowanie za późno postawiło też na budowę elektrowni jądrowej. Ten projekt cały czas jest zagrożony. W styczniu zapowiadano zmianę miejsca. Teraz nowa minister przemysłu mówiła o opóźnieniu budowy o 5 lat i znowu musiała się też z tego tłumaczyć. Naprawdę, proszę państwa, bądźmy poważni. My nie mamy czasu nie stać nas na kolejne opóźnienia. Chcę to powiedzieć bardzo wyraźnie. Żadne programy osłonowe nie będą w stanie ochronić polskich rodzin przed ubóstwem energetycznym, jeżeli nie ruszymy na serio ze sprawiedliwą i ambitną transformacją energetyczną, w której to człowiek, a nie spółka energetyczna stoi na pierwszym miejscu. A teraz wracając do projektu, o którym mamy dzisiaj mówić. To dobrze, że zdecydowano się przedłużyć maksymalną cenę na energię elektryczną. Całkowite uwolnienie rynku byłoby katastrofą dla większości Polek i Polaków. Dziękuję pani minister, że to rozumie. Bon energetyczny dla najmniej zamożnych rodzin to dość oczywiste rozwiązanie, które trzeba wprowadzić. I dobrze, że uwzględnia zasadę złotówka za złotówkę, ale jest tu jeszcze sporo do poprawy. O progach będziemy jeszcze, mam nadzieję, rozmawiać na komisji. Musimy być pewni, że obejmujemy wsparciem wszystkie rodziny, które są zagrożone ubóstwem energetycznym. Niestety, te świadczenia są za niskie. Pokryją zaledwie połowę wzrostu cen energii elektrycznej. Dla 3,5 mln najmniej zamożnych ludzi w Polsce oznacza to po prostu realny strach, czy będą w stanie zapłacić rachunek za prąd. Niewystarczające są też dopłaty związane z ciepłem i gazem. Znowu, wielu ludzi będzie zimą po prostu marznąć, a nikt w Polsce nie powinien się martwić o dostęp do prądu czy ogrzewania. Duże, zamożne państwo, europejskie państwo nie może sobie pozwolić na taką sytuację. Chcemy pracować nad podwyższeniem świadczeń wynikających z bonu. Chcę też zaznaczyć, że całość środków przeznaczonych na osłony dla najuboższych jest znacznie mniejsza niż środki budżetowe, które są przeznaczone na rekompensaty dla spółek energetycznych. To nie jest sprawiedliwe. Państwo powinno w większym stopniu troszczyć się o swoich obywateli, a nie o przedsiębiorstwa, które na kryzysie energetycznym zarobiły bardzo duże pieniądze. Konsekwentnie stoimy na stanowisku, że za zaniedbania w polityce klimatycznej w żadnej sytuacji nie mogą płacić najbiedniejsi obywatele. Chcemy dalej pracować nad tym projektem. Mamy nadzieję, że konstruktywny dialog zarówno w sprawie osłon, ale też i długofalowych prac nad obniżeniem hurdowym cen prądu i dekarbonizacją gospodarki przyniesie też dobre efekty. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję. Dziękuję. Dziękuję.